- ვახტანგ, თქვენს ცხოვრებაში მოსალოდნელი უფრო ხშირად ხდება, თუ მოულოდნელი?

- რაც კარგი ხდება, მოსალოდნელია, რაც ცუდი ხდება, უფრო - მოულოდნელი. 

- შეიძლება ვთქვათ, რომ, საბოლოო ჯამში, მოსალოდნელი მეტია? 

- არა, მოულოდნელია მეტი. 

- ანუ ის, რაც ცუდია, უფრო ხშირად ხდება? 

- დიახ, ასე გამოდის. 

- ამას არ ველოდი. ადამიანები უფრო ძლიერები არიან, თუ გარემოებები უფრო ძლიერია? 

- ჯამში, გარემოებები უფრო ძლიერია. იმიტომ, რომ ძალიან ცოტა ადამიანი ახერხებს იმის მიღწევას, რაც თავიდან დაგეგმა. 

- გარემოებები რომ უფრო ძლიერია, ამის გამოა, რომ ბევრი მოულოდნელობაა ცხოვრებაში? 

- არა, უბრალოდ, ჩვენ შევქმენით სამყარო, სადაც მიღწევად აღიქმება გარკვეული რესურსების ფლობა. ამიტომ, ხშირად ის რესურსები, რაც გვაქვს, არ ყოფნის იმ მიზნების მიღწევას, რაც დავისახეთ. შესაბამისად, მიზნები სულ მცირდება და, ბოლოს, მინიმუმამდე დადის. 

- რატომ ფიქრობთ, რომ მცირდება და არ იზრდება? წლებთან ერთად, გამოცდილებასთან ერთად, ხომ შეიძლება, რესურსებიც იზრდებოდეს? 

- თავიდან, როცა სამყაროს ვუყურებთ, გვიხარია, რომ ასეთი სილამაზეა ჩვენ გარშემო, ამდენი ხე, ბუნება... მერე აღმოვაჩენთ, რომ არსებობს დამატებითი გარემოებები: შეიძლება, ლამაზ სახლში გაჭირვებული ან მოძალადე ადამიანი ცხოვრობდეს, ხოლო უშნო სახლი შეიძლება ძალიან მდიდარ ადამიანს ეკუთვნოდეს - არა მატერიალურად, არამედ, მორალურად მდიდარს. სამყაროზე მითოლოგიური წარმოდგენებით ვიზრდებით. პატარა გოგოებს მშობლები ეუბნებიან, რომ როცა გაიზრდება, მოვა რაინდი თეთრი რაშით და სასახლეში წაიყვანს. ეს, ჩემი გადმოსახედიდან, წარსულით აზროვნებაა. არსებობს მეორე სამყარო, სადაც ამბობენ - ჭირშიც და ლხინშიც ერთადო. თანამედროვე ადამიანებს რომ ვუყურებ, ვხედავ, ჭირს ბევრი ვერ უძლებს და გარბის. ჩემს სანაცნობოშიც და ქვეყანაშიც, ვხედავ, რომ ბევრი ან გარბის, ან გაქცევაზე ოცნებობს. ალბათ, ეს იმის გამო ხდება, რომ სამყაროს შესახებ არასწორი წარმოდგენებით გვზრდიდნენ. ზრდასრულობის პერიოდში კი იმედგაცრუებები ჩვენს მოტივაციას ამცირებს. თანამედროვე აზროვნება ამბობს, რომ ჭირიც და ლხინიც ადამიანებმა ერთად უნდა გადაიტანონ. ამ ხედვასთან ადაპტაციის უნარი გვჭირდება. 

- თუ არსებობს თქვენი ცხოვრების კონკრეტული ეპიზოდი, რომელმაც თქვენში ბევრი რამ განსაზღვრა?

