ინტერვიუს შესახებ
დათო სიმონია საზოგადოებამ ორი კუთხით გაიცნო და ბევრმა, შეიძლება, არც იცის, რომ ერთი და იგივე ადამიანია.
დათომ ათი დღე და ღამე ზაჰესის იზოლატორის წინ, ქუჩაში გაატარა, როცა მისი მეგობარი აქციაზე დგომის გამო დააკავეს. მაშინ მთელმა საქართველომ დაიზეპირა ფრაზა „მეგობარი ციხეში, მე - ციხესთან“.
დათო ის ადამიანიც არის, რომელიც უცნაურ კოლაჟებს ქმნის - რეალურ ფოტოსურათებში, რომლებზეც ადამიანი ან გარემოა აღბეჭდილი, ისტორიული და მითოლოგიური გმირების ილუსტრაციებს ამატებს, რომლებსაც თვითონ ხატავს. ეს ფოტო-ილუსტრაციები ნერგავს იმედს, რომ სუსტს მუდამ ძლიერი მფარველობს, ოღონდ, უხილავად.
ეს ყველაფერი ვიცოდი, მაგრამ ინტერვიუმდე არ მცოდნია, რამდენად ღრმა ადამიანს ვიწვევდი სასაუბროდ. ზოგჯერ მეგონა, გზადაგზა აფორიზმებს თხზავდა და მათი აღმოჩენის სიხარულს მანიჭებდა.
გაიცანით დათო სიმონია - რომელიც თანამედროვე საქართველოს თავისებურ მატიანეს ქმნის და, თანამოაზრეებთან ერთად, უმთავრეს ღირებულებებს ხელახლა ამკვიდრებს.
ია ანთაძე
- დათო, როგორ ფიქრობთ, სხვები როგორც გხედავენ, თქვენც ისე ხედავთ საკუთარ თავს, თუ - განსხვავებულად?
- საინტერესო კითხვაა. განსხვავება არის და, ალბათ, ყველა შემთხვევაში იქნებოდა.
- რა არის ამ განსხვავების შინაარსი?
- ერთია, რას ვაზიარებთ საჯაროდ და მეორეა - რა ხდება ჩვენს პირად ზონაში. როგორც წესი, მე საჯაროდ ვჩნდები და ვაქტიურობ მაშინ, როცა ეს გარემოს სჭირდება. მაგალითად, რიონის ხეობაში როცა იყო საჭირო ჩემი გამოჩენა, გამოვჩნდი. ახლაც, როცა საჭირო ვიყავი წინააღმდეგობის მოძრაობაში, გამოვჩნდი. შეიძლება, ვინმემ იფიქროს, რომ ძალიან გარკვეული ვარ პოლიტიკაში ან, საერთოდ, მაინტერესებს ეს საკითხი. შეიძლება, ვინმეს ეგონოს, რომ ძალიან სერიოზული ადამიანი ვარ. ბევრს უთქვამს, გაცილებით აკადემიური მეგონე, ვიდრე აღმოჩნდიო. იმიტომ, რომ სინამდვილეში მე ვარ უფრო არტისტული ტიპი - ასე აღვიქვამ საკუთარ თავს. დიდად არც მომწონს დღევანდელი სოციალური ნორმები, რომლებიც ჩვენს ამჟამინდელ კულტურულ ქსოვილშია გამჯდარი და არც მივყვები მათ. ხანდახან, ამის გამო, კომიკურ ან უხერხულ სიტუაციაში ვხვდები.
- რომელ სოციალურ ნორმებს გულისხმობთ?
- ძალიან ბევრს. დაწყებული საბაზისო ნორმიდან, როგორიც არის, მაგალითად, არასწორად გაგებული ოჯახის ინსტიტუტი, დამთავრებული... რით დავამთავრო, არც ვიცი.
- ოჯახის ინსტიტუტი რატომ არ მოგწონთ?
- ცოტა უტრირებული ნათქვამი გამოვიდა, მაგრამ ის, რასაც დღეს ბევრი „ოჯახს“ ეძახის და როგორც ზრუნავს მასზე, ჩემთვის არაჯანსაღია. მე თვითონ დაოჯახებული ვარ, მეუღლე და ერთი ვაჟიშვილი მყავს, ახლა მეორე ვაჟს ველოდებით. ოჯახი ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანია და თითქმის ყველაფერს ჩემი ოჯახისთვის ვაკეთებ. მინდა, რომ შევძლოთ აქ, საქართველოში ცხოვრება. ჩემი მეუღლე და მე რეგიონიდან ვართ. ვცდილობთ, იქ მოვიწყოთ ჯანსაღი, უსაფრთხო გარემო და გვინდა, რაღაც ეტაპზე, როცა შევძლებთ, რეგიონში გადავიდეთ საცხოვრებლად. ოჯახი ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანი ინსტიტუციაა, თუმცა, ოჯახის დღევანდელი გაუკუღმართებული გაგება მიუღებელია და მაგ „გაიდლაინებს“ არც მივყვები.
- ამას მივხვდი, როცა მოგისმინეთ - ყვებოდით, რომ თქვენი მეუღლე და თქვენ მორიგეობით დადიხართ აქციებზე. როცა ერთი მიდის, მეორე ბავშვთან რჩება. ესე იგი, თქვენთან ასე არ ხდება, რომ ქმარი სულ გასულია და ცოლი სულ ბავშვთან ზის.
- ჩვენ ორიენტირებულები ვართ იმაზე, რომ ბედნიერები ვიყოთ და ცხოვრების მაღალი ხარისხი გვქონდეს. თუმცა, ის წესები, რომლებიც ჩვენ ირგვლივ ტივტივებს, ამის შესაძლებლობას არ იძლევა - არა მხოლოდ ჩვენთვის, არამედ არცერთი წყვილისთვის, რომელიც ცდილობს, რომ დღევანდელი ქართული წესებით აწყობილი ოჯახი ჰქონდეს. თუმცა, ზოგადად, ოჯახთან დაკავშირებული ქართული წესები საკმაოდ ევროპული და თანამედროვეა.
- მაგალითად, რა წესი?
