- ალექსანდრე, ერთი რამის თქმა რომ შეგეძლოთ თქვენი თავისთვის - როცა, ვთქვათ, 17 წლის იყავით - რას ეტყოდით?

- ისეთი კითხვაა, რომ პირველი რაც გაგახსენდება, ალბათ, ის უნდა თქვა. ერთი ინგლისურენოვანი სიმღერა გამახსენდა: „როცა ვიხსენებ იმ დროს, როცა დროს კარგად ვატარებდი... როცა ვიხსენებ იმ დროს, როცა დროს ვკარგავდი...“  მეც ეს განცდა მაქვს, რომ კარგ დროსტარებაში ბევრი დრო დავკარგე. ეს მხოლოდ დღევანდელი განცდა არ არის, 17 წლის გავხდი სტუდენტი და მაშინაც სულ ჩემს თავს ვებრძოდი, ვფიქრობდი - რეჟიმში უნდა ჩავჯდე, რაღაც გავაკეთო... მაგრამ არ გამომდიოდა. 

- 17 წელი იმიტომ ვახსენე, რომ ბავშვობიდან წერა და მუსიკა გაინტერესებდათ, მაგრამ ზუსტად ამ ასაკში გადაწყვიტეთ, კინორეჟისორი გამხდარიყავით. ამ პროფესიაში წარმატებული ადამიანი ბუნებით ლიდერი უნდა იყოს. ამაზე თუ ფიქრობდით, როცა პროფესიას ირჩევდით?

- ბავშვობიდან ვიცი, რომ თუ რაღაცაში მთელი გულით ვარ ჩართული - ვთქვათ, ფეხბურთს ვთამაშობ - მაშინ კონკურენციაზე და ლიდერობაზე არ ვფიქრობ. საერთოდ, ნელ-ნელა აღმოვაჩინე, რომ ძალიან მაწუხებს, როცა ადამიანი პირდაპირ კონკურენციაში მიდგება. მირჩევნია, გავეცალო, აღარ მაინტერესებს იქ ყოფნა. ბავშვობაში კონკურსებზე ვუკრავდი და, შეიძლება, იქიდან მომყვება კონკურენციის შიში. პროფესიას რაც შეეხება, არ ვიცოდი, სად ჩამებარებინა. მამაჩემი ჰუმანიტარული დარგებისკენ იხრებოდა; დედაჩემი ფიქრობდა, რომ „იესემში“ თუ ჩავაბარებდი, მომავალში რაღაც ფინანსური გარანტია მექნებოდა და იმის შესაძლებლობაც, რომ მერე ამერჩია ის, რაც გულით მინდა და მაინტერესებს. წელიწად-ნახევრით ადრე გადავწყვიტე, რომ სარეჟისოროზე ჩამებარებინა. ალბათ, ჩემმა მაშინდელმა მეგობრებმაც იქონიეს გავლენა. მაგრამ რეჟისორი რომ გახდე, ეს საქმე ხომ  უნდა გაინტერესებდეს? საღამოს სახლში რომ ვბრუნდებოდი, ისევ ჩანაწერებს ვაკეთებდი; ისევ მუსიკას ვეხებოდი. არ ვიყავი რეჟისორი. 

- მით უმეტეს, არ გიფიქრიათ, რომ რეჟისორობა ლიდერების პროფესიაა?

- რეზო ესაძე იყო ჯგუფის ხელმძღვანელი და წინასაგამოცდო შეხვედრებზე გვიხსნიდნენ, რა მოგვეთხოვებოდა. იქ რომ მივედი, უკვე ვიცოდი, რომ ეს საქმე არ მაინტერესებდა, მაგრამ დავალება მომცეს და კარგად გავართვი თავი. ვიფიქრე, რომ შეიძლება ნელ-ნელა ეს საქმეც შემყვარებოდა. ჩემთვის ბუნებრივია, რომ რაღაც სიტუაციაში არ მინდა შესვლა, მაგრამ თუ შევედი, მერე თანდათან კარგად ვგრძნობ თავს. გეთანხმებით, დღეს ვამბობ, რომ რეჟისორი არ ვარ, ეს საქმე არ მაინტერესებს და არც ლიდერის ტიპი ვარ. თუმცა, ისეთი რეჟისორებიც არიან, რომლებსაც საერთოდ არ აქვთ ლიდერის თვისებები და  ფილმებს აკეთებენ. 

- წარმატებულები არიან? 

- დიახ, იმიტომ, რომ ლიდერიც ბევრნაირი შეიძლება იყოს. 

- საავტორო ფილმების გადაღება არ გაინტერესებდათ, თუ ორგანიზაციულად მეტისმეტად რთული იყო თქვენთვის? 

- პირიქით, თუ რამე მაინტერესებდა, ზუსტად საავტორო კინო იყო. ოღონდ, ეს ინტერესი იმის შემდეგ გამიჩნდა, რაც ფილმების ყურება და ამ თემაზე სერიოზულად კითხვა დავიწყე. რამდენიმე სცენარიც მაქვს დაწერილი, რომლებსაც, ალბათ, კომიქსად ან რაღაც სხვა ფორმატით გამოვცემ, რადგან მე მომწონს. მაგრამ, როგორც ჩანს, სიყვარული არ მეყო. გვიან მივხვდი, რომ შესაძლებელია, ისეთი საქმე გქონდეს, რომელიც ძალიან გიყვარს და გსიამოვნებს. ამას რომ ამბობდნენ, სულ ტყუილი მეგონა. მომისმენია, რიხტერი ყოველდღე 12 საათს მეცადინეობსო. ახლა მე შემიძლია, 12 საათი ვუკრა, არც მომწყინდეს და თან სიამოვნებაც მივიღო. კინოს მიმართ ეს დამოკიდებულება არასდროს არ მქონია. დღეს ხომ ვამბობ, რომ კინო არ მინდა?! არც მაშინ მინდოდა, მაგრამ არ ვაღიარებდი იმიტომ, რომ ჩემს პროფესიად ავირჩიე, კარგად ვსწავლობდი, შემეძლო, რაღაც გამეკეთებინა. როგორც ჩანს, არ იყო ჩემი საქმე. 

