- ზურა, ბავშვობისას ან ზრდასრულობისას მოთხრობები თუ დაგიწერია? 

- ლექსებიც (იცინის). ბავშვობაში მოთხრობებსაც ვწერდი და ლექსებსაც. ვერ ვიტყვი, რომ განსაკუთრებული ლიტერატურული მიდრეკილებები შევატყვე ჩემს თავს. მწერლობა მინდოდა, მაგრამ მწერლობა ხომ მარტო წერის უნარი არ არის - ცხოვრების წესია. მაგ ცხოვრების წესს, ალბათ, ვერ შევწვდი, ნებისყოფა არ მეყო. შესაბამისად, მერე რაღაც მონათესავე პროფესიამდე მივედი. 

- ეს უნდა მეკითხა - ჟურნალისტობა იმიტომ გადაწყვიტე, რომ კარგად წერდი? 

- რამდენად კარგად ვწერდი, არ ვიცი, მაგრამ მასწავლებლებს მოვწონდი. მე თვითონ მიყვარდა წერის პროცესი. ახლაც მიყვარს, იმის მიუხედავად, რომ ძალიან ცოტა დრო მრჩება წერისთვის. 

- ახლა შეიძლება, რომ დაჯდე და რამე დაწერო? 

- მხატვრულ ტექსტს არ ვგულისხმობ. 

- მხატვრული ტექსტი ბოლოს როდის დაწერე?  

- ალბათ, სკოლაში. 

- ვისი არჩევანია, რომ, ძირითადად, სამართლებრივ სფეროს აშუქებ? 

- ჩემი არჩევანია. ზოგადად, მიყვარს სასამართლო პროცესი. განსაკუთრებული სიამოვნებით ნაფიც მსაჯულთა პროცესებს ვაშუქებდი. მიყვარს, როდესაც ზიხარ და უსმენ მოსამართლეს, მსაჯულებს, პროკურატურისა და დაცვის მხარის შერკინებას... ჩვენს ქვეყანაში სასამართლო პროცესები საკმაოდ მახინჯია. რაც მომწონს, ის უფრო მეტად ლიტერატურიდან და ფილმებიდან ვიცი. ჩემთვის ძალიან ამაღელვებელია, როდესაც თვალს ვადევნებ მართლმსაჯულების განხორციელების, სამართლის აღსრულების პროცესს. 

- ესე იგი, სასამართლოს დრამატურგია გაინტერესებს. 

- დიახ. ის დრამა, რაც სასამართლოს დარბაზებში მიმდინარეობს, ჩემთვის ძალიან მომხიბვლელია და თავიდან ამიტომ მინდოდა, სამართლის მიმართულებით მემუშავა. უბრალოდ, მერე აღმოვაჩინე, რომ მომხიბვლელის გარდა, ყველაფერია, რაც ჩვენს სასამართლო დარბაზებში ხდება.  

- სასამართლოს აუცილებლად დავუბრუნდებით. ფიქრობ თუ არა, რომ, ვთქვათ, სოციალური სფეროს გაშუქება მეტ ასპარეზს მოგცემდა, როგორც მწერალ ჟურნალისტს?

- ვწერდი, რეპორტაჟებს ვაკეთებდი. მაგრამ მერე ისე არ წარიმართა ჩემი ჟურნალისტური კარიერა, როგორც წარმოდგენილი  მქონდა. 

- რას გულისხმობ? 

- ძალიან მალე მომიხდა თანამდებობებზე გადანაცვლება - რუბრიკის რედაქტორობა, მთავარი რედაქტორობა, მერე, როდესაც ჩვენი დამოუკიდებელი გამოცემა დავაფუძნეთ, მისი დირექტორობა. მიწევდა ადმინისტრაციული საქმიანობა, დონორებთან ურთიერთობა, ორგანიზაციის მართვა... ეს ძალიან ნაკლებ დროს ტოვებდა იმისთვის, რაც ჟურნალისტიკაში მინდოდა, მეკეთებინა. ზუსტად სოციალურ თემატიკაზე მომზადებულ რეპორტაჟში მაქვს ევროკავშირის პრიზი აღებული. 

- რას ეხებოდა? 

- შიმშილის ზღვარზე მყოფი ოჯახების შესახებ იყო, რომლებიც სახელმწიფოს მიტოვებული ჰყავდა. „სიღარიბის შვილები“ ერქვა. 

- პირადად მე ეს ფიქრი - შენი ნიჭისთვის საუკეთესო ასპარეზის შესახებ - მაშინ გამიმყარდა, როცა წავიკითხე შენი ბლოგი „ახმეტა ხუციშვილის ომი“. ჩვენი მკითხველისთვის ვიტყვი, რომ ახმეტა ხუციშვილი არის ადამიანი, რომელმაც შინდისის დაჭრილი გმირები გადაარჩინა, სასიცოცხლო რისკის ფასად. ჩემი აზრით, არანაკლები გმირია, ვიდრე შინდისის გმირები. ზოგადად, გიჭირს თუ გიადვილდება ისეთ მასალაზე მუშაობა, რომელიც არა მოვლენაზე ან პროცესზე, არამედ - ადამიანზე გვიამბობს? 

- მიადვილდება, როდესაც რესპონდენტი იძლევა საშუალებას, რომ მისი ხასიათი აჩვენო. ლიტერატურული პერსონაჟებიდან დაწყებული, ჟურნალისტური პროდუქტის პერსონაჟებით დამთავრებული, მნიშვნელოვანია, როგორ გაწვდის აღმწერი პერსონაჟს თავიდან და როგორ ხატავს მისი ხასიათის განვითარებას. ყველაზე უსიცოცხლო და უმარილო პერსონაჟი თუ გინდა, რომ დახატო, ხასიათი არ უნდა აჩვენო, უბრალოდ, სტატისტიკური მონაცემები უნდა ჩამოთვალო, როგორც ჟურნალისტურ ტექსტებშია ხოლმე: რა ჰქვია, რა გვარია, რა გაუკეთებია... თუ რესპონდენტი საშუალებას მაძლევს, რა თქმა უნდა, მირჩევნია, რომ რეპორტაჟებში მისი პორტრეტი დავხატო - ამ სიტყვის ლიტერატურული გაგებით. შეიძლება, ისე არ გამომივიდეს, როგორც მწერალს გამოსდის - ნიჭის გარდა, ჟურნალისტური ტექსტებიც ამდენ საშუალებას არ იძლევა - მაგრამ როდესაც ადამიანი კითხულობს, მინდა, თვალწინ წარმოუდგეს ის ადამიანი, რომელიც გავაცანი. კითხვის დასრულების შემდეგ ცოტა ხანს იფიქროს მასზე. თანაგანცდა შეძლოს.