- მუსიკალურ კოლეჯში ვსწავლობდი. მეორე თუ მესამე კლასში ბახის პრელუდიას ვუკრავდი. მასწავლებელი ოთახიდან გავიდა და მითხრა, ათ წუთში დავბრუნდებიო. იმ ათ წუთში დავიწყე ბახის ჩემებურად - ბლუზურ გამაში - დაკვრა, თანაც, საკმაოდ ხმამაღლა. მახსოვს, რომ ვუკრავდი, რამდენიმე მასწავლებელი შემოვიდა და მისმენდნენ. თქვეს, რომ ძალიან მოეწონათ, რასაც ვაკეთებდი. მაშინ ვიგრძენი რაღაც ძალა იმაში, რომ ხუთი საუკუნის წინანდელ სიმბოლო-ბგერებს, 21-ე საუკუნეში, შეიძლება, რაღაც შენი დაუმატო.

 

- პროფესიით ფსიქოლოგი ხართ და მიხვდებით, რატომ მინდა, კომენტარი გთხოვოთ კარლ გუსტავ იუნგის ერთ ციტატაზე: „ყველაზე დიდი ტვირთი, რაც ბავშვს მხრებზე აწვება, მისი მშობლების მიერ გამოტოვებული ცხოვრებაა.“ თქვენს ცხოვრებაზე რას იტყვით, ამ ციტატის კონტექსტში?

- დიახ, 1970-იან წლებში მამაჩემიც რაღაც ბენდში უკრავდა. ამას ვგრძნობდი, დაკვრა იმიტომ დამაწყებინა, რომ ბავშვობის ოცნება ჰქონდა, ცნობილი მუსიკოსი გამხდარიყო. ვეთანხმები იუნგს, მშობლები ბავშვობაში რასაც გამოტოვებენ, შემდეგ შვილების მეშვეობით ინაზღაურებენ. 

- მამის გადაწყვეტილება, რომ მუსიკოსი ყოფილიყავით, დღევანდელი გადასახედიდან, ტვირთად ხომ არ გაწევთ? 

- მუსიკოსობის გამო, ნამდვილად დიდი სირთულეები გავიარე. ბავშვობისას რაღაც გადაცემაში ვმონაწილეობდი, რომელსაც 600-700 ათასი ადამიანი უყურებდა. ეს დიდი გამოწვევა და დიდი სტრესიც იყო. მაგრამ სულ ვიბრძოდი, რადგან მუსიკის ფასეულობა სტრესს ბევრად აღემატებოდა. წლების განმავლობაში, ეს სტრესი დაგროვდა. როცა ცნობილ შოუში მონაწილეობ, მაგალითად, „საქართველოს ვარსკვლავში“, უცებ აგაფრენენ ცაში, ყველა გაქებს, შენზე ამბობენ, რომ ძალიან მაგარი ავანგარდული მუსიკოსი ხარ... ისეთ სიტყვებს გეუბნებიან, რომ შენს სოციალურ წრეს კარგავ. სოციალურად დაწინაურებული ხდები ვიღაცის თვალში და ფიქრობს, რომ შენთან არაფერი საერთო აღარ აქვს. ჯამში, ამ შოუებმა, მუსიკალურმა ცნობადობამ სერიოზულად გამრიყა სანაცნობო წრეებიდან. დიახ, მახსოვს, ამ ცნობადობის ფასი რა იყო. მაგრამ დღეს მაინც ვამაყობ - ბევრს არ ჰქონია ასეთი ცხოვრება.

- საკუთარი ცხოვრების სცენარი თქვენ რომ დაგეწერათ და არა მამათქვენს, როგორ ფიქრობთ, მაინც აქამდე მოხვიდოდით? თუ სხვა შინაარსის ცხოვრება გექნებოდათ? 

- ვფიქრობ, უფრო სიმშვიდისკენ ვიქნებოდი მიდრეკილი, ნაკლები კონტაქტისკენ. თუმცა, მიჭირს, გიპასუხოთ, როგორი იქნებოდა ის სხვა ცხოვრება. ალბათ, ბევრ ცუდ ადამიანს არ გავიცნობდი და არც ბევრ კარგ ადამიანს გავიცნობდი. 

 

 

„გაქანებული ეთნოკომპლექსი იყო ქვეყანაში.“ 

 

 

- მინდა, თქვენი ძმის შესახებ გკითხოთ. თავიდან დუეტი გქონდათ - “The W”, ერთად გამოდიოდით სცენაზე, მაგრამ 2017 წელს მან უარი თქვა მუსიკალურ კარიერაზე, - როგორც თქვენ ამბობთ, „იმედგაცრუებების გამო“. შეგიძლიათ, მეტი გვიამბოთ, როგორი იყო ეს პერიოდი თქვენთვის?