- მაგალითად, თუშეთში ქალები და კაცები საკმაოდ თანასწორები არიან როგორც ბრძოლაში, ისე - საოჯახო საქმეებში. მე მთაში გამიგია ამბები კაცებზე მეტად მებრძოლ ქალებზე და ქალებზე მეტად მზრუნველ კაცებზე. რამდენიმე წლის წინ ჩემი თვალით ვნახე, როგორ მასპინძლობდნენ კაცები ერთ-ერთ დღეობას თუშეთში, კვავლოში. საჭმლის დამზადებიდან დაწყებული, ჭურჭლის დარეცხვით დამთავრებული, ყველაფერს კაცები აკეთებდნენ. თანასწორობა, ურთიერთზრუნვა და საოჯახო საქმის გაზიარება არის დავიწყებული ქართული წესი.
- საზოგადოების უმრავლესობამ თქვენ გაგიცნოთ სიტყვებით „მეგობარი ციხეში, მე - ციხესთან“. ეს მაშინ მოხდა, როდესაც თქვენი მეგობარი ზვიად რობაქიძე აქციაზე დააკავეს და ათი დღით ზაჰესის იზოლატორში მოათავსეს; თქვენ კი იზოლატორის წინ იჯექით ამ ათი დღე-ღამის განმავლობაში და, ფაქტობრივად, მეგობრობის სიმბოლო გახდით. მაგრამ, მოგვიანებით, ჟურნალისტის კითხვას ასე უპასუხეთ - ბევრი მეგობარი არ მყავს და ეს ჩემი არჩევანიაო. რას გულისხმობდით?
- თითქოს, ურთიერთგამომრიცხავი მოცემულობაა? მე პირიქით მგონია. საერთოდ, ვცდილობ, რომ ყველაფერი რაც შეიძლება ხარისხიანად ვაკეთო და ყველაფერს ვუყურო რაციონალურად, ყველაფერი ვაშენო რაციონალურად - მათ, შორის, ოჯახიც და მეგობრობაც. ალბათ, ამით ვცდილობ, რომ დავაბალანსო ის ირაციონალურობა და იმპულსურობა, რაც ხასიათობრივად მომდევს. უბრალოდ, დრო და რესურსი არ მწვდება, რომ ბევრი ხარისხიანი მეგობარი მყავდეს. ისე, რასაც ადამიანები მეგობარს ეძახიან, ასეთი უამრავი მყავს, მაგრამ...
- რასაც თქვენ ეძახით მეგობარს...
- დიახ, სამწუხაროდ, დროის გამო არ მაქვს საშუალება, რომ ბევრ ადამიანთან მქონდეს სიღრმისეული კავშირი.
- კარგი, მაგრამ როდესაც ზვიადზე გკითხეს, თქვენ უპასუხეთ, ზვიადი მეგობარი არც არის, ფაქტობრივად, ოჯახის წევრიაო. ამ ფრაზით, თითქოს, კიდევ ერთხელ დააკნინეთ მეგობრობა.
- (იცინის)
- სალომე, თქვენი და, რომელიც სულ თქვენ გვერდით იყო ზაჰესის პროტესტის დროს, ხსნიდა, რომ ბავშვობიდან სიამტკბილობით მოდიხართ. მან ძალიან დიდი თანადგომა გაგიწიათ, როცა თქვენი ცხოვრების ყველაზე უცნაური ათი დღე და ღამე ქუჩაში გაატარეთ. მიგაჩნიათ თუ არა, რომ სალომე, იმის გარდა, რომ თქვენი დაა - თქვენი მეგობარიც არის?
- შეიძლება გაგიკვირდეთ, მაგრამ ჩემთვის მეგობარი გაცილებით უფრო მაღალი ღირებულებაა, ვიდრე ნათესავი. იმიტომ, რომ მეგობრობა გაცნობიერებული არჩევანია, რაღაც ისეთია, რასაც შენ თვითონ ქმნი, რაშიც ძალისხმევას დებ. მეგობარი შენზე მეტყველებს, შენ გამოგხატავს და მასთან ურთიერთობა ძალიან სათუთია. მე და სალომე, პირველ რიგში, მეგობრები ვართ და მერე ვართ და-ძმა. იმ ათი დღის განმავლობაში, ჩემი აზრით, სალომე სწორედ მეგობარს ედგა გვერდით.
- თქვენი სახით, თუ ზვიადის სახით?
- ჩემი სახით. ჩვენ იმიტომ გვიყვარს ერთმანეთი განსაკუთრებით, რომ ჯერ მეგობრები ვართ და მერეა დაძმობა... თუ მეგობართან ხარისხიანი ურთიერთობა გაქვს, მე ვფიქრობ, ეს უკვე გულისხმობს დაძმობასაც და ძმობას.
- აბა, რატომ თქვით ზვიადზე, რომ მეგობარი კი არ არის, ფაქტობრივად, ოჯახის წევრიაო?
- არ ვიცი. როცა ბევრჯერ მიწევს რაღაცების გამეორება, ალბათ, ვცდილობ, სხვადასხვანაირად ვთქვა. არც მეგობრობას ვაკნინებ და ზვიადთან ურთიერთობას, საერთოდ, როგორ დავაკნინებ?!
„ერი, რომელსაც სათანადო კულტურა და ტრადიცია აქვს, გაცილებით ეფექტურად, ნაკლები დანაკარგებით შეეწინააღმდეგება იმას, რასაც აპროტესტებს.“
- სანამ თქვენ ციხესთან ათენებდით და აღამებდით - მეგობრის მიმართ სოლიდარობის გამო, სამმა ადამიანმა „ვეფხისტყაოსანი“ გაჩუქათ. მიგაჩნიათ თუ არა, რომ იმ ღირებულებებს შორის, რომლებიც „ვეფხისტყაოსნიდან“ დღემდე ასე თუ ისე შემოგვრჩა, ყველაზე უდავო და უეჭველი მეგობრობაა?
- დიახ, მგონია, რომ მეგობრობა არის ის ღირებულება, რომელიც ყველაზე მეტად შემორჩენილია „ვეფხისტყაოსნიდან“ და, თანაც, ჯანსაღად არის შემორჩენილი - ცოცხალია და ფეთქავს. „ვეფხისტყაოსნის“ ჩუქებას რაც შეეხება, გულწრფელად გითხრათ, ძალიან მერიდებოდა, ასეთი ნაწარმოების პერსონაჟთან რომ გვაიგივებდნენ. ასე გამოდიოდა, რომ მე ვიყავი ავთანდილი და ზვიადი ტარიელი იყო. ამის მრცხვენოდა და მერიდებოდა იმიტომ, რომ რასაც მე ვაკეთებდი, მარტივი, საყოფაცხოვრებო და უბრალო აქტი იყო იმასთან შედარებით, რაც „ვეფხისტყაოსანშია“ აღწერილი. კი ვიმორცხვებდი, მაგრამ მერე მივეცი ხალხს საშუალება, რომ ინტერპრეტაციები მათზე ყოფილიყო: კი ბატონო, თუ ეგრე გსურთ - მაჩუქეთ „ვეფხისტყაოსანი“.