- არაერთხელ მოყოლილხარ რთულ სიტუაციაში. შენი მძიმე ავტოავარიაც მახსოვს და შენი ცემაც უცხო პირების მიერ, რომლებიც შემდეგ ამტკიცებდნენ, რომ სხვა ადამიანში აერიე და შენთან პრეტენზია არ ჰქონდათ. ცხოვრების ასეთ მძიმე წუთებში რაიმე ახალს თუ იგებდი საკუთარ თავზე? თუ იმდენად მყარი ხასიათი გაქვს, რომ სტრესულ სიტუაციებს დანაკარგის გარეშე უმკლავდები?  

- ავარიას რაც შეეხება, უცნაური შემთხვევაა. არაფერი არ მახსოვს, ის დღე მთლიანად ამოვარდნილი მაქვს მეხსიერებიდან. ჩემმა მეგობარმა, ფსიქოლოგმა ნათია ფანჯიკიძემ მითხრა, რომ მძიმე სტრესის დროს, ძალიან ჩვეულებრივი მოვლენაა, როცა ყველაფერი გავიწყდება. მახსოვს, როგორ ჩავჯექი მანქანაში და შემდეგ როგორ გავიღვიძე ჰოსპიტალში. ამიტომ, ამ შემთხვევას ჩემზე რაიმე განსაკუთრებული კვალი არ დაუტოვებია, საჭესთან დაჯდომის დროსაც კი არ შემქმნია პრობლემა. 

- მეორე შემთხვევამ რა კვალი დატოვა? 

- მეორე შემთხვევამ რაღაც ნამდვილად მასწავლა. შემთხვევა იყო ასეთი: ვიღაც ზურა ვარდიშვილმა თუ ვარდოშვილმა სცემა ახალგაზრდა კაცი სუპერმარკეტში. ბოლოს უთხრა - მე ზურა ვარდოშვილი ვარ და სადაც გინდა, მნახეო. ამან პრიმიტიულად ფეისბუკზე მოძებნა მსგავსი სახელის და გვარის ადამიანი. მე ღიად მქონდა მითითებული ჩემი ტელეფონის ნომერი. მიპოვა და ჯგუფთან ერთად დამესხა თავს. ორი მანქანით მოვარდნენ და ისეთი დისციპლინით მოქმედებდნენ, რომ თავიდან სპეცოპერაცია მეგონა. სიმართლის გარკვევას რამდენიმე დღე დასჭირდა და როცა გაირკვა, რაც მოხდა, ჯერ უფროსი ადამიანი გამომიგზავნა; მერე თვითონ მოვიდა და მითხრა: დიდ ბოდიშს გიხდი, დავიჩოქებ და მირტყი, რამდენიც გინდაო. ცხადია, მსგავსი არაფერი მიქნია,  ძალიან სწრაფად ჩამიქრა ის ბრაზი, რაც მქონდა. ვუთხარი: კარგი, ჩემს პირად ბრაზს თავი დავანებოთ - ზოგადად, როგორ არასწორად მოიქეცი; ადამიანზე დაიწყე ნადირობა, 7-8 კაცი შეგროვდით და წახვედით მის საცემად; ეს სწორი ქცევაა?! ცრემლები მოაწვა და მიხსნიდა, რომ ცოლი და პატარა ბავშვი ჰყავს. ჩემს საჩივარზე იყო დამოკიდებული, ციხეში გაუშვებდნენ, თუ არ გაუშვებდნენ. რაღაცნაირად ვიგრძენი, რომ ბრაზი მთლიანად გაქრა. დღემდე ფეისბუკზე „ფრენდებში“ მყავს და დღესასწაულებს მილოცავს ხოლმე, მეც ვუბრუნებ მილოცვას. 

 

 

„რას წარმოვიდგენდით, რომ სისხლის კალო გაილეწებოდა რუსთაველზე?!“

 

 

- როდესაც საფრთხე შენს თანამშრომლებს ემუქრება - ვთქვათ, უსამართლოდ ექცევიან, ან ფიზიკურად უსწორდებიან, მაშინ როგორ იქცევი შენ, როგორც გუნდის ლიდერი? მაშინაც ერევი საკუთარ თავს? 

- არ მახსენდება, რომ წონასწორობა დამეკარგოს. რა თქმა უნდა, ასეთ დროს მძიმე სტრესში ვარ ხოლმე, თუმცა, იმ მომენტშიც ვიცი, რომ სწორად უნდა მოვიქცე; რომ არ მაქვს უფლება, ემოციებს ავყვე, შოკში ჩავვარდე და პანიკა დამეწყოს. თუნდაც, შარშან 29 ნოემბერს, პროტესტის პირველ ღამეს, ჩვენი თანამშრომელი ლექსო ქეშელაშვილი, უბრალოდ, გაქრა. ასეთი სტანდარტი გვაქვს, რომ როცა ძალადობრივ აქციებს ვაშუქებთ, „ჩატში“ ყოველ 30 წუთში უნდა მოიწეროს ჟურნალისტმა, სად არის და როგორ არის. ლექსო ერთი საათის განმავლობაში არ გამოჩნდა. კიდევ ნახევარი საათი დაველოდეთ და მერე ძებნა დავიწყეთ. პანიკის გამოვლენაც გვქონდა ოფისში, რადგან მეგობარს ვეღარ ვპოულობდით. მაგრამ ვიცოდი, რომ ჯერ შინაგან საქმეთა სამინისტროს პრესსამსახურში უნდა დამერეკა. იქ ვერაფერი გავარკვიე და ადგილზე მივედი, სხვა ჟურნალისტები გამოვკითხე. მითხრეს, სად იდგა ლექსო ამა და ამ საათზე. ჩვეულებრივ კვლევა-ძიებას ვატარებდით და ლექსოს კლინიკაში მივაგენით. როგორც კი საკუთარი ტელეფონი ხელში ჩაიგდო, თვითონ დამირეკა. ხმაზე მივხვდი, რომ ცუდად იყო. ეს ამბავი სამ-ოთხ საათს გაგრძელდა და ამ დროის განმავლობაში სულ ვიცოდი, რომ უნდა მემუშავა, როგორც დირექტორს; არ უნდა მიმეცა ჩემი თავისთვის უფლება, რომ წონასწორობა დამეკარგა. როცა ყველაფერი გაირკვა - ცოცხალია, გადარჩა, კლინიკაშია, ოპერაციას უკეთებენ - შსს პრესსამსახურიდან ამის შემდეგ დამირეკეს და ამ დროს უკვე ხმას ავუწიე, იმ ადამიანს ვუყვირე. ალბათ, მაშინ მივეცი ჩემს თავს ცოტა მეტის უფლება. 