- ჩვენ საავტორო მუსიკას ვუკრავდით. არადა, მაშინ ძალიან მოდებული იყო ინგლისურენოვანი სიმღერები და ისე მოხდა, რომ ჩვენთვის ნელ-ნელა ყველა სივრცე ჩაიკეტა. ამას დაემატა, რომ ტელევიზია აწყობდა ხოლმე After-party წვეულებებს. იქ სიარულზე უარი ვთქვით და გვითხრეს, თუ აქ არ მოხვალთ, ჩვენთან საერთოდ ნუღარ გამოჩნდებითო. იქ ე.წ. ელიტა დადიოდა და ვერ ვაიგივებდი თავს იმ ელიტასთან. უნდა შეცვლილიყავი, იმათ უნდა დამსგავსებოდი, იმათიანი უნდა გამხდარიყავი, - როცა შენ ის ხარ, რაც ხარ. 2015 წლიდან ჩვენთვის ყველა სცენა ჩაიკეტა და ჩვენი დუეტი ყველა ტელევიზიის თუ რადიოს ეთერიდან გაქრა. 

- იმიტომ, რომ ქართულ ენაზე მღეროდით? და იმიტომ, რომ თვითმყოფადები იყავით? 

- დიახ, ზუსტად ასე იყო. ქართულენოვან საავტორო სიმღერას რომ ვიწყებდით, დარბაზი ცარიელდებოდა; მერე ისინი გამოდიოდნენ, რომლებიც სხვების დაწერილ ინგლისურენოვან სიმღერებს მღეროდნენ და მაყურებელი დარბაზში ბრუნდებოდა. გაქანებული ეთნოკომპლექსი იყო ქვეყანაში. 

- თქვენს ძმაზე მიამბეთ. 

- ჩემი ძმა, ალბათ, უფრო შორს იყურებოდა, ვიდრე მე. 

- ცოტა უფროსია, მგონი. 

- დიახ, უფროსია. 31 წლის არის. მე 28 წლის ვარ. მიხვდა, რაც მოხდებოდა. ასე თქვა: „ეს იქნება ჩე გევარას გზა - ღარიბი მოკვდები იმ იდეალების გულისთვის, რომლებიც არ განხორციელდება.“ მის პრაგმატულ პოზიციას არ ვაკნინებ. მაშინ ყველაფერი ჩაქრა, „The W“ დამთავრდა და ჩემმა ძმამ ნორმალური ცხოვრება აირჩია.

- ახლა რას საქმიანობს?

- გიორგი ჩუბინაშვილის ცენტრში მუშაობს, თანამედროვე ქართული ხელოვნების მკვლევარია. თუმცა, ვერ ვიტყვი, რომ მშვიდი ცხოვრება აქვს, კულტურის სამინისტროში არსებული სიტუაციის გამო. 

- მარტო დარჩით, მაგრამ არ დანებდით. იმავე წელს (2017) ჩაწერეთ ალბომი „ეგზისტენციალური ცდომილებები.“ როგორ აისახა ცხოვრების ეს პერიოდი თქვენს პირველ დამოუკიდებელ, თუნდაც, არაოფიციალურ ალბომზე?

- მე ვცდილობ, ავსახო გარემო; გავიგო, რატომ ფიქრობს ასე რომელიმე კონკრეტული ადამიანი... ასეთ დროს, როცა მიზანი გიჩნდება, თიშავ აღქმას, თიშავ რჩევებს, რომ შეეშვა ამ სიღარიბის გზას და საქმეს მოჰკიდო ხელი. არსი ის იყო, რომ მე ვგრძნობდი, შემეძლო, კარგი მუსიკა ჩამეწერა და არ მინდოდა, ამაზე ხელი ამეღო. მჯეროდა, რომ შესაძლებელია, ჩემი სიმღერა უცხოეთში, სადმე ცენტრალურ რადიოში გავიდეს (როგორც წესი, საქართველოდან არაფერი არ გადის ხოლმე). ეს ნამდვილად შევძელი. როცა მარტო რჩები, სწავლობ, როგორც აჯობო პრობლემებს; როგორ გადააბიჯო ადამიანებს, რომლებიც გეუბნებიან: „რა აკეთებ? რას მაიმუნობ? რას უჩხაკუნებ?“ აღქმის ნაწილი გავთიშე. დავარქვი, რომ ჩემთვის გასაგებია, რას ვაკეთებ და ასე მივყევი. 