- ყინვაში ციხის წინ მჯდომი რომელიმე პირობითი დათო სიმონიას ილუსტრაცია რომ შეგექმნათ, მის დამხმარე ძალად ვის გამოიხმობდით წარსულიდან - ცოტნე დადიანს თუ ავთანდილს?
- ცოტნე დადიანთან შედარების კიდევ უფრო მერიდება.
- თქვენს კონტექსტში არაერთხელ ახსენეს ცოტნე დადიანი.
- დიახ, ახსენეს. მაგრამ ცოტნე დადიანი ხომ მარტო ის აქტი არ იყო, როცა თაფლი წაისვა... ბევრად მეტი იყო, ისევე, როგორც ავთანდილის და ტარიელის მეგობრობა. თქვენს კითხვას რაც შეეხება, პირობითი დათო სიმონიას დამხმარედ, ალბათ, უფრო ავთანდილს წარმოვიდგენდი. ადრე დავით მაჭავარიანმა გამოსცა შესანიშნავი წიგნი „ვეფხისტყაოსნის“ ილუსტრაციებით და ამ წიგნის პრეზენტაციაზე ზვიადმა და მე ვიყიდეთ თეთრი მაისურები, ულამაზესი ილუსტრაციით - „შეყრა ტარიელისა და ავთანდილისა“. მანამდეც არსებობდა ხუმრობა ჩვენს მეგობრობაზე - ავთანდილთან და ტარიელთან შედარების კუთხით. სულ ერთად ვიყავით, უნივერსიტეტშიც ერთად ვსწავლობდით და ჩვენს მეგობრობაზე ადრეც დადიოდა ლეგენდები.
- თქვენ აქტიურად ხართ ჩართული მიმდინარე პროტესტში, როგორც მოქალაქე და, ამის გარდა, ჩართული ხართ განსხვავებულად - ქმნით პროტესტის მონაწილე იმ ადამიანების პორტრეტებს, ილუსტრაციებს, რომლებიც სწორედ ამ ილუსტრაციებით შემორჩებიან ისტორიას. როცა ყოველდღე მუშაობთ პროტესტის სახეებზე, გაქვთ თუ არა განცდა, რომ თანამედროვე საქართველოს ერთგვარ მატიანეს ქმნით?
- გულწრფელად გეტყვით, რომ - არა. როცა ამ ილუსტრაციებს ვხატავ, პირველ რიგში, საკუთარ თავს ვიმხნევებ. ხატვის დაწყების დღიდან, ჩემთვის ეს უფრო თერაპია იყო, ვიდრე თვითგამოხატვის შესაძლებლობა. ვცდილობ, ასე ვუმკურნალო საკუთარ შფოთს, იმ ნეგატიურ ფიქრებს, რაც ჩვენდაუნებურად გვიგროვდება. ვცდილობ, საკუთარ თავს პროტესტის სახეების ილუსტრაციების ხატვით გადავატანინო ამ უსამართლობის გვერდით არსებობა. დაჩაგრულ ხალხზე მოყოლით, პატიმრების ოჯახის წევრებზე მოყოლით, სხვა ადამიანებზე მოყოლით ვიმხნევებ თავს, რომ მთლად ასეთი უუნაროც არ ვარ და შემიძლია, მათთვის რაღაც გავაკეთო.
- თქვენ დიდ ყურადღებას აქცევთ პატიმრებს და მათი ოჯახის წევრებს. მაგრამ თქვენი ილუსტრაციების გალერეაში თავისი ადგილი იპოვეს „უჩინარმა გმირებმა“ - ონისემ, რომელიც ტრანსპორტში საპროტესტო ბანერით დადის; ეთომ, რომელიც ყოველ საღამოს რუსთაველის გამზირის გადამკეტ პატრულის მანქანასთან დგას; თორნიკემ, რომელიც ყოველი აქციის შემდეგ ნაგავს აგროვებს და შეკრული პარკებით ახვედრებს დასუფთავების სამსახურს; ხათუნამ და თემომ, რომლებსაც ჩაი და ტკბილეული მოქვთ მომიტინგეებისთვის; თაკომ, რომელიც პროტესტის ხმაა... სურვილი გაქვთ, რომ უჩინარი გმირები საჩინო გახადოთ მომავლისთვის? თუ ფიქრობთ, რომ მათი ამბების ცოდნა სწორედ დღეს სჭირდება საზოგადოებას?
- ამ პროცესში, რომელიც ახლა მიმდინარეობს, ის მგონია ძალიან მნიშვნელოვანი, რომ ჩვენი წინააღმდეგობის კულტურა და ტრადიცია მდიდრდება. ეს მომავალ თაობებსაც ყველგან წაადგება, რადგან გასაპროტესტებელი ყოველთვის იქნება. ერი, რომელსაც სათანადო კულტურა და ტრადიცია აქვს, გაცილებით ეფექტურად, ნაკლები დანაკარგებით შეეწინააღმდეგება იმას, რასაც აპროტესტებს.
- ეს უცხო პირები თავისი განსაკუთრებული ფუნქციის პოვნით ამდიდრებენ პროტესტის კულტურას?
- დიახ, ზუსტად! მინდა, რომ ვინც მომავალში ნახავს ამ ილუსტრაციებს და მათ თანდართულ ტექსტებს წაიკითხავს, იცოდეს, რომ ეს არის ჩვენი ტრადიცია, ასე ვიბრძოდით. შემდეგ შეუძლიათ, ამას დააშენონ რაღაც ახალი, ან იგივე ტრადიცია გააგრძელონ.