- თუ მომხდარა, რომ შენი თანამშრომლების გამო შიშს შენთვის ხელი შეუშლია სწორი ნაბიჯების გადადგმაში?

- ცხადია, სხვადასხვა მომენტი ყოფილა, როცა უკან დამიხევია იმისთვის, რომ გუნდი დამეცვა. თუმცა, პროფესიულ სტანდარტთან ან ღირსებასთან კონფლიქტში ის გადაწყვეტილება არ ყოფილა. უბრალოდ, უსაფრთხოების გამო რაღაცები გადამიდია, რაღაცები არ გამიკეთებია ისე, როგორც თავიდან ვფიქრობდი. მე ასეთი სტანდარტი მაქვს: როდესაც რთულ დავალებაზე ვუშვებ თანამშრომელს, პირველი პრიორიტეტი მისი ჯანმრთელობა და უსაფრთხოებაა, მეორე პრიორიტეტია ის ტექნიკა და აპარატურა, რაც თან აქვს და მხოლოდ მესამე პრიორიტეტია კადრი. როგორც წესი, ჩვენები პირველ პრიორიტეტად მაინც კადრს აყენებენ. საფრთხეს არ ერიდებიან. 

- პრიორიტეტებს რომ ანაცვლებენ, ამის გამო, რაიმე პრობლემა თუ შეგიქმნია შენი თანამშრომლებისთვის? 

- კლინიკაში რომ პოულობ ადამიანს, რა უნდა უსაყვედურო? თანაც, მერე გავარკვიე, რომ ლექსოს უსაფრთხოების პროტოკოლი არ დაურღვევია. ის იდგა „ბეიჯით“, პრესის ჟილეტით, ფოტოკამერით. თან, პირველი დღე იყო. რას წარმოვიდგენდით, რომ სისხლის კალო გაილეწებოდა რუსთაველზე?! იდგა შემაღლებულ ადგილზე, პარლამენტის წინ და მუშაობდა. ერთი რამ, რასაც იხსენებს - დავაფიქსირე, სურათი როგორ გადამიღესო. ჩვენ ვიცით: როცა სურათს გიღებენ, ეს ნიშნავს, რომ სამიზნე ხარ. თუმცა, ლექსომ ჩათვალა, რომ სხვაში შეეშალათ, რადგან არ იცოდა, თუ ჟურნალისტების დარბევაზე იყო ბრძანება გაცემული. იმ ღამეს დაესხნენ თავს გურამ როგავასაც. 

- „პუბლიკას“ სხვა ჟურნალისტს - მინდია გაბაძესაც ხომ ჰქონდა ფიზიკური უსაფრთხოების პრობლემა? 

- დიახ. მინდიას ცისფერ გალერეასთან დაესხნენ თავს. იდგა და გადაღებულ ფოტოებს ამუშავებდა, რომ რედაქციისთვის გამოეგზავნა. იმ მომენტში გაუსწორდნენ ფიზიკურად. ჩვენ ძალიან მკაცრი ტრენინგები გვაქვს გავლილი ქვეყნის შიგნითაც და გარეთაც, თუ როგორ უნდა მოვიქცეთ საგანგებო სიტუაციებში. უბრალოდ, ყველაფერს ვერ დააზღვევ. ვერ იქნები მზად იმისთვის, რომ სპეციალური დანიშნულების რაზმის წევრები გამოგედევნებიან, დაგიჭერენ და გაწამებენ. 

- მზია ამაღლობელზე მინდა, ვილაპარაკოთ. მის მთელ სასამართლო პროცესს ესწრები. შეგიძლია, თქვა, ყველაზე მეტად რა გაოცებს ამ საქმეში? 

- ბოლო პერიოდში, ძალიან რთულია, ვთქვა, რამ გამაოცა. აღარაფერი მაოცებს იმის გამო, რომ ყოველდღე ერთიმეორეზე მეტად გასაოცარი ამბები ხდება. თუმცა, მზიას შემთხვევაში ხომ ყველაფერს პირდაპირ ეთერში ვუყურებდით?! პირველად რომ დააკავეს, ვიფიქრეთ, რა საშინელებაა, ალბათ, დააჯარიმებენო. 

- სტიკერის გაკვრაზე ამბობ? 

- დიახ, თუნდაც, სილა ავიღოთ. აზრად არ მომსვლია, რომ ამას თავდასხმად შეაფასებდნენ და ოთხიდან შვიდ წლამდე მუხლით გაასამართლებდნენ. ეთნოფსიქოლოგიური მახასიათებლებიც ხომ მუშაობს?! 

გასაოცარი იყო ის, თუ რა მეთოდით იძიეს შური ადამიანზე, რომელიც მიზანში ჰყავდათ ამოღებული - შეიძლება, თვითონ მზია არა, მაგრამ „გაზეთ ბათუმელების“ რედაქცია ნამდვილად ჰყავდათ მიზანში ამოღებული. როდესაც გააცნობიერეს, ვინ ჩაუვარდათ ხელში, ყველაფერი გააკეთეს იმისთვის, რომ მზიას სილა დგებუაძეზე თავდასხმად გაეფორმებინათ. 

- ნონა ქურდოვანიძემ ამიხსნა, რომ ის, რაც მზიამ გააკეთა, შეიძლება შეფასდეს, როგორც შეურაცხყოფა და რასაც აბრალებენ, არის თავდასხმა. სამართლებრივად, ამ ორს შორის არის ცემა. ანუ ვინც ფიქრობს, რომ მზია თავს დაესხა დგებუაძეს, უნდა აღიაროს, რომ მზიამ უფრო მძიმე დანაშაული ჩაიდინა, ვიდრე იმ შემთხვევაში ჩაიდენდა, დგებუაძე რომ ეცემა. 