- თქვენი ზრდასრული ცხოვრების უმეტესი ნაწილი მიუძღვენით იმას, რომ ყოფილიყავით „რაც საჭიროა“. შემდეგ გადაწყვიტეთ, რომ უკვე დიდი ხართ და დროა, ის გახდეთ, „რაც გაინტერესებთ“ (თქვენი პერიფრაზია). სამსახური მიატოვეთ და მთელი დრო მუსიკას მიუძღვენით. შესაძლოა, რამე მსგავსის გაკეთება ბევრ ადამიანს უნდა, მაგრამ ვერ ბედავს. თქვენ როგორ გაბედეთ? 

- ადვილი არ ყოფილა. ზოგადად, ძალიან მიჭირს ერთი საქმიდან მეორე გადართვა. მიჭირს, რომ ამ როლიდან ამოვხტე და იმ როლში ჩავხტე. 

- თან, სამსახურში გარანტირებული შემოსავალი გქონდათ. 

- სინამდვილეში, ფინანსური კუთხით, რადიკალური ნაბიჯი არ ყოფილა. ერთი წლის განმავლობაში შეკვეთებს ვიღებდი და ვიდეოს ვამზადებდი. ვერ ვიტყვი, რომ ნაკლები შემოსავალი მქონდა, ვიდრე სამსახურში. უბრალოდ, ეს შემოსავალი სტაბილური აღარ იყო. მაგრამ ვთქვი - რა მოხდება?! წამოვალ ორი წელი და ვნახავ, იქნებ, ასე ჯობია ცხოვრება?! ამასობაში, სიმღერებიც დაგროვდა და ვხვდებოდი, ცოტა კიდევ რომ მემუშავა, ამ სიმღერებს ჩავწერდი.  

- ოჯახი როგორ შეხვდა თქვენს გადაწყვეტილებას? რისკი მთლიანად თქვენ აიღეთ? 

- იმ დროს, როცა სამსახურიდან წამოვედი, ნაქირავებში მარტო ვცხოვრობდი. პასუხისმგებლობები კი მქონდა, ბავშვები სკოლაში დამყავდა, მაგრამ ოჯახი გვერდში დამიდგა. ეს გადაწყვეტილება მათთვის მოულოდნელი არ ყოფილა. ალბათ, ფიქრობდნენ, რომ ოდესმე ასეც მოვიქცეოდი და ძალიან არავის გაუპროტესტებია. თანაც, ოჯახის სხვა წევრებს თავისი შემოსავლები ჰქონდათ. საქმე საქმეზე რომ მიდგეს, შიმშილით არ მოვკვდებით. 

 

 

„მე მგონი, ჩვენ უნდა ვცადოთ, რომ რაც შეიძლება ღრმა ქართულზე ვიყოთ კონცენტრირებულები.“ 

 

 

- ის, რასაც თქვენ ქმნით, როგორც მუსიკოსი, ერთდროულად კავშირშია ტრადიციასთანაც და თანამედროვეობასთანაც. თქვენ შეძელით, რომ ჰარმონიულად შეაერთეთ ის, რაც დღევანდელ საქართველოში ერთმანეთს დაუნდობლად ეჯახება  - ტრადიცია და პროგრესი. მიგაჩნიათ, რომ ეს დაპირისპირება ხელოვნურია?

- მრავალფენიანი პრობლემაა. ბევრ რამეს საბჭოთა კავშირს აბრალებენ, მაგრამ ზოგჯერ, შეიძლება, საბჭოთა კავშირი არაფერ შუაშია. უბრალოდ, ამ ქვეყანაში ბევრნაირი ადამიანი ცხოვრობს. ისიც საკითხავია, ვინ რას ეძახის ტრადიციას. დღევანდელი ქართული რესტორნული მუსიკა სუფთად თურქულია. ადრე ეს იცოდნენ. მაგალითად, მამაჩემს უთქვამს, რომ როცა ბავშვი იყო, ვიღაცამ დაიძინა და დაიბარა - თათრულები რომ დაიწყება, გამაღვიძეთო. აღმოსავლური მუსიკის მიმართ სიყვარული ყოველთვის იყო. 

- ეს ბუნებრივია. ჩვენს კულტურაშიც, ცნობიერებაშიც აღმოსავლური საკმაოდ ბევრია. 

- მეორე მაგალითს გეტყვით. ფშავ-ხევსურულ თანამედროვე სიმღერებს, ფანდურის თანხლებით რომ მღერიან, ხალხურს ეძახიან. არადა, ეს არის კონკრეტული ადამიანების მუსიკა, რომელიც მთაში იქმნება. თანამედროვე საავტორო მუსიკაა, ფოლკლორი არ არის. ამ სიმღერებში ჩანს აღმოსავლური გავლენაც და საბჭოთა გავლენაც. ფოლკ მომღერალი არც მე ვარ. საავტორო მუსიკას ვაკეთებ,  ოღონდ, ერთი მხრივ, დასავლური მუსიკის კონკრეტული მიმდინარეობები მომწონს, მეორე მხრივ, მაინტერესებს ფშავ-ხევსურული მუსიკა, რომელიც იკარგება. არ ეხებიან, რადგან კახურ, გურულ და სვანურ სიმღერებთან შედარებით, მუსიკალურად ნაკლებად საინტერესოა, მარტივია. მაგრამ მე პატივს ვცემ იმიტომ, რომ უძველესია. ფშავურ ხალხურ მუსიკაში, შეიძლება, საკრავი საერთოდ არ იყოს. ნატირლებიდან იწარმოება გვრინი, რომელიც შრომის მუსიკაა, თან - უნიკალურია. მე პატივს ვცემ ძველ ფორმას, შინაარსს, ტექსტს. ჩემი მუსიკა თანამედროვე ადამიანის მუსიკალური გემოვნების ნაზავია იმასთან, რაც ჩამოვთვალე. ტრადიციის და თანამედროვეობის დაპირისპირება აქ არ არსებობს. 