- გმადლობთ, ძალიან საინტერესო პასუხი იყო. ერთხელ თქვით, ჩინეთზე გველაპარაკებიან, რომელიც ბევრად შორს არის, ვიდრე მეგობრები, რომლებსაც ჩვენ გვერდით ცემენო. ზოგადად, უფრო პერსონალურ მიკროგამარჯვებებზე ხართ ორიენტირებული, ვიდრე იმის ანალიზზე, გეოპოლიტიკურ მოცემულობაში საქართველო როგორ გამიარჯვებს, - ესეც თქვენი სიტყვებია. კონკრეტულ ადამიანზე, კონკრეტულ გამარჯვებაზე აქ და ახლა კონცენტრაცია სად მიიყვანს წინააღმდეგობის პროცესს, კარგად გათვლილი მრავალსაფეხურიანი გეგმის გარეშე?
- პროტესტი ყოველთვის იქ მივა, სადაც მასში მონაწილე ადამიანები მიიყვანენ. მე რამდენიმე მწვავე, მაგრამ მშვიდობიან და გრძელვადიან პროტესტში მაქვს მონაწილეობა მიღებული. ყველგან ასე ხდებოდა - როგორც არ უნდა დაგეგეგმა მომავალი ნაბიჯები, არასდროს პროცესი გეგმას არ მიჰყვებოდა; ის მხარე, რომელსაც ეწინააღმდეგებოდი, იმდენად მოულოდნელ ნაბიჯებს დგამდა, რომ მთელი გეგმა გიყირავდებოდა. მაშინ მივხვდი, რომ ბევრად მნიშვნელოვანია მედეგობა და სიჯანსაღე, რითიც ადამიანი მეორე მხარის სიურპრიზებს უმკლავდება, ვიდრე გეგმა.
დარწმუნებული ვარ, ნებისმიერი გეგმა შეიძლება აყირავდეს.
- შედეგი რა არის, როდესაც ბრძოლის ტაქტიკა ყოველდღიურ პროტესტში ყალიბდება? სად მიუყვანიხართ ხოლმე ამ გზას, რომ გეგმები ყირავდება და, ამის გამო, ვერ ხორციელდება?
- მივუყვანივართ გამარჯვებამდე - ყოველ ჯერზე.
- მაგალითად?
- მაგალითად, რიონის ხეობაში, სადაც პირველად ჩავერთე სახალხო პროტესტში, წინააღმდეგობა წარმატებით დასრულდა. ასპროცენტიან გამარჯვებას ვერ დავარქმევ, რადგან ჯერ კიდევ ბუნდოვანია ნამახვანჰესის პროექტის ბედი, თუმცა, ხეობა გადარჩა და ფატალური შედეგები არ დადგა. მე ამას გამარჯვებად აღვიქვამ. რომ არ ჩამოვთვალო და დრო არ წავიღო, ყველა პროტესტი, რომელშიც მონაწილეობა მიმიღია, წარმატებით დასრულებულა. პროტესტის ფორმა ყველა შემთხვევაში იყო მშვიდობიანი და გრძელვადიანი ბრძოლა.
„გამაერთიანებელი ძარღვი არის ურთიერთზრუნვა, ჩვენი სოციალური ქსოვილის სიმტკიცე.“
- მაშინ მინდა, ლიდერზე გკითხოთ. ერთ გადაცემაში თქვით: მინახავს, ბოროტების მანქანა რას უშვრება ლიდერებს, რომლებიც დიდი ტრავმებით და ჭრილობებით გამოდიან ბრძოლიდან; ჯობია, პასუხისმგებლობა ბევრმა გადავინაწილოთო. როდესაც ერთ მხარეს აღიარებული და დიდი ძალაუფლების მქონე ლიდერია, მეორე მხარე მეტისმეტად ხომ არ სუსტდება, ლიდერის გარეშე?
- ლიდერის არყოლას აქვს როგორც პოზიტიური, ისე ნეგატიური ეფექტი.
ნეგატიური მხარე ის არის, რომ არაკოორდინირებულ, გაფანტულ ბრძოლაში ბევრად უფრო მეტი ძალისხმევაა საჭირო პროცესის შესაკოწიწებლად, ან ღონისძიების დასაორგანიზებლად, ან ხალხთან კომუნიკაციისთვის. დღემდე მხვდებიან ადამიანები, რომლებიც მეუბნებიან - ვერ გავიგე, რას აპროტესტებთო.
- ახლანდელ პროტესტს ძნელად თუ დააბრალებ, რომ მისი შინაარსი გაუგებარია.
- არიან ადამიანები, რომლებისთვისაც მნიშვნელოვანია, რომ ერთი „თავი“ ლაპარაკობდეს, ის აყალიბებდეს მოთხოვნებს. ამ პროტესტს ვერც იმას დააბრალებ, რომ არაკოორდინირებულია, მაგრამ მე პოლიფონიურს ვეძახი. ზოგს შეიძლება უჭირდეს ასეთი პოლიფონიიდან ზუსტი ინფორმაციის მიღება. პირადად მე პოლიფონია უფრო მომწონს, ვიდრე ერთხმოვანება.
- დადებით და უარყოფით ფაქტორებზე ილაპარაკეთ, მაგრამ თუ შეგიძლიათ, დარწმუნებით თქვათ, რომ პროტესტს ულიდერობა არ აზარალებს?
- ფაქტია, რომ პროტესტი ცოცხლობს და, რაც მთავარია, პოლიფონიურობა, გუნდური მუშაობა პროტესტში ჩართულ ადამიანებს ძალიან ზრდის.
- მაშინ, მინდა, ორგანიზებაზე გკითხოთ. წინააღმდეგობის მოძრაობას სჭირდება გაფართოება და ხმის მიწვდენა იმ ადამიანებისთვის, რომლებიც პროტესტს შორიდან თანაუგრძნობენ. მახსოვს, თქვით - ზაჰესის ციხესთან ერთი თვე რომ დავრჩენილიყავი, იქ წინააღმდეგობის კერა შეიქმნებოდაო. როგორ ფიქრობთ, გაფართოების პროცესს სერიოზული ორგანიზება სჭირდება, თუ თვითორგანიზებაც საკმარისია? რაც ზაჰესში შეიძლებოდა მომხდარიყო, იმას ორგანიზებას დაარქმევდით, თუ თვითორგანიზებას?
- თვითორგანიზებას, ცალსახად. რაც შეეხება გაფართოებას, ამასთან დაკავშირებით, ცოტა კრიტიკული ვარ პროტესტის მიმართ.
- რატომ?
- კრიტიკული ვარ, მაგრამ, მეორე მხრივ, თანავუგრძნობ და მესმის, რატომ ხდება ის, რაც ხდება. ამ პროტესტს უჭირს რეგიონებში და გარეუბნებში. თუმცა, ადრე უფრო უჭირდა. ახლა გარეუბნებში გავიდა მარშები.