- დიახ, ზუსტად ასეა. 

- ამ შემთხვევამდე თუ იცნობდი მზიას? 

- ვიცნობდი, ოღონდ, ასე ახლოს არა, როგორც ახლა გავიცანი - მის საქმეზე მუშაობის პროცესში. უბრალოდ, შევხვედრივარ, პროფესიული გადაკვეთები გვქონია. 

 

 

„მსგავსი ღირსებებით შემკულ სხვა ადამიანს, არც კი ვიცი, ვიცნობ თუ არა.“

 

 

- თუ გაქვს განცდა, რომ მზია უფრო ძლიერი აღმოჩნდა, ვიდრე გეგონა? ან უფრო ღირსეული აღმოჩნდა, ან - უფრო მშვიდი? თუ მზიასთან ზედაპირული ურთიერთობა უკვე საკმარისია, რომ მთელი მისი რესურსი დაინახო?

- რაც მისგან მახსოვდა, ეს იყო მისი გადამდები სიმშვიდე, მზრუნველი გამოხედვა, ალერსიანი ღიმილი. ამის გარდა, როდესაც იცი, რა გაუკეთებია პროფესიულად, რა გამოცემები შეუქმნია და რა სტანდარტზე აუწევია ისინი, ცხადია, დიდი პატივისცემის გრძნობა გიჩნდება. მაგრამ რასაც ახლა პროცესზე ვუყურებ, მსგავსი ღირსებებით შემკულ სხვა ადამიანს, არც კი ვიცი, ვიცნობ თუ არა. ბოლო პროცესი ნამდვილი დრამა იყო. დიდი ალბათობით, ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი, რის გამოც პროცესზე ფოტო და ვიდეოგადაღება აკრძალეს, ეს კულმინაციური მომენტებია, რომლებსაც განსაკუთრებული ემოცია ახლავს. ეთერ თურაძის ჩვენებიდან გავიგეთ, თუ რატომ აღმოჩნდა მზია იმ ადგილას; რომ მზიას ქუჩაში გამოსვლა დაკავშირებული იყო მისი თანამშრომლის ძმის დაჭერასთან, რომელსაც თირკმელი აქვს გადანერგილი. ვინაიდან მზიამ კარგად იცოდა პოლიციის შენობაში ცემის და წამების საფრთხის შესახებ, ძალიან შეშინდა, რომ თირკმელგადანერგილი ადამიანი არ ეცემათ. ამას დაემატა მზიას ოჯახის უდიდესი ტრაგედია: მისი ძმისშვილი, 23 წლის გოგო გარდაიცვალა იმის შემდეგ, რაც თირკმელი გადაუნერგეს. მზიას ძმაც დარბაზში იყო - ის, ვინც შვილს თავისი თირკმელი მისცა. 

მე თან ვწერდი, რომ რეპორტაჟი მომესწრო და არ ვიცი, რა ძალისხმევა დამჭირდა იმისთვის, რომ თითების კანკალი შემეჩერებინა, ტექსტის აკრეფის დროს. მზია 2-3 წუთში მოერია თავს. ცრემლი მოიწმინდა, წელში გაიმართა და დარბაზს გადმოგვხედა. დარბაზიდან ეკონტაქტებიან ხოლმე, გულებს უჩვენებენ, შეძახილებით ამხნევებენ და თვითონაც სათითაოდ აბრუნებს რეაქციას. მეც რამდენჯერმე თვალი თვალში გავუყარე და ისეთი ღიმილი ჰქონდა, თითქოს, მეუბნებოდა, მშვიდად იყავი, ყველაფერი კარგად იქნება! ყველაფერს გავუძლებთ! ეს ადამიანი ისეთ სიმტკიცეს და ძალას ასხივებს, როგორიც არსად არავისგან მიგრძნია.  

- თუ გიფიქრია, რომ მოვა დრო, როდესაც უშუალოდ მზიაზე დაწერ და არა მის სასამართლო პროცესზე? 

- დიახ, მინდოდა. როგორც კი დაიჭირეს, მასზე პორტრეტული სტატიის („პროფაილის“) მომზადებას ვცდილობდი. მაგრამ ციხეში მიწერილ-მოწერილით შეუძლებელია სრული სურათის შექმნა. ვიმედოვნებ, რომ ამის საშუალება ძალიან მალე მექნება, როცა მზია ციხეს დატოვებს. მასთან ერთად მინდა დაჯდომა, სხვადასხვა ყოფით სიტუაციაში ყოფნა, მისი სოფლის მონახულება, ქალაქში მის სახლში სტუმრობა...

- ბათუმს მინდა, დავუბრუნდეთ. ბათუმელები ძალიან კარგად იცნობენ მზია ამაღლობელს და ეთერ თურაძეს, თვალს ადევნებენ მათ მრავალწლიან ბრძოლას უსამართლობის წინააღმდეგ. შენ, თბილისიდან ჩასული ადამიანი, თუ წასწყდომიხარ ბათუმელების დამოკიდებულებას მზიას მიმართ? 

- დიახ, თუმცა, ბევრისგან მომისმენია საყვედური ბათუმელების მისამართით, თუ რატომ არ ივსება ქალაქი პროტესტით მზიას პროცესების დღეს. მართლაც არ ივსება, თუმცა, ვინც პროტესტზე მოდის, ზუსტად იმ დამოკიდებულებას ასხივებს მზიას მიმართ, რის საიდუმლოსაც მას შემდეგ ჩავწვდი, რაც დარბაზში მე და მზია ერთმანეთის პირისპირ აღმოვჩნდით. 

- ამბობენ, რომ მანდატურები თბილისში და მანდატურები ბათუმში სრულიად განსხვავებულად იქცევიან. თბილისში მანდატურები პირდაპირ ძალადობენ, ბათუმელ მანდატურებზე კი მხოლოდ ის მსმენია, რომ ზრდილობიანად და პატივისცემით ექცევიან პროცესზე დამსწრეებს. მიგაჩნია, რომ ამ სხვაობას შეიძლება მზიას ფაქტორი განაპირობებდეს? 