- ამ გადაწყვეტილებამ თქვენი ტკივილი აქცია თუ არა თქვენს ძლიერ მხარედ? 

- ჩემი ძლიერი მხარე რაც იყო, ჩემი აღქმით - მუსიკალური აზროვნება, ინსტრუმენტის ფლობა - ის არც ერთ ეტაპზე არ შეცვლილა, უბრალოდ, განვითარდა. მაგრამ მე ვცხოვრობ გარემოში, სადაც მუსიკალური ინდუსტრია განუვითარებელია, რადგან პირდაპირ არის მიბმული ქვეყნის მდგომარეობაზე. ალბომს რომ ვწერ, აპარატურა მჭირდება. ეს ნიშნავს, ვიღაცამ უნდა იყიდოს ჩემი მუსიკა, რომ მე ინვესტიცია ჩავდო აპარატურაში და უკეთესი ხარისხი მივიღო. ვერ ვიტყვი, რომ ცუდმა გამოცდილებებმა რამეში ხელი შემიწყო. ეს სიცუდეები არ უნდა არსებობდეს, მე ისინი არ მეხმარება, რომ განვვითარდე. 

- მაშინ ასე დავსვამ კითხვას: დუეტის დაშლის შემდეგ, თქვენს ცხოვრებაში იწყება პერიოდი, როცა ყველაფერს საკუთარ თავზე იღებთ. სწავლობთ ყველაფერს, რაც გჭირდებათ და, ფაქტობრივად, ადამიანი-ორკესტრი ხდებით. ეს გადაწყვეტილება იმის შედეგია, რომ აღარ გქონდათ სურვილი, ვინმე მოგეძებნათ, ვისაც თქვენი ცხოვრების მთავარ საქმეში ენდობოდით? 

- რა თქმა უნდა, ნდობამ დაიკლო, მაგრამ, ასევე, დაიკლო შემოსავლებმა. უფრო ამის გამო მომიხდა ერთ ადამიანს, რომ 7-8 კაცის საქმე მეკეთებინა: ხმის რეჟისურა, მასტერინგი, დასარტყამი ინსტრუმენტები, ბასი, ვიზუალურ მასალაზე მუშაობა, გადაღება, ვიდეოკლიპების მონტაჟი, აუდიოს ჩაწერა, ტექნიკა... ნულიდან ას პროცენტამდე ყველაფერს მე ვაკეთებ. ერთადერთი, ალბომების ყდასთან დაკავშირებით, ზოგჯერ მეგობრები მეხმარებიან.

- მაინც დავაზუსტებ: ეს ყველაფერი იმის გამო მოხდა, რომ უფრო იაფი ჯდებოდა, თუ იმიტომ, რომ სხვების მიმართ ნდობა დაკარგეთ, როცა ძმამ დაგტოვათ?

- ძმა რომ წავიდა, არ მწყენია. ნდობის დაკარგვის მომენტი, ალბათ, სულ 20% იყო. ხელოვანებს აქვთ ეს ჩვევა - ვიღაცამ რაღაც თუ გააკეთა, ფიქრობ, რომ შენც შეგიძლია. იმ მდგომარეობამ, რომ მარტო დავრჩი, აბსოლუტურ დეფიციტში ვარ და ამ დეფიციტს ვერ ვძლევ, გახსნა ფანტაზია, რომ მეც შემიძლია ყველაფერი, რასაც სხვები აკეთებენ. უკეთესადაც კი შემიძლია. ხმის ჩამწერმა ყველა სტუდიამ რომ უარი მითხრა, ჩემი თავი დავარწმუნე: „მე ვარ ვახტანგ ქანთარია, ყველაფერი თეატრია და მე ეს ყველაფერი ნანახი მაქვს; მე შევქმნი ჩემსას, საკუთარ თავზე ავიღებ ყველაფერს.“ ამ განცდამ მომცა ძალა, რომ ამდენი საქმე მეკეთებინა.