- თბილისის გარეუბნებს გულისხმობთ?
- დიახ. ამ პროტესტს უჭირს და, ზოგადად, ჩვენ ყველას გვიჭირს საწინააღმდეგო აზრის მქონე ადამიანებთან საუბარი, თმენა, მათი გაგება, მათი თანაგრძნობა. ისედაც კრიზისულ მომენტში ვართ და უამრავი ხილული თუ უხილავი რეპრესიის გადატანა გვიწევს. ალბათ, ამის გამო, პროტესტში ჩართულ ხალხს არც აქვს იმის დრო და ემოციური რესურსი, რომ კიდევ სხვა ადგილებში შექმნას პროტესტის კერა. თავის შეჩვეულ გარემოში - რუსთაველზე და სასამართლოში არიან მობილიზებულები. ყველგან, სადაც მწვავე კერაა, შენი თანამოაზრეები გხვდებიან და არ გიწევს ემოციური რესურსის ხარჯვა კამათში. იქაც ხშირია კამათი და აზრთა სხვადასხვაობა, მაგრამ საბაზისო პრინციპებზე თანხმობა არსებობს.
- თქვენ კარგად იცნობთ საქართველოს რეგიონებს; მრავალი წელია, გარემოსდაცვით პროტესტში ხართ ჩართული და მანამდე სკოლის მოსწავლეებსაც ხვდებოდით თბილისის გარეთ. ადრე გითქვამთ, არც იმდენად დაპირისპირებული ვართ საზოგადოება, როგორც ინტერნეტში ჩანს, ან როგორც ცდილობენ, რომ წარმოაჩინონო. თუ გაქვთ ნაპოვნი, რა არის ის ძარღვი, რაც სინამდვილეში გვაერთიანებს?
- მე რომ ზაჰესში ვიდექი, მომაკითხა ჩემმა ნათესავმა, რომელსაც მანამდე ვერ ვესაუბრებოდი. „ქართული ოცნების“ ირიბი მხარდამჭერია. მანდ მივხვდი, რომ გამაერთიანებელი ძარღვი არის ურთიერთზრუნვა, ჩვენი სოციალური ქსოვილის სიმტკიცე. გეოპოლიტიკური თუ მიკროპოლიტიკური თამაშებით ამ ძარღვს ვერ გაწყვეტ. მგონია, რომ ის ურთიერთზრუნვა, ადამიანური სითბო, ემოციური ინტელექტი, რაც რეგიონებში უფრო მეტად არის შემორჩენილი და ფეთქავს, არის ის, რასაც შეიძლება, რომ დავეყრდნოთ. რეგიონში რომ ჩავალ, შეიძლება, პროპაგანდას ვერ ვაჯობო, მაგრამ იქ მაცხოვრებელ ადამიანში აუცილებლად გავაღვივებ თანაგრძნობას პატიმრების ოჯახების მიმართ და ჩემ მიმართ, როგორც ერთ-ერთი რეპრესირებულის მიმართ.
- ნებისმიერ უცხო ოჯახს გულისხმობთ, თუ თქვენიანებს?
- უცხოსაც. მნიშვნელოვანია, როგორ დაელაპარაკები ადამიანს. როცა თვალებში ჩაგხედავს და მიხვდება, რომ სამტროდ არ ხარ მისული, ან არ აგრძნობინებ, რომ მასზე ჭკვიანი ხარ, რადგან ცენტრიდან ჩახვედი; თუ დაელაპარაკები, როგორც თანასწორს და დაუტოვებ სივრცეს, რომ შეცდომები დაუშვას, - გაგესაუბრება და, შეიძლება, დაგიმეგობრდეს კიდეც.
- თქვენ რომ წახვიდეთ და ადამიანებს დაელაპარაკოთ, სხვები წავიდნენ და დაელაპარაკონ... ამას დიდი ორგანიზაციული სტრუქტურა სჭირდება, თუ სხვაგვარადაც წარმოგიდგენიათ ეს პროცესი?
- გაცილებით ეფექტური იქნებოდა და მიზანსაც მალე მივაღწევდით, თუ ასეთი დიალოგების ორგანიზება მოხდებოდა. მაგრამ შესაბამის რესურსს ამჟამად ვერ ვხედავ. უფრო თვითორგანიზების იმედი მაქვს.
- რაკი მოსმენისა და გაზიარების აუცილებლობაზე ვსაუბრობთ, ისევ ზრუნვას მინდა, დავუბრუნდეთ. თქვენ გაქვთ ნათქვამი, რომ თანმიმდევრული შრომისთვის და ბრძოლისთვის ორი საწვავი არსებობს - ბრაზის ენერგია და სიყვარულის ანუ ზრუნვის ენერგია. სხვებისგან მომისმენია, რომ ამჟამინდელმა პროტესტმა ბრაზის ფაზა უკვე გაიარა და ახლა ზრუნვის ფაზას გადის. ამ შეფასებას თუ ეთანხმებით?
- დიახ, ეს ფაქტია, რომ ბრაზის ენერგიამ საკუთარი თავი ამოწურა. პირველი რამდენიმე თვე ეტყობოდა კიდეც პროტესტს, რომ ბრაზის ენერგია მართავდა. მე არ ვეთანხმებოდი ჩემს იმ თანამებრძოლებს, რომლებიც ამბობდნენ, რომ გაბრაზებულ ახალგაზრდებს არ უნდა ეკეთებინათ ის, რასაც აკეთებდნენ; მაგალითად, არ უნდა დაეწვათ ნაგვის ურნები და არ უნდა აეყარათ ქვაფენილები. ამას არ ვეთანხმებოდი იმიტომ, რომ არასდროს არ არის სწორი რომელიღაც ემოციის ცალსახად დათრგუნვა ან აკრძალვა - რომ ლეგიტიმური უფლება კი გაქვს, რაღაცაზე გაბრაზდე, მაგრამ, მოდი, მაინც თავი შეიკავე. ყველაფერს თავის დრო აქვს და ბრაზის ენერგია უკვე გადავაგორეთ. ამ ეტაპზე კრიზისია ორივე მხარეს, სამთავრობო ნაწილშიც და პროტესტის ნაწილშიც - ამის აღიარებაში პრობლემას ვერ ვხედავ. ახლა პროტესტის მონაწილეები ერთმანეთზე ვზრუნავთ, რომ კრიზისის ფაზა ერთად გავიაროთ. ეს ზრუნვა გვაძლებინებს.