- ვფიქრობ, რომ ეს უფრო პატარა ქალაქის გავლენაა. მანდატურს სახელით მიმართავენ და თვითონაც სახელით მიმართავს დამსწრეებს. ყველა ერთმანეთს იცნობს. მეორე მხრივ, თბილისელი მანდატურებიც თავიდანვე ასეთი უხეშები ხომ არ იყვნენ?! საკმაოდ ნორმალურად იქცეოდნენ. უბრალოდ, სინდისის პატიმრების პროცესებს მოჰყვა უდიდესი ემოციური ფონი; მათი მშობლები, ოჯახის წევრები ტირიან, განიცდიან. ეს მძიმე საყურებელია. აქტივისტები დარბაზში შესვლას ცდილობენ. ჩვენც, ჟურნალისტები, ყველა პროცესის გადაღებას ვცდილობთ. და ხელისუფლებისგან წამოვიდა დირექტივა მანდატურებთან, რომ „ამათ მკაცრად უნდა მოეპყროთ!“

- შენ შენიშნე, ეს გარდატეხა როგორ მოხდა? 

- თავიდან ცოტა ნაძალადევად უხეშობდნენ. მერე ეშხში შევიდნენ, მოეწონათ, ძალაუფლება იგრძნეს. ხანდახან ვფიქრობ, მანდატურების აგრესია იმის გამოხატულებაა, რომ თვითონვე ხვდებიან, რა უსამართლობაში აქვთ ფეხი ჩადგმული. 

- ბათუმში რატომ არ დაიძაბა ურთიერთობა? 

- მე არ ვუკარგავ - მანდატურების უფროსი, ნოდარი, შეიძლება, უკეთესი ადამიანია, ვიდრე თბილისელი მანდატურები. რომ ჩავდივარ, ხელს ჩამოვართმევთ ერთმანეთს, მომიკითხავს - ხომ კარგად ვიმგზავრე. სხვებიც ზრდილობიანები არიან. თუმცა, ზოგადად, ფორმიან ადამიანს რომ ვხედავ, უსიამოვნო გრძნობა მიჩნდება იმიტომ, რომ ბოლო წლების მანძილზე მათგან არ მიმიღია ის, რასაც ფორმიანი ადამიანისგან ველოდებით - დაცვა, უსაფრთხოება, წესრიგი. ჩემთვის პირადად, ახლა პოლიციელი, სპეცრაზმელი, მანდატური გაცილებით საშიში ადამიანია, ვიდრე კრიმინალი. ფორმიანებიც კრიმინალები არიან, ოღონდ, ამათ უკან გაცილებით დიდი ძალა დგას, ვიდრე რიგითი კრიმინალის უკან. ეს განცდა ბათუმის მანდატურებისგან არ მოდის, თბილისის მანდატურებისგან უკვე მოდის. 

- როგორ ფიქრობ, სახელმწიფო მანქანამ რატომ დაუშვა, რომ საქართველოს მთელ მოსახლეობას ენახა მოსამართლის ის სახე, რომელიც მათ საკუთარი ნების არმქონე მოხელეებად წარმოაჩენს?

- მოსამართლეები იმ პრინციპით არიან შერჩეულები, რომ მათი ნაწილი ახალგაზრდაა და გადის ე.წ. სამწლიან გამოსაცდელ ვადას, რომლის შემდეგ მუდმივ მოსამართლედ უნდა დაინიშნოს. ისინიც თავის გამოცდას აბარებენ. მათი ნაწილი კი სისტემის მსახურებაში უკვე გამოცდილი კადრია და ენდობიან.

- სახელმწიფოს რისთვის სჭირდებოდა, რომ ეს ყველაფერი მთელი ქვეყნისთვის ეჩვენებინა? 

- ცხადია, არ ჰქონდათ გათვლა, რომ მოსამართლეების ამ სახეს მთელი საქართველო ნახავდა. ეს ჩვენ შევძელით, ჟურნალისტებმა. ახლა გააცნობიერეს, რომ ასეთი სახის ჩვენება უწევთ და აკრძალეს კიდეც სასამართლო პროცესის გადაღება. დღეს ამ პროცესებზე მოსამართლეობა მაგნიტსკის სიისთვის თავის შეშვერას ნიშნავს. მხოლოდ მაგნიტსკის სიაზეც არ არის საუბარი. დიდ დისკომფორტში ცხოვრობენ. ახლა უკვე მთელმა ქვეყანამ იცის, რომ მათ მოსამართლის მანტია კი არა, ჯალათის მოსასხამი მოსავთ. არც ცრუ მოწმეები არიან კარგ დღეში. ჩვენ დავდეთ ვიდეო, სადაც ადვოკატი ეკითხება მოწმეს, რომელია ის ბრალდებულიო და მოწმე პასუხობს - აი, ჩემ წინ არის და მიყურებსო. არადა, ბრალდებული საერთოდ არ იყო იმ დღეს დარბაზში. ამ რამდენიმეწამიანმა ვიდეომ აჩვენა, რომ ცრუ მოწმეებს არცკი ამეცადინებენ. 

- და მეტს რატომ არ ცდილობს სახელმწიფო? 

- ჩემი აზრით, რა ინტელექტიც აქვთ, რაც შეუძლიათ, იმას აკეთებენ - ასეთი მოსამართლეები, ასეთი მოწმეები და პროკურორები ჰყავთ. მაგალითად, იმის დასამტკიცებლად, თუ რატომ უნდა იჯდეს ზვიად რატიანი პატიმრობაში, პროკურორს ზუსტად იგივე არგუმენტები მოჰყავს, რასაც იტყოდა რომელიმე სერიოზულ კრიმინალთან დაკავშირებით. მოწმეზე ზვიადმა როგორ უნდა მოახდინოს გავლენა, როცა ბრალდების მოწმე პოლიციელია?! პოლიციელზე როგორ უნდა მოახდინოს გავლენა პოეტმა?! თავის დროზე, მწერლებს და პოეტებს რომ მოეხდინათ საჭირო გავლენა, ჯალათ პოლიციელებად კი არ გაიზრდებოდნენ. 