- თქვენ შეძელით, რომ კონფლიქტის გარეშე შეათავსეთ ეს ორი რამ.

- მეც ასე მეგონა, მაგრამ ერთხელ ერთ რეგიონში ვუკრავდი. ჩემ წინ ფრანგი გამომსვლელი იყო და არ მოეწონათ - რა არის, რას გვასმენინებთო. მერე მე ქართულად დავიწყე სიმღერა და ისევ გააპროტესტეს - რა არის, ესეც იგივეაო; „შალახო“ ჩაგვირთეთო. მეორე შემთხვევაც მქონდა. ერთი სიმღერა ვიმღერე, ყველაზე უპრეტენზიო - „დილით ამომავალო მზეო“. მსმენელების ზუსტად ნახევარი ადგა და გავიდა იმ ერთი სიმღერის შემდეგ - თან მთაში, ისეთ ადგილას, სადაც, ჩემი აზრით, თუ ვინმესთვის ვაკეთებ მუსიკას, მათ შორის, ამ ხალხისთვის. 

- „დილით ამომავალო მზეო“ უპრეტენზიო რა კუთხით არის? 

- არ არის? მელოდიურია. ყურისთვის უფრო მისაღებია, ვიდრე სხვა სიმღერები. 

- თქვენ ბევრჯერ გითქვამთ, რომ ფოლკლორში არის ორი ბუნებრივი მიმართულება - მრავალხმიანობა და ერთი ადამიანის ნამღერი, პირობითად, ბალადა. მრავალხმიანობა ჩვენთან ყოველთვის მხარდაჭერილი იყო, საბჭოთა საქართველოშიც და შემდეგ პერიოდშიც, მაგრამ ერთი ადამიანის ნამღერი არ შემოგვრჩა. თქვენ ზუსტად ამ მიმართულებამ დაგაინტერესათ. რასაც აკეთებთ, თქვენთვის მნიშვნელოვანია უფრო, როგორც თქვენს ხასიათზე მორგებული პირადი პერფორმანსი, თუ უფრო, როგორც ქართული კულტურის მივიწყებული წახნაგის წარმოჩენა? 

- თავდაპირველად, როდესაც სტუდენტობისას რაღაც უცხოურ მუსიკას ვუსმენდი, კითხვა გამიჩნდა -  ჩვენთან ეს რატომ არ არის? 

- ბალადის ტიპის სიმღერას გულისხმობთ? 

- დიახ, როცა ამბავს ჰყვები. მერე კონსერვატორიაში დავიწყე სიარული, საველე ჩანაწერებს ვუსმენდი და მივხვდი, რომ არის, ოღონდ, საველე ჩანაწერებსაც უდიერად ვეპყრობოდით. მაგალითად, არ არსებობს ისეთი სიმღერების ტრანსკრიპტი, სადაც ტექსტია მთავარი. თან, ცუდი ხარისხის ჩანაწერია და ტექსტს ბოლომდე ვერ იგებ. მამაჩემს ვასმენინებდი, იქნებ, დამხმარებოდა, მაგრამ საერთოდ სხვა რაღაცას მეუბნებოდა. „დილით ამომავალო მზეო“-ს ტექსტი რომ შეცვლილია, ესეც რაღაც როლს თამაშობს - ბოლომდე არ გესმის, მომღერალი რას ამბობს. „აითვალმაზეოს“ ამბობს თუ არა, არც ვიცი. კარგი სიტყვაა: აითვალწუნე - აითვალმაზე... 

- რაკი ასე დაინტერესდით, ალბათ, თქვენი პირადი პერფორმანსიც არის. კულტურის მივიწყებული წახნაგის წარმოჩენა ხომ თავისთავად ცხადია. 

- დიახ, ორივეა... სამომავლოდ რაღაც პროექტებზე ვფიქრობ და ისინი შეიძლება ქართული კულტურის წარსულს სულ არ ეხებოდეს. მაგრამ იმდენად ვტკბები ამ პროცესით, რომ არ ვიცი, რამდენად ამოვწურავ ყველა შესაძლებლობას. 

- განსხვავებული მუსიკის შექმნის სურვილი იმას ხომ არ უკავშირდება,  რომ მუსიკა, რომელსაც ახლა ქმნით, უფრო ლოკალური მნიშვნელობის არის? ხომ არ ფიქრობთ, რომ უცხოეთში  ასეთი მუსიკის ფასს, შეიძლება, ვერც მიხვდნენ? ტექსტები რომც ითარგმნოს, მათ მნიშვნელობას ისე ხომ ვერ გაიგებენ, როგორც ჩვენ გვესმის? 

- საერთოდ, სტრატეგია რომ დასახო, როგორც ქვეყანამ, პირიქით უნდა დაგეგმო - უნდა იცოდე, რომ შენში ყველა ეგზოტიკას ეძებს. 

- ეს მართალია. 