„დღევანდელი ბრძოლა იმ საბრძოლო ჯაჭვის ერთ-ერთი რგოლია, რომლითაც ქართველები ვართ შეკრულები.“
- რთული კითხვა მაქვს: მოქალაქე როგორ უნდა ჩამოყალიბდეს, რა არის კარგი ქართველობა? მაგალითად, კარგი ქართველობა პოლიციის თუნდაც უკანონო ქმედებების უსიტყვო მორჩილებაა, თუ კანონის ფარგლებში წინააღმდეგობის გაწევა და საკუთარი ღირსების დაცვა? ყველანაირი წინააღმდეგობა არა მხოლოდ ისჯება, იკიცხება კიდეც. ამიტომ, მგონი, საჭირბოროტო კითხვაა.
- საზმაუს მარშს ერთი კარგი ფრაზა აქვს: „დაკანონებულ უკანონობაში წინააღმდეგობა გარდაუვალია!“ ეს მგონია ბუნებრივი გამოსავალი. რაც შეეხება თქვენს კითხვას - როგორ უნდა გავერკვეთ ამ დაბნეულობაში - ზუსტად ამისთვის აქვთ ქვეყნებს ისტორია, ტრადიციები, ჰყავთ გმირები, რომ თუ დღეს დაკარგულები ვართ, ეს შუქურები, გმირების სახით, გვანიშნებდნენ - საით უნდა წავიდეთ. გასაგებია, რომ ამ შუქურებს დღევანდელი მმართველი გუნდი ანგრევს. ზუსტად ეს გააკეთა კომუნისტურმა რეჟიმმაც, როცა ფაქტობრივად დაამონტაჟა ჩვენი ისტორია. ამიტომაც ვართ დღეს დაბნეულები და ვერ ვხვდებით, რა არის სწორი - წინააღმდეგობის გაწევა, თუ მორჩილება. მე რასაც ვუყურებ, კომუნისტურმა რეჟიმმა წარმატებით მოახერხა ჩვენი მებრძოლი სულის სტერილიზაცია. ამის გამოც არის მიმდინარე პროცესი ჩემთვის ძვირფასი, რომ ხელახლა ვსწავლობთ, როგორ უნდა გავუმკლავდეთ დაკანონებულ უსამართლობას და კრიზისულ სიტუაციებს.
- თქვენ გმირები ახსენეთ. სწორედ იმით გამოირჩევით წინააღმდეგობის დანარჩენი მონაწილეებისგან, რომ ცდილობთ, ამ პროტესტს წარსულის მეხსიერება შეაშველოთ. ქმნით ილუსტრაციებს, სადაც წინააღმდეგობის მოძრაობის რეალურ მონაწილეებს დიდ წინაპრებს მოუვლენთ ხოლმე დამხმარედ. ამისთვის თანამედროვე ფოტოებში წარსულის გმირების გრაფიკულ გამოსახულებებს ამონტაჟებთ. დროთა შორის კავშირის აღდგენით ემოციის გაძლიერებას ცდილობთ, თუ იმის გაცნობიერებას ეხმარებით, რომ ახლანდელი ბრძოლა საქართველოს მრავალსაუკუნოვანი ბრძოლის მხოლოდ ერთ-ერთი ეპიზოდია?
- სხვა ინტერვიუშიც მაქვს ნათქვამი, რომ დღევანდელი ბრძოლა იმ საბრძოლო ჯაჭვის ერთ-ერთი რგოლია, რომლითაც ქართველები ვართ შეკრულები.
- ამას ახსენებთ ადამიანებს?
- დიახ, ამას ვახსენებ, რომ გრძელვადიანი და მრავალსაუკუნოვანი ბრძოლის ერთ-ერთ ეპიზოდში ვართ. დიდ ბრძოლაში მონაწილე ყველა პერსონაჟი ჩვენ გვერდით არის და მხარს გვიჭერს. ამიტომ ჰქვია ნამუშევრების იმ სერიას, რომელიც თქვენ ახსენეთ, „უხილავი მხარდაჭერა“. უკვე ისტერიულ მიზნად მაქვს ქცეული, რომ ეს დანგრეული შუქურები, ჩვენი დავიწყებული გმირები, ადამიანებს ხელახლა გავახსენო და ისევ თავის ადგილზე დავაბრუნო. ყველას ვუთხრა, რომ მაგალითად, ქაქუცა ჩოლოყაშვილი შეიძლება გზამკვლევად და ინსპირაციად იქცეს ჩვენი დღევანდელი ბრძოლისთვის - როგორც გამძლეობისა და იმპერიასთან დაპირისპირების მაგალითი. ეს არის ჩემი უმთავრესი მიზანი - გმირები დიდი პანთეონის კუთვნილ ნიშაში დავაბრუნო, რომ მრავალსაუკუნოვანი ბრძოლის დღევანდელ მონაკვეთში გაგვიძღვნენ.
- თქვენი შემოქმედებიდან ჩანს, რომ გჯერათ - მფარველი ენერგია ყოველთვის დაჩაგრულის მხარეს არის. ამაზე მეტყველებს თქვენი ნამუშევრების სერიაც “თუშური ფოტოზღაპრები”. ამ ნამუშევრებში, რეალური პრობლემებისგან ადამიანებს და თუშეთის ფიზიკურ სხეულს (ლოდებს, საფლავის ქვებს, კოშკებს) თქვენი გამოგონილი მითიური არსებები იცავენ. თქვენს ისტორიულ და მითოლოგიურ აზროვნებას ერთი რამ აერთიანებს - ძლიერის მიერ სუსტის მფარველობა. ეს პირადად თქვენი “მესიჯია”?
- ეს არის ჩემი ცხოვრების წესი - რომ ვიზრუნო.
- მაგრამ გჯერათ, რომ ზებუნებრივი ძალები მუდამ სუსტებზე ზრუნავენ?