 

 

„ჩვენ მხარე ვართ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც კონკრეტულად მედიას უჭირს.“

 

 

- ნათქვამი გაქვს, რომ როცა ინსტიტუტები ინგრევა, მედიის როლი იზრდება. მაგრამ ინსტიტუტების ნგრევა უკვე ნიშნავს სახელმწიფოში წონასწორობის რღვევას, „შენიანებად“ და „მტრებად“ ქვეყნის დაყოფას. ამ დროს მედიაც გახლეჩილი და პოლარიზებულია. როგორ წარმოგიდგენია მედიის მიერ საზოგადოების ნდობის შენარჩუნება, როცა ის მხარედ აღიქმება? 

- ამ კითხვაში მნიშვნელოვანია ის აქცენტი, რომ მედია აღიქმება, როგორც მხარე. ჩვენ მხარე ვართ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც კონკრეტულად მედიას უჭირს. მე პირადად საპროტესტო აქციებში, როგორც აქტივისტი,  არ ვმონაწილეობ. როგორც წესი, როცა აქციაზე ვარ, ვმუშაობ. არა იმიტომ, რომ პროტესტს მხარს არ ვუჭერ, მაგრამ ვცდილობ, აღქმას ვცე პატივი. მინდა, მკითხველებმა იცოდნენ, რომ ნებისმიერ შემთხვევაში ვიქნები მიუკერძოებელი და, სულ მცირე, არასდროს ფაქტებს არ დავამახინჯებ. „ქართული ოცნების“ მხარდამჭერებიც მინდა, დარწმუნებულები იყვნენ, რომ „პუბლიკაში“ ინფორმაცია იქნება აუცილებლად სწორი და თავიდან ბოლომდე სტანდარტების მიხედვით შექმნილი. თუმცა, მე აქციებზე ვდგავარ იმ შემთხვევაში, როდესაც საქმე ეხება, მაგალითად, მზია ამაღლობელს; როდესაც საქმე ეხება მედიის შევიწროებას. ასეთ დროს, ხელისუფლება თვითონ გვაქცევს მხარედ. ჩვენი დიდი დილემაა, როდესაც ვეღარ ვართ უბრალოდ დამკვირვებლები, პროცესის აღმწერები. მაგრამ ეს ჩვენი ნებით არ მომხდარა. თვითონ გვაქციეს მხარედ, თვითონ გვაქციეს ადამიანებად, რომლებიც, თურმე, დიპ სტეიტის დავალებით მოქმედი აგენტები ვართ და ძირს ვუთხრით სახელმწიფოს. 

- „უცხოეთის აგენტი“ პროპაგანდის ღერძულა ტერმინია, რადგან ხელისუფლება ხალხს ეუბნება - მე კი არ ვარ შენი მტერი, მე კი არ გერჩი, არამედ, გერჩის დიპ სტეიტი და გებრძვის მისი აგენტის ხელით, რომელიც, აგერ, შენ გვერდით ცხოვრობს. საქართველოს ხელისუფლებისთვის, შენ და „პუბლიკის“ ყველა თანამშრომელი, მართლაც, უცხოეთის აგენტები ხართ. ოდესმე თუ გიგრძნია, რომ რომელიმე ქართველი შენ, ზურა ვარდიაშვილს, გთვლის დიპ სტეიტის აგენტად და მის პირად მტრად?

- დიახ, ერთადერთი ადამიანი ვიცი, ვისგანაც ეს მიგრძნია - პარლამენტის თავმჯდომარე ბატონი პაპუაშვილი. ძალიან „ვუყვარვართ“. კვირაში სამჯერ „პუბლიკის“ „სქრინს“ დებს თავის ფეისბუკის გვერდზე და წერს, რომ დიპ სტეიტისგან დაფინანსებული „პუბლიკა“ ამას და ამას აქვეყნებსო. რეალურად, მათი პროპაგანდა იმისთვის კი არ არის, რომ მართლა ვინმე დააჯერონ, თითქოს, საიდუმლო ორგანიზაციის წარმომადგენლები ვართ. საშუალო გონებრივი შესაძლებლობების ნებისმიერმა ადამიანმა იცის, რომ ეს ტყუილია. ნაცნობებიც მყავს და ნათესავებიც, რომლებიც „ქართულ ოცნებას“ უჭერენ მხარს. ამ ნარატივს ზოგჯერ იმეორებენ, მაგრამ მათთან მისაუბრია და მათი გულწრფელი პასუხიც ვიცი - მართლა კი არ სჯერათ, რომ როცა ოფისში ვზივარ, პარალელურად შეერთებული ვარ დიპ სტეიტთან და რასაც ყურში მიკარნახებენ, იმას ვაკეთებ. არა, კამათში არგუმენტად სჭირდებათ ამ დიპ სტეიტის ხსენება. აბა, იმას ხომ არ იტყვიან, ოცნებას მხარს იმიტომ ვუჭერ, რომ ჩემი მერკანტილური მიზეზი მაქვსო; სოფელში წყალს რომ გაიყვანენ და 100 000 ლარია გამოყოფილი, იქიდან 20 000 ლარი ჯიბეში უნდა ჩავიდოო; ჩემი ოჯახის წევრი ბიუჯეტიდან იღებს ხელფასს და მეშინია, სამსახურიდან არ გამოუშვანო… ამას, რა თქმა უნდა, არ ამბობენ. სინამდვილეში, ხელისუფლების მხარდამჭერთა უდიდეს ნაწილს მერკანტილური ინტერესები აქვს. ძალიან ხშირად, ლუკმა-პურის დაკარგვის ეშინიათ ადამიანებს და რაღაც არგუმენტი სჭირდებათ იმისთვის, რომ კამათში გამოგყვნენ.

- პროპაგანდის ძალას შენ წინააღმდეგ ჩვეულებრივი ადამიანებისგან თუ წასწყდომიხარ? 

- არა. არასდროს. ძალიან კარგად იციან, რანაირი აგენტიც ვარ და რასაც ვაკეთებ. 

- რაკი შენი მშობლები კახეთში ცხოვრობენ და ხშირი ურთიერთობა გაქვს რეგიონთან, მაინტერესებს, დაგინახავს თუ არა სოფელში მაცხოვრებელი ადამიანების გულწრფელი შიში, რომ მათ ქართველობას ვიღაც ემუქრება? რომ მათი შვილების ტრადიციული ორიენტაცია საფრთხეშია?