- მუსიკა ძალიან შეიცვალა იმის შემდეგ, რაც ფულთან ბოლომდე გადაიკვეთა. მეცნიერულად დადასტურდა, რომ რაც უფრო მარტივია მელოდია, მით უფრო ადვილად ჯდება გონებაში. ნორმალური მარკეტინგის პირობებში, ნებისმიერი მელოდია გახდება პოპულარული, მთავარია, სწორად შეფუთო. მაგრამ მუსიკაში მეორე მიმართულებაც არსებობს და, მადლობა ღმერთს, არის ხალხი, ვისაც ხარისხიანი მუსიკა უყვარს და აინტერესებს. ამიტომ, პირიქით მგონია: სტრატეგია (არამარტო მუსიკაში) უნდა იყოს, რომ შენი დაფარული აღმოაჩინო და თუ ამ აღმოჩენებში გულწრფელი ხარ, ბუნებრივად გამოდის ეგზოტიკური. მარკეტინგის მიმართულებით არ მიმუშავია, მაგრამ ამერიკაში დამიკრავს „დუდა“ და ძალიან მოსწონებიათ. „აიმ მთაზედა, თოვლიანზედა“ მძიმე ტექსტია და ისიც კი მოსწონებიათ, კითხვები დაუსვამთ. მგონი, უცხოელები სწორედ რომ ავთენტურის ფასს ხვდებიან. მე რომ ვიზრდებოდი, საქართველოში პოპულარული მუსიკა ინგლისურენოვანი იყო. ვინც სერიოზულ მუსიკას აკეთებდა, მცირე გამონაკლისის გარდა, ყველა ინგლისურად ცდილობდა. მე მგონი, ჩვენ უნდა ვცადოთ, რომ რაც შეიძლება ღრმა ქართულზე ვიყოთ კონცენტრირებულები. 

- ახლა გამახსენდა, რომ მუსიკის ჟურნალისტი გია ხადური მყავდა სტუმრად და ზუსტად ის მითხრა, რაც ახლა თქვენ თქვით - თუ უცხოეთში აინტერესებთ, რა მუსიკა იქმნება საქართველოში, მხოლოდ ავთენტური ქართული მუსიკა აინტერესებთ; უცხოურის გადამღერებას საერთოდ არ მოუსმენენო. 

- ან, შეიძლება, იყო მოცარტი და ნებისმიერ ადგილზე დაიბადო. 

- თქვენი სიმღერების ტექსტების ნაწილი ხალხურია, ზოგი თქვენი დაწერილია, ზოგი სხვა ავტორს ეკუთვნის. მაგრამ ნათქვამი გაქვთ, რომ ზოგჯერ მუსიკა უფრო ადრე ჩნდება, ვიდრე ტექსტი. ეს როგორ ხდება? რაკი ამბის თხრობა თქვენთვის უმთავრესია, ამიტომ გეკითხებით: შეიძლება, მუსიკამ გიკარნახოთ, რისი მოყოლა გინდათ? 

- მუსიკა იბადება დაკვრისას. ხანდახან უბრალოდ უკრავ და ჩნდება მელოდია. ტექსტების ჩანაწერები მაქვს და თუ მელოდია მომწონს, ვეძებ, რომელ ტექსტს მოუხდება. ეს არ ეხება იმ შემთხვევას, როდესაც ლექსს იღებ და თავიდან ბოლომდე აკეთებ სიმღერას. „დუდა“, მაგალითად, ჯერ ლექსი წავიკითხე და ჩავინიშნე. მერე გიტარაზე ვუკრავდი, მომეწონა რასაც ვუკრავდი და ტექსტი დამჭირდა. „დუდა“ მოუხდა. ასე ვთქვათ, შემთხვევით შეერთდნენ. 

- არ გქონდათ განზრახვა, რომ „დუდაზე“ სიმღერა დაგეწერათ? 

- არა, ეს ჩემი მიზანი არ ყოფილა. მაგრამ მომწონს, დრამატურგია რომ იკვრება. ასეთ ტექსტებს ვარჩევ. სიმღერები კი რაღაც მომენტებში იწერება, წინასწარ მეც არ ვიცი. 

 

 

„ხვდები, რომ ბალახზე მეტი არ ხარ, ის ბევრად მეტია შენზე.“

 

 

- თქვენი სიმღერების  დრამატურგიას ქმნის ან სევდის და მაჟორის დისონანსი, ან ირონია, ან პარადოქსი... პარადოქსების ჯგუფიდან მინდა, ორ სიმღერაზე შევჩერდეთ. ერთი ბავშვის სიმღერაა და გვიამბობს, რომ ბავშვს არ ეძინება და თამაში უნდა; მეორე ქალის სიმღერაა, რომელიც შეყვარებული ქალის სევდას გადმოგვცემს. ჩემთვის, როგორც მსმენელისთვის, ორივე სიმღერა ბუნებრივად ჟღერს, თქვენი შესრულებით. მაგრამ თქვენ თუ მოგიხდათ უხერხულობის განცდის გადალახვა, როცა ამ სიმღერების შესრულება გადაწყვიტეთ?

- ქალის სიმღერაზე უფრო მიფიქრია, რომ მკვეთრი რეაქცია იქნებოდა, მაგალითად, საახლობლო წრეში. მაგრამ არავისგან პროტესტი არ მომისმენია. მერე ვამართლებდი, რომ ფოლკლორში არის ძალიან დიდი ტრადიცია, როცა ქალის ტექსტებს მამაკაცები მღერიან ფშავში. 

- ბავშვის სიმღერასთან დაკავშირებით რა მოხდა?  

- მე თვითონ არ მეხამუშებოდა - ჩემთვის არ აქვს მნიშვნელობა, ქალი იმღერებს, კაცი თუ ბავშვი. მაგრამ მიფიქრია, რომ ვინმეს, შეიძლებოდა, რამე ეთქვა. შემდეგ გავიგე, რომ ვიღაცამ მიიღო როგორც არა ბავშვის, არამედ დიდის სიმღერა და ესეც ძალიან მომეწონა - დიდი ადამიანი უმღერის მამას და დედას, თქვენთან დამაძინეთო. 

- პირადად თქვენ თუ გაქვთ რამე მთავარი, გამაერთიანებელი სათქმელი, რომლის გადმოცემასაც თქვენი სიმღერებით ცდილობთ და, რის გამოც, სიმღერა თქვენს მთავარ საქმედ აქციეთ?