- რადგან ზრუნვა ჩემი ცხოვრების წესია, მერე ყველაფერს ამ პრიზმიდან ვუყურებ და ვრწმუნდები, რომ სხვანაირად არ შეიძლება იყოს. ძალაუფლების მხარეს ვერასდროს ვერ იქნება ვერცერთი რელიგია, ვერც ფარული ენერგია. მთელი ქრისტიანული კონცეფცია ჩაგვრასთან და დევნასთან გამკლავებას ეფუძნება. ამაზე არ მიფიქრია, რასაც ახლა მეკითხებით, მაგრამ ჩემი ყველა სენსორით ვგრძნობ, რომ ზრუნვის და სიყვარულის კონსტრუქციული ენერგია არსებობს - ისევე, როგორც არსებობს ამის საპირისპირო ენერგია. მე მაინცდამაინც ზრუნვის ენერგიაზე ვარ კონცენტრირებული და არა დამანგრეველ ძალაზე. ამ თვეების განმავლობაში, ერთადერთხელ დავხატე ნეგატიური პერსონაჟი. ერთადერთხელ გავიხედე იქით.
- რისთვის დაგჭირდათ?
- მაგ ილუსტრაციის ტექსტში ვსაუბრობდი იმაზე, თუ რამდენად მოუხელთებელია ბოროტება და სიბნელე, რომელსაც ვებრძვით. რამდენად ყველა ადამიანშია ეს სიბნელე, მათ შორის, ჩვენშიც და ნებისმიერ მომენტში შეიძლება, იმ ბოროტების ნაწილად ვიქცეთ. ბოროტება პოლიტიკის საკითხი საერთოდ არ არის, ზოგადადამიანური საკითხია; ყველგან ყოველთვის ყოფილა და იქნება. წარმოვიდგინე, რამდენად ბლანტია და როგორ შეიძლება, რომ უცებ შემოგვიცოცდეს და მოგვიცვას. მწუხარებას გამოვთქვამდი იმასთან დაკავშირებით, რომ ახალგაზრდა გოგოები - პოლიციელები, პროკურორები - ამ შავ, ბლანტ ბოროტებას ჰყავს მოცული. ამის შეუმჩნევლობა შეუძლებელი გახდა.
- ერთხელ, ზაჰესის აქციის დროს, თქვით სიტყვები, რომლებიც ძალიან დიდხანს არ დამავიწყდება: “ნეტავ, ამ თანადგომას გადავურჩებოდე!” პოზიტივის ზვავი, რომელიც ამ ფრაზაში ჩანს, მხოლოდ იმ მომენტში დაგატყდათ თავს, თუ რაღაც ისეთისგან შედგება, რასაც განგრძობითი შედეგიც შეიძლება ჰქონდეს?
- იმ მომენტში იმიტომ გამიჭირდა თანაგრძნობასთან გამკლავება, რომ ჩემ მიმართ ძალიან ინტენსიური სოლიდარობა გამოხატეს ადამიანებმა. იმდენად ხელშესახები იყო თანადგომა, რომ შემეძლო დამელია, მეჭამა, ტანზე მომეხვია... ბევრი ფორმა ჰქონდა, ბევრი სიტყვით გამოითქმებოდა და იმდენად ინტენსიური იყო, რომ როგორც ყველაფერი ინტენსიური, ეს სოლიდარობაც რთული ასატანი აღმოჩნდა. თუმცა, ზაჰესის პერფორმანსის თუ პროტესტის შემდეგაც სიყვარული გაგრძელდა და რაღაც ხანი, რუსთაველზე რომ გავდიოდი, იქაც დამატყდებოდა ხოლმე თავზე, მაგრამ ნაკლები ინტენსივობით.
- ის, რაც რუსთაველზე გაგრძელდა, მაინც მომენტის გამოძახილი იყო, თუ თავისთავად ენერგიასაც ატარებდა?
- თანადგომის ენერგია ხალხში ყოველთვის არის. ეს ძალიან ბევრჯერ მაქვს ნანახი. ხშირად მე ვყოფილვარ ის, ვინც სხვას თანაუგრძნობდა; ან დამკვირვებელი ვყოფილვარ - როგორ ზრუნავენ პროტესტზე მხარდამჭერები, მაგალითად, რეგიონებში. ყოველთვის ერთი ნაბიჯით გვერდზე ვიდექი, მაგრამ როცა მე აღმოვჩნდი ეპიცენტრში, აღმოვაჩინე, რომ, თურმე, შეიძლება, თანაგრძნობაც რთული ასატანი გახდეს.
- შეგიძლიათ, აგვიხსნათ, რთული ასატანი რატომ იყო?
- იმიტომ, რომ მინდოდა, ყველასთვის სათანადო მადლობა გადამეხადა და ამას ვერ ვახერხებდი. თითქოს, დანაკლისი მრჩებოდა - აი, ადამიანები რამდენს გაძლევენ და შენ ვერაფერს უბრუნებ. სხვა რამე ნეგატიური ეფექტი ამ თანადგომას არ ჰქონია; მაწუხებდა, რომ სათანადო მადლობას ვერ ვამბობდი.
„ახლა რასაც ვაკეთებ, ჩემი თვითმიზანი არ არის, არც ჩემი კომფორტის ზონაა; ეს არის გარდაუვლობა.“
- ამბობთ, რომ ჩემთვის დაკვირვების მთავარი ობიექტი ადამიანიაო. კერძოდ, რას აკვირდებით? ამ დაკვირვების პროცესში, რამეს თუ ეძებთ ადამიანში?
- რთული კითხვაა. მაგ დაკვირვებას თავისი აზარტი აქვს. ერთ ამბავს მოგიყვებით: ზვიადმა და მე რაჭაში მღვიმე აღმოვაჩინეთ. შარეულას მღვიმე ჰქვია, თუ სწორად მახსოვს. ჩვენამდე არავინ ამ მღვიმეში ნამყოფი არ ყოფილა და ჩვენც აღჭურვილობის გარეშე შევედით. დაახლოებით, ორი კილომეტრი ვიარეთ. არ იყო გამორიცხული, ეგ ვოიაჟი ძალიან ცუდად დასრულებულიყო იმიტომ, რომ არ შეიძლება უცხო მღვიმეში მობილური ტელეფონის ფარნებით სეირნობა. მაგრამ ვერ ვჩერდებოდით.
- ცნობისმოყვარეობა გიბიძგებდათ წინ?