- დიახ, მომისმენია ასეთი შიშების შესახებ. მაგრამ როდესაც შედიხარ ამ საუბარში; როდესაც უხსნი, სინამდვილეში, ქართველობის წართმევა რა არის - ისტორიული, ეროვნული ინტერესების ღალატი; ტოტალური ემიგრაციის გამოწვევა; კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების თავზე დაქცევა; ქვეყანაში მტრის გავლენების გაფართოება - და როდესაც სთხოვ მაგალითებს, რომელიმე მედიამ ვის რა ფორმით წაართვა ქართველობა, რა თქმა უნდა, არგუმენტების გარეშე რჩებიან და უკან იხევენ. როგორც კი შინაარსზე იწყებ ლაპარაკს, იქ ჩერდებიან. 

- რატომღაც მგონია, მართლა სჯერათ, რომ მათ ქართველობას, მათ ტრადიციებს ვიღაც ერჩის. 

- ერთადერთი შიში, რომელმაც რეალური საფუძველი პოვა და რომელსაც გულწრფელად გამოხატავენ, ომის შიშია. გეოპოლიტიკური თამაშების განმარტება და ადამიანების ამ არგუმენტებით გადარწმუნება გაცილებით რთულია, ვიდრე იმაზე კამათი, „გარყვნილი ევროპა“ გვართმევს თუ არა ქართველობას. ომის თემა მუშაობს. 

- ფიქრობ თუ არა, რომ დღევანდელ საქართველოში ჟურნალისტის პროფესიული საქმიანობა მაინც უფრო საინტერესოა, უფრო აზარტულია, ვიდრე განვითარებული დემოკრატიის ქვეყნებში? 

- ხანდახან ვფიქრობ ხოლმე, რომ აღარ მინდა ამ საინტერესო ეპოქაში ცხოვრება და რაიმე უინტერესო თემაზე მინდა მუშაობა. ეს - ნახევრად ხუმრობით. ბოლოხანს, კანადელი ჟურნალისტები იყვნენ სტუმრად ჩვენს ოფისში. ერთ-ერთმა ითხოვა, მე დავიწყებ ჩვენს გამოწვევებზე ლაპარაკსო. კანადის ხელისუფლებაზე იყო ძალიან გაბრაზებული. გარემოს დაცვის თემებზე მუშაობს და გვითხრა, საჩივარს ვამზადებთ მთავრობის წინააღმდეგ იმის გამო, რომ ესა და ეს მყინვარი დნება, მთავრობას აქვს ანგარიში და არ გვიმხელს, 50 წელიწადში რა შედეგი ექნება ამ პროცესსო. შოკში იყო ასეთი უსამართლობისგან. ჩვენ სიცილი აგვივარდა. მერე ვუამბეთ, რას გვიმალავს მთავრობა, რას გვეუბნება, ან როგორ გვექცევა... და იქით ვასულიერებდით. თქვენს კითხვას რომ დავუბრუნდე, მეც სიამოვნებით ვიმუშავებდი გარემოსდაცვით თემებზე; ან იმ თემაზე, თუ როგორ უნდა იყოს მოწყობილი ჯანდაცვის სისტემა და განათლების სისტემა... პატარა შვილი მყავს, ბაღში უნდა შევიყვანოთ და რაც ბავშვი დაიბადა, იმის შემდეგ ნორმალურ ბაღს ვეძებთ. რა თქმა უნდა, სკოლაზეც ახლავე ვფიქრობთ. უდიდესი გამოწვევაა, რომ იპოვო კარგი გარემო, რომელიც ბავშვისთვის იქნება უსაფრთხოც, მისი მენტალური ჯანმრთელობისთვის დამაკმაყოფილებელიც და, რა თქმა უნდა, განათლების მისაღები დონით. დიდი სიამოვნებით დავთმობდი იმის გადაღების უპირატესობას, სპეცრაზმელი როგორ მისდევს აქტივისტს, ოღონდ, სიღრმისეულად გამოსაკვლევ თემებზე მემუშავა.

- შვილი ახსენე. საპროტესტო მოძრაობა მედიის მუშაობის ისედაც რთულ გრაფიკს კიდევ მეტად ამძიმებს. გარდაუვალი მგონია კონფლიქტი სამსახურისა და ოჯახის ინტერესებს შორის. ამ კონფლიქტს როგორ აგვარებ? 

- კონფლიქტი არის, თუმცა, ძალიან მადლობელი ვარ ჩემი მეუღლის. თვითონაც დატვირთული გრაფიკით მუშაობს, მაგრამ მის სამუშაოს ასეთი მძიმე პროფესიული სტრესი არ ახლავს. მეორე მხრივ, ჩემი ოჯახის წევრია, ამ ქვეყნის მოქალაქეა და ზოგადი სტრესი, რაც მთელ საზოგადოებას აქვს, მასაც სულ ახლავს. ძალიან ვუწყობთ ერთმანეთს ხელს იმაში, რომ დღევანდელი პრობლემები ცოტა რბილად გადავლახოთ. მე თვითონ ვიტანჯები ბავშვთან გატარებული დროის ნაკლებობით. არამარტო დროის, ხარისხისაც. ორი წლისაა, ორი დაბადების დღე ჰქონდა და ვერცერთი ვერ გადავუხადეთ. არა დროის გამო - ერთ საათს გამოვნახავდით, დაბადების დღის ცენტრში წასასვლელად. უბრალოდ, არ მივიჩნიეთ ნორმალურად, რომ როდესაც სხვა ადამიანების ოჯახები უბედურდება, ჩვენ ამ დროს ერთი ან ორი წლის შვილის დაბადების დღე ვიზეიმოთ. ამ ფონზე იზრდება ჩემი შვილი, რომ მისი დაბადების დღის აღნიშვნა ეთიკურ დილემად მიმაჩნია. 

 

 

„ბევრი რამ საქართველოში ახლა სწორედ ამაზე დგას, რომ გაძლო.“  

 

 

- შენსა და შენს მთავარ მიზანს შორის რა დგას? 