- რაღაცნაირად ასე ჩამოვყალიბდი, რომ მინდა, ყველა ამბავი შევკრა. მირჩევნია, ბევრი პატარ-პატარა სათქმელი მქონდეს და დამიგროვდეს. ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი სათქმელი არ მაქვს. ძალიან არ მიყვარს „გადამწყვეტი ბრძოლები“... „ყველაზე მნიშვნელოვანი“ რაღაცები მაშინებს. 

- კარგი, მთას დავუბრუნდეთ. მთის ფოლკლორში ეძებთ იმას, რაც დაგაინტერესებთ და რაც თქვენი ახალი სიმღერების საფუძველი შეიძლება გახდეს. მაგრამ ამბობთ, ვერ ვიტყვი, რომ მთა მოვლილი მაქვსო. მთის ხალხის შემოქმედებაში ეძებთ საყრდენებს და მთის გარემო არ გაინტერესებთ? 

- ძალიანაც მაინტერესებს. ასეთი რამ მოხდა ჩვენს ცხოვრებაში, რომ 2011 წელს თიანეთის სოფელ ლიშოში ვიყიდეთ სახლი. ამის შემდეგ, ყველა ზაფხულს თავიდან ბოლომდე იქ ვატარებ. ხან ღობეს ვაკეთებთ, ხან ერთ ოთახს ვარემონტებთ, ხან მეორეს, ხან მესამეს... ადრე ბევრს დავდიოდი მთაში. ზაფხულობით მამაჩემიც ლიშოშია და, თითქოს, ვალდებული ვარ, მეც იქ ვიყო. ბევრი სიმღერა ლიშოში მაქვს დაწერილი. იქ ხშირად მარტოც ვარ ხოლმე, განსაკუთრებით, ზამთარში. 

- ზოგადად, ბუნებასთან კავშირის შეგრძნება თუ გაქვთ? რამე განსაკუთრებულს თუ ნიშნავს თქვენთვის? 

- ბუნება უფრო და უფრო მეტს ნიშნავს ჩემთვის, რაც წლები მემატება. ერთი სიმღერაა „სულ ეს არის?“ ეს არის ადამიანი? ძუძუმწოვრებს შორის ყველაზე ჭკვიანი ცხოველი? ჩვენი ცხოვრების მიზანი ხომ არ უნდა იყოს, რომ ვიღაცას რაღაც წავართვათ? არადა, ეს ყოველდღე ხდება და ხვდები, რომ ბალახზე მეტი არ ხარ, ის ბევრად მეტია შენზე. ასეთი ცხოვრებისეული დღის წესრიგი არ აქვს, რომ ვიღაც დაჩაგროს, რადგან სხვანაირად ვერაფერს მიაღწევს. ადამიანებს შორის ურთიერთობაში ეს ნორმალიზებულია. სიმართლე რომ აღარ არსებობს, ესეც ნორმალიზებულია. 

ასე რომ, უფრო და უფრო მეტ ფასს იძენს ბუნება და ეს განვითარებას პოვებს ჩემს ცხოვრებაშიც და შემოქმედებაშიც. 

- ამბობთ - ასეთი ცხოვრება არ გვაქვს, რომ დილით ადგები, მუსიკოსი ხარ, ღამე დაწვები, მუსიკოსი ხარ; “ფანჯრებში” ვწერ მუსიკასო. ამაზე ნაწილობრივ კი ვისაუბრეთ, მაგრამ მინდა, მაინც გკითხოთ - დანარჩენ დროს რას უთმობთ?

- სამსახურში დავბრუნდი და ახლაც “რადიო თავისუფლებაში” ვმუშაობ. გოგი გვახარიას გადაცემის - “შვილის” პროდიუსერი ვარ.

- თქვენი თვითდისციპლინა რაში გამოიხატება? ყოველდღე სამსახურში დადიხართ და საღამოს იცლით მუსიკისთვის? 

- პირველი ალბომის მერე, დიდი დრო წაიღო ბენდმა. მაგრამ პროდუქტიული პერიოდი იყო. ძალიან შეკრულები ვართ. ერთ წელიწადში, რაც იყო მიზანი, იმას მივაღწიეთ. ახლა არის კონკრეტული პროექტები, რომლებსაც ნელ-ნელა უნდა მივყვე. 

- მუსიკალური პროექტებია?

- დიახ, საბოლოო ჯამში, მინდა, მარტო მუსიკა იყოს ჩემი საქმე. თავიდან, თითქოს, შესაძლებლად მიმაჩნდა, მერე ისევ დაიკლო ინტერესმა ჩემი მუსიკის მიმართ. მაგრამ ეგ არ გამაჩერებს, ნამდვილად. 

- ალბათ, ამასაც თანმიმდევრული მიყოლა სჭირდება. 

- სხვანაირი მიდგომა უნდა, რასაც მე ვერ ვახერხებ. როგორც პროექტს, ისე უნდა შეხედო შენს თავს და უნდა გაყიდო, რასაც აკეთებ. მე ვერც ვახერხებ და მეზედმეტება კიდეც. 

- მარკეტინგს გულისხმობთ? 

- დიახ, მარკეტინგი ძალიან მნიშვნელოვანია. მე არც ვიცი და ვერც მივდევ. ამაში თანმიმდევრული ვერ ვიქნები. 

- თქვენს ცხოვრებას რა აკლია იქამდე, როგორც თქვენს საუკეთესო წარმოდგენებში იცხოვრებდით?

- ბევრი არაფერი. 