- თქვენს შემოქმედებით ნაყოფიერებაზე ლეგენდები დადის. ლეგენდაც არ უნდა, ბოლო ორ წელიწადში 5 ალბომი ჩაწერეთ. მინდა, ცოტა უფრო კონკრეტულად აღგვიწეროთ, თქვენი თვითდისციპლინა როგორია.

- კარგი, „ცივად“ ჩამოვთვლი და ცოტა უცნაური მიმართულებით დავიწყებ. არსებობს უმაღლესი სოციალური მათემატიკა, რომელიც კომპიუტერული ანალიტიკური პროგრამის (SPSS) დახმარებით გამოითვლება. მიგზავნიან კვლევას, ვაკეთებ გამოთვლებს და მიხდიან ჰონორარს, რომლითაც დასარტყამ სტუდიას ვქირაობ. იქ ჩავწერ დასარტყამ პარტიას. დანარჩენს სახლში ვაკეთებ: მაქვს კომპრესორები, სპეციალური მოწყობილობა, რაც საჭიროა ბასის, ვოკალის, გიტარის, ფორტეპიანოს ჩასაწერად. თუ მჭირდება, მთელ ამ აპარატურას შევკრავ, მანქანას ვიქირავებ, ან მამაჩემს თავის მანქანაში ბენზინს ჩავუსხამ; წავალ სადმე სოფელში, რომ სხვანაირი აკუსტიკა ავიღო და იქ ჩავწერ ყველაფერს. მერე, კომპიუტერში რომ მაქვს დალაგებული ერთი სიმღერის 25-26 ხაზი, თითოეულის დამუშავებას ვიწყებ. იმისთვის, რომ ამ ხაზების დამუშავება მცოდნოდა, კარგა ხანს ვსწავლობდი. ყველაფრის დამუშავების შემდეგ, 300-ჯერ ან 500-ჯერ ვუსმენ ჩემს ჩანაწერს სხვადასხვა აპარატურაში: პატარა დინამიკები, დიდი დინამიკები, საყოფაცხოვრებო დინამიკები, პროფესიული დინამიკები, მანქანის დინამიკები, - რომ გავიგო, როგორ ჟღერს. სამუშაოს ნაწილია მუდმივად ხმის გასუფთავება და მასტერინგი. შემდეგ ვეძებ ლეიბლებს (მუსიკალურ პლატფორმებს), რომლებიც ჩემს ნამუშევარს გამოაქვეყნებენ. ხან ავსტრიული ლეიბლი იქნება, ხან იაპონური... მათ ადვილად ვპოულობ იმიტომ, რომ მოსწონთ ჩემი მუსიკა. ამაში გამიმართლა, რომ როცა ვაგზავნი, უარს ხშირად არ ვიღებ. ასეთი პროცესია. 

- როგორც მივხვდი, პროფესიული ფსიქოლოგიური საქმიანობითაც ხართ დაკავებული. ჩამონათვალი ამით არ დაიწყეთ? 

- დიახ, პროფესიით გამოყენებითი სოციალური ფსიქოლოგი ვარ. ფსიქოლოგიაში არის თერაპიული და კვლევითი მიმართულება. მე ორივე მიმართულებით მიმუშავია, სხვადასხვა დროს. სოციოლოგიური კვლევები რომ ტარდება, იმ მონაცემებს დამუშავება სჭირდება და ამას ვაკეთებ. შეკვეთებს ვიღებ და მონაცემებს ვამუშავებ. 

- ანუ თქვენი შემოსავლის მთავარი წყარო ფსიქოლოგიაა? 

- 50/50-ზე. რაღაც ჰონორარებიც იყო კონცერტებისთვის, 2022 წელს ასე გამოვიდა. 

- თუ გქონიათ „ამის კეთება აღარ შემიძლია!“ მომენტი?

- არა, უფრო მეტად ის განცდა მაქვს, რომ უკეთესი მუსიკის დაწერა შემიძლია. 