- დიახ, ბნელოდა და შეიძლებოდა, ნებისმიერ მომენტში რაღაც დიდ დარბაზს წავწყდომოდით - ამიტომ ვერ ვჩერდებოდით. როდესაც ადამიანთან ვიწყებ ურთიერთობას, სულ ეს მომენტი მახსენდება. ნებისმიერი ჩვენგანი რაღაცნაირად ამ მღვიმეს ჰგავს - შეიძლება, თვითონაც არ ვიყოთ ჩვენს ბევრ ოთახში ნამყოფი. როგორც ვთქვი, ამ ძიებას თავისი აზარტი აქვს. ამის გარდა, ადამიანებს ვაკვირდები იმიტომ, რომ საკუთარი თავიც უკეთესად გავიცნო; მათში ჩავიხედო, როგორც სარკეში.
- და საკუთარი თავი დაინახოთ?
- დიახ, ჩემი შესაძლებლობები დავინახო და საკუთარ ლიმიტებს გადავხედო. ბოლო პერიოდში შევხვდი პატიმარ დავით ხომერიკის ოჯახის წევრებს, რომლებიც ძალიან დიდ სევდას და ტკივილს ატარებენ. შეიძლება, ვერ წარმოიდგინო, რომ ასეთ სიმძიმეს შენ აწევდი. მაგრამ ხედავ, რომ სხვა ამას აკეთებს და ეს შენც გაძლიერებს. ბევრი პოზიტიური შედეგი აქვს ადამიანებზე დაკვირვებას.
- ფაქტობრივად, ქვეყანა უფსკრულის პირას გიჭირავთ, თანამოაზრეებთან ერთად და თანამედროვე საქართველოს მატიანეს ქმნით. შესაძლებლად მიგაჩნიათ თუ არა, რომ თქვენმა ცხოვრებამ კიდევ მეტი შინაარსი შეიძინოს? თუ ეს მაქსიმუმია?
- დიახ, მაქვს მოლოდინი, რომ ჩემი ცხოვრება შეიძლება შინაარსით გაღრმავდეს. იმიტომ, რომ რაც უფრო უარესდება გარემო ჩემ ირგვლივ, უფრო მეტ გარდაუვლობას ვგრძნობ, რომ მაქსიმალურად გავხსნა ჩემი პოტენციალი, იმაზე მეტიც გავაკეთო, ვიდრე შესაძლებლად მეჩვენება. გარემოს ვაკვირდები და როცა ვხედავ, რომ ყველაფერი უარესად და უარესად არის, მეც მზად ვარ, სულ უფრო მეტად გავიშალო - საკუთარი სიღრმიდან მეტი უნარი და შესაძლებლობა ამოვიღო. დიახ, მგონია, რომ შესაძლებელია, ჩემი ცხოვრება უფრო კომპლექსური და უფრო შინაარსიანი გახდეს. დიდი სიამოვნებით შევწყვეტდი ამ ყველაფრის კეთებას და წავიდოდი, ვთქვათ, თუშეთში, ჩემს ოჯახთან ერთად. ახლა რასაც ვაკეთებ, ჩემი თვითმიზანი არ არის, არც ჩემი კომფორტის ზონაა. ეს არის გარდაუვლობა. შეუძლებელი მგონია, 50 ბიჭი და კაცი ციხეში მტკიცებულებების გარეშე იჯდეს და მე ვსეირნობდე, ან მითოლოგიით ვიყო დაკავებული. ისე, ერთი სული მაქვს, რომ პროტესტი დასრულდეს, მთაში წავიდე და იმ სულებს ვესაუბრო, იმ ზრუნვის და სიყვარულის ენერგიას შევეხო, რაც იქ ყველა ქვაში და კოშკში არსებობს.
- დიდი მადლობა უაღრესად საინტერესო, გულწრფელი საუბრისთვის. ინტერვიუს დავასრულებთ თქვენი კომენტარით ცნობილი ადამიანების ორ გამონათქვამზე. პირველი ციტატის ავტორია ლინორ გორალიკი, ისრაელელი მწერალი და ესეისტი (1975): „ჩვენთვის თითქმის არაფერი უსწავლებიათ მათ, ვისაც ვუყვარდით; მთავარი მათ გვასწავლეს, ვისაც არ ვუყვარდით.“ ამ აზრს თუ ეთანხმებით?
- ვეთანხმები კი არა, მთელი სხეულით ვგრძნობ ამ სიტყვებს. შეიძლება გაგიკვირდეთ, მაგრამ, რაღაც მხრივ, მადლიერიც ვარ დღევანდელი მმართველი გუნდის - იმიტომ, რომ ესენი არიან მონიშნული იმად, ვისაც ჩვენ ყველაზე მეტად არ ვუყვარვართ. მათი მადლიერი ვარ იმის გამო, რომ ძალიან ბევრ რამეს გვასწავლიან, ბევრ რამეს გვახსენებენ და, პირველ რიგში, იმას - ვინ ვართ და რა შეგვიძლია.
- მეორე ციტატის ავტორია ინგლისელი მწერალი ედუარდ მორგან ფორსტერი (1879-1970): „იძულებული რომ ვიყო, სამშობლოს ღალატსა და მეგობრის ღალატს შორის გავაკეთო არჩევანი, იმედი მაქვს, მეყოფა ძალა, რომ სამშობლოს ვუღალატო.“
- ამ კუთხით მეგობარზე არ მიფიქრია, მაგრამ მიფიქრია, რა მოხდება, თუ ერთმანეთს სამშობლოსა და შვილის ინტერესები დაუპირისპირდება. ურთულესი დილემაა და თუ ოდესმე წიგნს დავწერ, ალბათ, ამ თემაზე იქნება. ციტატას რაც შეეხება, მეგობარიც ისე უნდა შეარჩიო, რომ თუ სამშობლოს გამო უღალატებ, მან მეგობრობად ჩაგითვალოს და არა ღალატად. მე ზვიადი ასე მყავს შერჩეული. საქართველოს ყველა კუთხე-კუნჭული მასთან ერთად მაქვს შემოვლილი; საქართველოს სხეულიც და კონცეპტიც მასთან ერთად მაქვს ნასწავლი და ნაგრძნობი. სამშობლოს და მეგობარს ცალ-ცალკე არ განვიხილავ - ჩემთვის ჩემი მეგობარია სამშობლო. ამიტომ, ვერ წარმომიდგენია, მათ შორის არჩევანის გაკეთება რატომ ან როგორ უნდა დამჭირდეს?!
ფოტომასალა: ირაკლი გედენიძე
გუნდი
ირაკლი გედენიძე
ზურაბ ქურციკიძე
გიო კუსიანი
გიორგი ურუშაძე
თამთა ყუბანეიშვილი
ნანა ყურაშვილი
ინგა ქორიძე