ძალიან ცოტა მჭირდება იმისთვის, რომ თავი ბედნიერად ვიგრძნო. ვთქვათ, ვუკრავთ მე და ჩემი მეგობარი; მთელ ღამეს ვათენებთ და ამით ძალიან ვერთობით, როგორც ბავშვები. ამაზე კარგი რა უნდა იყოს?! თან, თუ შეგიძლია, რომ ამით იცხოვრო... ეს არის ჩემთვის ბოლო მიზანი. ამას თუ მივაღწევ, საკუთარი თავისგან მეტი არაფერი არ მინდა. 

 

 

„ეტყობა, ჩემი თავის ბუნებრივობა მე თვითონ ძალიან გვიან აღმოვაჩინე.“

 

 

- დიდი მადლობა, რომ ეს გაგვიზიარეთ. მოდით, ახლა ოჯახზე ვილაპარაკოთ. მამათქვენი, ბესიკ ხარანაული, ისეთ გარემოში გაიზარდა, სადაც ოჯახი - დედა და ბებია - მისთვის სამყაროს ცენტრი იყო. დედას, ბებოს და საკუთარ თავს ერთარსებას უწოდებს. თქვენც, რომელიმე ასაკში, ძალიან მიჯაჭვული იყავით ოჯახზე? თუ უფრო ცალკე გახსოვთ საკუთარი თავი?  

- კარგი კითხვაა. ალბათ, ოჯახზე მიჯაჭვული კი ვიყავი, მაგრამ ჩემი თავი მახსოვს ცალკე. სულ მარტო მახსოვს საკუთარი თავი. იმის მიუხედავად, რომ მამა ყველგან თან მატარებდა, დედას კი დავყავდი მუსიკაზე, ფორტეპიანოზე - ძალიან პატარა ასაკიდან მოუხდათ, რომ ჩემთვის დამოუკიდებლობა მოეცათ. ერთხელ არც დედას ეცალა, არც მამას, ბებიაჩემიც სადღაც იყო და დეიდამ ჩამსვა „მარშრუტკაში“ - შვიდი წლის ვიყავი - და გამიშვა რუსთაველზე. რაკი ერთხელ გამოვიდა, მერეც მიშვებდნენ. ხშირად მიწევდა მარტო სიარული. არადა, მარტო ბავშვი ათას საფრთხეს გაურბის. ოღონდ, ცუდად არ მახსოვს ჩემი მარტო ყოფნა, კარგად მახსოვს. რა თქმა უნდა, ოჯახს, დადებითის გარდა, არანაირი გავლენა ჩემზე არ მოუხდენია. ბებიას დიდი როლი ჰქონდა ჩემს აღზრდაში. 

- დედის დედას? 

- დიახ, მამის დედა რომ გარდაიცვალა, წლინახევრის ვიყავი. 

- ბატონი ბესიკი წესრიგის ადამიანია და მგონია, რომ ბავშვისთვის მკაცრი მამა იქნებოდა. თუ მეთანხმებით? 

- დიახ, მკაცრი იყო, ოღონდ, რაღაც ასაკამდე. როცა ყველაზე მკაცრი უნდა ყოფილიყო, მაშინ აღარ იყო - თინეიჯერობის ასაკს ვგულისხმობ. უფრო მანამდე მახსოვს მისი სიმკაცრე. ჩემს ბავშვობას თვალი რომ გადავავლო, გულდაწყვეტები ნაკლებად მახსოვს, მიუხედავად იმისა, რომ მეუბნებიან, შენ მარტო ცუდი გახსოვსო (იცინის). მამაჩემი მკაცრი იყო, დიახ, ოღონდ, მის სიმკაცრეს ერთი მინუსი ჰქონდა - ხანდახან არ მესმოდა, რა უნდოდა. 

- თქვენგან თუ საერთოდ? 

- ჩემგან. ერთხელ რომ გაგიბრაზდება, რატომ არ მიესალმე ვიღაცას; მეორედ მიესალმები და გაგიბრაზდება, რატომ მიესალმეო. როგორც მშობელი, ამას ვაკვირდები ჩემს შვილებთან, რომ გასაგები იყოს, რას ვითხოვ მათგან. ბევრი ეპიზოდი არ მქონია მამაჩემის სიმკაცრის. მაგრამ მეშინოდა, როგორც ნებისმიერ ადამიანს შეიძლება ეშინოდეს მშობლის რეაქციის, რამეს თუ დააშავებს. 

- ძალიან წესრიგიანია, პედანტურია წესრიგთან დაკავშირებით, ასე ვხედავ შორიდან. 

- მეც არ ვიყავი უწესო, განსაკუთრებით, 15 წლამდე. 

- დედისგან რა ისწავლეთ ისეთი, რაც მიგაჩნიათ, რომ მნიშვნელოვანია? 

- მე დედას უფრო ვგავარ, ვიდრე მამას - ხასიათითაც, გარეგნობითაც, ბევრი რამით. ჩემთვისაც ცხადი იყო, რომ დედას ვგავარ და ამიტომ სწავლით უფრო მამისგან ვსწავლობდი. დედას რაც აქვს, მგონია, რომ მეც ისედაც მაქვს. დედაჩემი უფრო რაციონალურია, თუმცა, მამაჩემიც რაღაც კუთხით რაციონალურია. მაგრამ მამაჩემმა რომ იყიდოს მაგიდა, ის მაგიდა არავითარ შემთხვევაში არ გაამართლებს... დედაჩემი უფრო მიწაზე დგას. 

- თქვენც უფრო რაციონალური ხართ - ამის თქმა გინდათ?

- დიახ, უფრო რაციონალიზმისკენ ვარ სურვილით. თუმცა, ჩემს თავთან ბრძოლა მიყვარს ყველაზე მეტად, როგორც ჩანს.

- ამ ბრძოლის შინაარსი რა არის? 