- ალბათ, საზოგადოების, ხალხის ცნობიერება. თუ ყველა ერთად მიიღებს გადაწყვეტილებას, რა გვჭირდება იმისთვის, რომ ნორმალურ საზოგადოებად, ნორმალურ ქვეყნად შევდგეთ, მიზანს ბევრად დავუახლოვდებით. ჩვენი მიზანი, სინამდვილეში, რაღაც განსაკუთრებული და მიუღწეველი ხომ არ არის?! ჩვენ გვინდა - ჩვენში ვგულისხმობ ჩემს მეგობრებს, ჩემს კოლეგებს, თქვენ... - ნორმალურ, კეთილდღეობით საზოგადოებაში ცხოვრება, სადაც არ შეგვეშინდება, რომ დაწყებული ინფრასტრუქტურული უსაფრთხოებიდან - თავში არაფერი დაგეცეს მშენებარე ობიექტიდან - გაგრძელებული იმ საფრთხით, რომ ტყვია არ დაგახალოს ან კრიმინალმა, ან პოლიციელმა. გვინდა ჯანდაცვისა და განათლების ნორმალური სისტემა; გვინდა, რომ ჩვენს მშობლებს კარგი სიბერე ჰქონდეთ, ჩვენს ბავშვებს კარგი ბავშვობა ჰქონდეთ, ჩვენ თვითონ მშვიდი ცხოვრება გვქონდეს; ჩვენი ნიჭი, ჩვენი შრომისმოყვარეობა რის საშუალებასაც მოგვცემს, იმის შესაბამისად განვვითარდეთ; ჩვენი ხალხი იყოს ეკონომიკურად ძლიერი და სამოქალაქო უფლებები გარანტირებული გვქონდეს; საზოგადოება რუსული ჰიბრიდული ომის ინსტრუმენტებისგან არ იყოს დაბეჩავებული; ჩვენი სამშობლო იყოს დამოუკიდებელი და თავისუფალი; ჩვენი ენა, ჩვენი კულტურა, ჩვენი იდენტობა იყოს დაცული… ჩვენსა და ამ ძალიან ნორმალურ, არაამბიციურ მიზანს შორის დგას ერთი მუჭა კორუმპირებული, ძალაუფლებას მოწყურებული, ან ჩვენი მტერი ქვეყნის უშიშროებასთან დაკავშირებული ადამიანების ჯგუფი. 

- პირადად შენი ძალა რაშია? 

- არ ვიცი, რამე სუპერძალას ვფლობ თუ არა. ვფიქრობ, ჩვენი ძალა ის არის, რომ სტანდარტს და ზოგადსაკაცობრიო ღირებულებებს  ვიცავთ ხანგრძლივად და შეურყევლად, დიდი ხნის განმავლობაში. 

- მრავლობით რიცხვში ლაპარაკობ, როგორც ორგანიზაციის ხელმძღვანელი? 

- დიახ, როგორც ხელმძღვანელი, როგორც ჟურნალისტი, როგორც ჩემი თანამშრომლების კოლეგა. ჩვენი უპირატესობა ჩვენი სანდოობაა, ჩვენი აუდიტორიის რწმენაა, რომ ჩვენთან შეუძლიათ ნახონ ამბები, რომლებიც მომზადებულია მანიპულაციების, ტყუილისა და ბინძური გარიგებების გარეშე. 

- დიდი მადლობა საინტერესო საუბრისთვის, საინტერესო თხრობისთვის. ინტერვიუს დავასრულებთ შენი კომენტარით ცნობილი ადამიანების ორ გამონათქვამზე. პირველი ციტატის ავტორია გერმანელი ფიზიკოსი ალბერტ აინშტაინი (1879-1955): „წარმატების ერთი საიდუმლო ის არის, რომ ისე იცხოვრო, არასდროს გამოიფიტო.“ 

- დიახ, ბევრი რამ საქართველოში ახლა სწორედ ამაზე დგას, რომ გაძლო. 

- როცა ბევრი ენერგიის ხარჯვა გიწევს, იმისთვის, რომ არ გამოიფიტო, აუცილებელია, რაღაცით ივსებოდე. 

- მეც მაქვს ჩემი საიდუმლოებები, როგორ არ უნდა გამოვიფიტო. ყველაზე მნიშვნელოვანი ჩემს შვილთან ურთიერთობაა - როცა მაქვს შესაძლებლობა, რომ მასთან ერთად პარკში ვისეირნო, საჩუქრები მივუტანო, რომლებსაც ერთად გავხსნით და მერე ერთად ვითამაშებთ. მას რომ ვუყურებ, როგორც ჩემს პატარა ვერსიას, ეს აღმაფრთოვანებელიც არის და იდუმალიც. მაგრამ მარტო ეს ხომ არ არის? კარგი წიგნის წაკითხვა, კარგი ფილმის ნახვა...

- ახერხებ? 

- იშვიათად, მაგრამ ვიცი, რომ ეს თუ არ გავაკეთე, შეიძლება დავმარცხდე, როგორც პერსონაჟი ამ ბრძოლაში. ამიტომ, ვცდილობ... 

- მეორე ციტატა ეკუთვნის ფრანგ ფილოსოფოსს - მიშელ დე მონტენს (1533-1592): „აი, რა არის ყველაზე დიდი რამ ამქვეყნად: შეგეძლოს, ეკუთვნოდე საკუთარ თავს.“

- ფილოსოფოსი არ ვარ, თუმცა, ცხოვრების მანძილზე ადამიანი აწყდები დილემებს და გიწევს, ბევრ რამეს ფილოსოფიურად შეხედო. ყველაზე დიდი რამ არის თუ არა, არ ვიცი, მაგრამ ბედნიერება ნამდვილად არის, როდესაც შეგიძლია, საკუთარ თავს გამოხატავდე. ადამიანები, რომლებზეც ვლაპარაკობდით - მოსამართლეები, სპეცრაზმელები, ცრუ მოწმეები, მანდატურები - საკუთარ თავს არ ეკუთვნიან. მე ვეკუთვნი. შესაძლოა, მოცემულ მომენტში ისინი თავს უფრო ძლიერად გრძნობდნენ, რადგან მათ ზურგს უკან სახელმწიფოს დიდი ძალა დგას; მაგრამ, საბოლოო ჯამში, ჯოჯოხეთში ცხოვრობენ სწორედ იმის გამო, რომ საკუთარ თავს არ წარმოადგენენ. მე თავს ნამდვილად ვგრძნობ უპირატეს მდგომარეობაში, მათთან შედარებით. რომც ჩამსვან, მაინც მათზე უკეთ ვიქნები. 
 

ფოტომასალა: ირაკლი გედენიძე