- სულ ასე ვარ. თუ რამე გამომდის, ამ ბრძოლით გამომდის. სულ რაღაცას ვერ ვასწრებ, თან არასდროს არსად არ ვაგვიანებ, ბავშვობიდან მომყვება დაგვიანების შიში. ყველაზე მეტად თანმიმდევრულობა მაკლია, რადგან დღის განმავლობაში, შეიძლება, ბევრ რამეზე ვკონცენტრირდე. ბესიკის პედანტურობა და თანმიმდევრულობა ის არის, რომ როცა ერთ საქმეს აკეთებს, იმას აკეთებს ბოლომდე, მეორე საქმეზე არ გადახტება. მე სულ ასე ვარ - გადახტი-გადმოხტი. თან, ხომ ვამბობ, ყველაზე მეტად არ გამომდის როლების შეცვლა და ხან ერთის კეთება, ხან მეორის კეთება. თან არ გამომდის, თან სულ ასე მიწევს. უკვე 36 წლის ვხდები და კიდევ ვერ დავალაგე ცხოვრება, კიდევ ასე ვარ, რომ ხან ერთი რამ უნდა ვაკეთო, ხან მეორე. გონების გათიშვა და კონცენტრაცია ჩემთვის ადვილი არ არის. ყველაზე მეტად მიჭირს ისეთი სამუშაო, სადაც უნდა იჯდე. სულ მინდა, რომ ვიმოძრაო. 

- ერთი ფრაზა მახსენდება ბატონ ბესიკთან საუბრიდან: უკარება არ ვყოფილვარ, მაგრამ მიმკარებელიც არ ვიყავიო. რატომღაც მგონია, თქვენც ასეთი ხასიათი გაქვთ. მაგრამ იმის შემდეგ, რაც საზოგადოებამ გაგიცნოთ, თქვენი დისტანცია დანარჩენ სამყაროსთან თუ შეიცვალა? 

- დისტანცია, ალბათ, არა. მეც ასეთი ვარ - არც უკარება და არც მიმკარებელი. ერთი, რაც გვიან აღმოვაჩინე ჩემს თავში - ყოველთვის მეგონა, ინტროვერტი ვიყავი, მაგრამ, სინამდვილეში, ძალიან მჭირდება ურთიერთობა. ახლო მეგობარიც ბევრი მყავს. ეს მითი, რომ მარტოობა მიყვარს და სულ მარტო მინდა ყოფნა - აბსოლუტურად არასწორია. პირიქით, ხალხთან ურთიერთობა მჭირდება. ჩემთვის ესეც აღმოჩენა იყო, რომ როცა სცენაზე ჩემი ალბომის პირველი პრეზენტაცია მქონდა, საერთოდ არ ვღელავდი. მერე ამაზე დავიწყე ღელვა - რატომ არ ვღელავ-მეთქი. ესეც აღმოჩენა იყო, რომ სცენაზე თავს ძალიან ჩვეულებრივად ვგრძნობ და ამ დროს საერთოდ არ ვგავარ ჩემს თავს - რადგან შეიძლება ნებისმიერ სხვა სიტუაციაში ვღელავდე. ეტყობა, ჩემი თავის ბუნებრივობა მე თვითონ ძალიან გვიან აღმოვაჩინე. ახლა  მშვიდად ვარ რაღაც სიტუაციებში, ოღონდ, ამაზე ბევრს არ ვფიქრობ, სიმშვიდემ რა მომცა. ურთიერთობებში კი არაფერი განსაკუთრებული არ მომხდარა, რაც ვიყავი, ისევ ის ვარ. 

 

 

„ჭეშმარიტება არის ყოფა, სიმშვიდე არის კონფორმიზმი.“

 

 

- ბატონი ბესიკი საიდუმლოს მატარებელი ადამიანია და თავის ამ მდგომარეობას ძალიან ფაქიზად ეპყრობა. თითქმის არავინ შემხვედრია, ვინც ასე ახლოს იყოს საიდუმლოსთან. თქვენ თუ გაქვთ განცდა, რომ საიდუმლო, რომელიც მასშია, თქვენც გაშორებთ, გმიჯნავთ ერთმანეთისგან? 

- იცით, რატომ არის კარგი მამა? წარმომიდგენია, არსებობენ ოდიოზური ტიპები, რომლებიც სახლში მიდიან და ასე უჭირავთ თავი: „პოეტი მოვიდა!“ მამაჩემი იყო უბრალო მამა. ერთ ეპიზოდს გიამბობთ: ბებიაჩემი გაბრაზებული იყო მამაჩემზე და მე და ბებიამ ვიკამათეთ. პატარა ვიყავი და ვეუბნებოდი, რას ერჩი მამაჩემს, მაგარი პოეტია-მეთქი. ერთი ჩვენი მეზობელი იყო კიდევ პოეტი და ბებიაჩემი მეუბნება: მაშინ იმას ოთხოთახიანი ბინა რატომ მისცეს და მამაშენს ოროთახიანიო?! (იცინის) სინამდვილეში, ბებიაჩემი დიდ პატივს სცემდა მამაჩემს, მაგრამ იმ წუთას განცდა მქონდა, რომ მამაჩემი დაჩაგრა. მერე, როცა მართლა აღმოვაჩინე ბესიკი, როგორც პოეტი, უცებ შევშინდი, ისე მომეწონა. მაშინ თავი ყველაზე ნიჭიერი მეგონა დედამიწის ზურგზე. ამის საშუალება მომცა მამაჩემმა, რომ სიტყვა „ნიჭიერი“ ვისაც ეხებოდა - ეს მე ვიყავი. მისი პოეზია რომ აღმოვაჩინე და შემეშინდა, მაშინ ვკითხე ჩემს თავს: რის გეშინია?! მამაშენია! მეშინოდა, რომ ძალიან არ დავმსგავსებოდი. ჩემი შიში რომ გავუზიარე, მითხრა, შენ შენი გზა გაქვს და ვერასდროს ვერ დამემსგავსებიო. მაშინ მივხვდი, რომ მე ჩემი სულ სხვა გზა მაქვს - ასე მზრდიდა. ბესიკი ხომ ყველასია?! - ჩემი, თქვენი, სხვების... მაგრამ ბესიკის შვილი ყველა არ არის. ეს განსხვავებაა აღქმებში. თუმცა, ბესიკის საიდუმლო რაც არის, მე ის საიდუმლო ისევე მესმის, როგორც ყველა სხვას; სხვების გვერდით ვდგავარ, ამ მხრივ... როგორც ბესიკის შვილს, უფრო მეტი შეხება ამ საიდუმლოსთან არ მაქვს. 

- ძალიან ზუსტად გაიგეთ, რაც მაინტერესებდა და პასუხისთვის მადლობელი ვარ. მგონი, უხერხულია, მაგრამ გავბედავ და გკითხავთ: ყველაზე გულწრფელი ვისთან ხართ? 

- საკუთარ თავთან (იცინის). მართლა ასეა. 

- ბოლო კითხვა მაქვს: როგორ ფიქრობთ, დღევანდელ საქართველოში სიმამაცე ადამიანისთვის ჯილდოა, თუ წყევლაა?   

- ორივე ერთად, ალბათ. დღეს ირგვლივ უამრავ სიმამაცეს ვხედავთ, მაგრამ ადამიანების ნაწილს ეს სიმამაცე შეიძლება წყევლად ექცეს.

- რატომ?

- იმიტომ, რომ შეიძლება ვიღაცები გაერთიანდნენ და ამ სიმამაცეზე იცინონ. გულწრფელ სიმამაცეს შეიძლება დასცინონ. მორალი რა არის? თუ არ გინდა, რომ ვინმემ რამე დაგიშავოს, შენც არავის არაფერი არ უნდა დაუშავო. მარტივია. მაგრამ პროპაგანდა გვაჩვევს, რომ არ არსებობს სიმართლე. ტელევიზორის მონიტორი რომ სამად გავყოთ, პრემიერმინისტრი შეიძლება სამივე ეკრანზე ერთმანეთის გამომრიცხავ რამეს ამბობდეს. თანაც, ეს მარტო ჩვენთან ხომ არ ხდება?! ეს ხდება რუსეთში, ეს ხდება ამერიკაში. ფაქტობრივად, გვაჩვევენ, რომ არ არსებობს სიმართლე, არ არსებობს კეთილი და ბოროტი, მამაცი და ლაჩარი. ეს სიმამაცეც აქ შეგიძლია განიხილო - რას იტყვის ამაზე პროპაგანდა? ვიღაც ლაჩარზე პროპაგანდა დაგარწმუნებს, რომ მამაცია; მამაც ადამიანს კი გააშავებენ.  ამიტომ ვამბობ, სიმამაცე ორივეა ერთდროულად - ჯილდოც და წყევლაც. მრავალი ფენაა, სადაც უნდა გამოვსწორდეთ, თუ გვინდა, რომ გადავრჩეთ. 

- დიდი მადლობა საინტერესო, გულწრფელი საუბრისთვის, გაზიარებისთვის. ინტერვიუს დავასრულებთ თქვენი კომენტარით ცნობილი ადამიანების ორ გამონათქვამზე. პირველი ციტატის ავტორია ამერიკელი პოეტი და ფილოსოფოსი რალფ უოლდო ემერსონი (1803-1882): „თითოეული გონება ირჩევს ან ჭეშმარიტებას, ან სიმშვიდეს. არავის შეუძლია, აირჩიოს ორივე.“

- აბსოლუტურად ვეთანხმები. ჭეშმარიტება არის ყოფა, სიმშვიდე არის კონფორმიზმი. 

- როცა კონფორმიზმი ყოფაში შემოდის? 

- ჩემთვის ყოველდღიურობა არის ჭეშმარიტება. ვიცი, რომ ჭეშმარიტებას სხვა რამეს ვეძახით, მაგრამ ჩემთვის ეგ არის - რასაც ვხედავ და რაც ზუსტად ვიცი. სიმშვიდეს აქ როგორ უნდა მიაღწიო? მხოლოდ კონფორმიზმით, თვალის დახუჭვით. ჭეშმარიტებაა ისიც, რომ კონფორმისტები გადარჩებიან, მამაცებს დაეწევიან. 

- მეორე ციტატა ეკუთვნის ინგლისელ მწერალს - დევიდ ლოურენსს (1885-1930): „მადლობა ღმერთს, რომ ფესვებგადგმულ ხეზე მეტად თავისუფალი არ ვარ.“

- მე მგონი, სხვანაირი თავისუფლება არც არსებობს. სხვა შემთხვევაში, დაგიძახებენ - გიჟი თავისუფალიაო. ჩვენ წესებს და ეტიკეტს ვიცავთ. თუმცა, თუ ფესვებში კულტურა იგულისხმება, ადამიანების უმრავლესობას თავისი ეზოს იქით არაფერი არ აინტერესებს. დანარჩენი ძალაუფლების გადანაწილებაა. მეორე მხრივ, ესეც ერთ-ერთი სტრატეგიაა, რომ ფესვებში ვეძებთ რაღაც უნიკალურს. ვფიქრობ, ამ მხრივ, დღევანდელი შემოქმედი მეცნიერივით უნდა მიუდგეს თავის საქმეს, ოღონდ, მეცნიერისგან განსხვავებით, დასამტკიცებელი არაფერი აქვს. ამ შემთხვევაში, ნამდვილად თავისუფალია. ოღონდ, ფესვებს ვერ მოსწყდება. მადლობა ღმერთს, რომ სხვანაირად არ ხდება. მადლობა ღმერთს, რომ ფესვგადგმულ ხეზე მეტად თავისუფლები არ ვართ.

ფოტომასალა: ირაკლი გედენიძე