სანამ ერთ ალბომს გამოვუშვებ, ეს ნიშნავს, რომ ორმოცამდე სიმღერა ჩავწერე და იქიდან ავარჩიე საუკეთესოები. 

 

 

„ერმა საკუთარ თავზე პასუხისმგებლობის აღების მთელი პროცესი თუ არ გაიარა, თავისუფალი ვერ გახდება.“

 

 

- ახლა მთავარ თემაზე უნდა ვისაუბროთ  - რისთვის დებთ ამხელა ძალისხმევას თქვენს საქმეში? როგორ ხედავთ პირადად თქვენს მისიას თანამედროვე საქართველოს კონტექსტში? 

- 90-იანი წლების ბოლოს, ჩემს ღრმა ბავშვობაში, სულ მქონდა განცდა, რომ დამარცხებულ ადამიანებს ვუყურებდი. წაგებული ომი, განადგურებული ეკონომიკა, ხელისუფლებით უკმაყოფილო ხალხი, სიდუხჭირე - ეს იყო, რასაც ირგვლივ ვხედავდი. მაშინ გაჩნდა ეთნოკომპლექსი. ასეთი ფრაზები მესმოდა: „ქართველი ერი მდარეა“, „ქართველი უსაქმურია, არაფერი არ შეუძლია“... სინამდვილეში, ეს იმის გამოძახილი იყო, რომ ჩვენ დავმარცხდით. ერთი გოჯი მიწა არ დაუთმია საქართველოს იარაღის გარეშე. მე ვიცი, ამ ერის ფსიქიკა როგორია - ძალიან მებრძოლი ხალხია. მწყინდა, რასაც ვხედავდი და რაც მესმოდა იმიტომ, რომ  შეგრძნება მქონდა, თითქოს, მე მეუბნებოდნენ - მდარე ხარ და ამ ქვეყნიდან წადიო. ამას რომ ვუყურებდი და, პარალელურად, ქართულ ფოლკლორულ ჩანაწერებს ვისმენდი, არ ჟღერდა ისე, როგორც ადამიანები ირგვლივ ლაპარაკობდნენ. ის ნააზრევი, ის სიმბოლიზმი, ის სირთულე, რაც ქართულ ჟღერადობას აქვს, ყველა ქვეყნის კულტურაში არ დევს. ამას ზუსტად ვხედავდი. თან მუდმივად მესმოდა, რომ ქართულ ენაზე როკი არ იმღერება. არადა, თითქოს, ბავშვობიდან ვხვდებოდი, რომ მე ეს შემეძლო. 12-13 წლის რომ ვიყავი, ავიღებდი გიტარას, ქართულ ფოლკლორს გიტარაზე გავარჩევდი და როკის სტილში ვმღეროდი. ვხედავდი, რომ გამოდიოდა და ვფიქრობდი - რას ერჩიან? დამარცხებული ადამიანები დღემდე თავის შვილებს პრაგმატულად ზრდიან, ეუბნებიან: „მდიდარს უნდა გაჰყვე“; ან: „უცხოეთში უნდა წახვიდე და იქ იცხოვრო“. ახალგაზრდებიც ხშირად უჯერებენ უფროსებს. ჩვენ გვიჭირს, რომ პასუხისმგებლობა ავიღოთ საკუთარ თავზე - სხვა უნდა იპოვო მდიდარი, სხვაგან უნდა წახვიდე... არადა, ერმა საკუთარ თავზე პასუხისმგებლობის აღების მთელი პროცესი თუ არ გაიარა, თავისუფალი ვერ გახდება. ეს ჩვენი გასაკეთებელია, სხვა არ გააკეთებს. 

- თქვით, რომ გინდოდათ, ქართულ ენაზე როკი გემღერათ. მაგრამ ვფიქრობ, ეს თქვენი ჩანაფიქრის მხოლოდ ნაწილია. 

- მინდა, იმის პრეცედენტი შევქმნა, რომ ქართული სიმბოლიზმი - ვუწოდოთ სიმბოლიზმი ყველაფერს, რაც საქართველოში იქმნება: ვთქვათ, პრემიერმინისტრის განცხადებაა, ილია ჭავჭავაძის ციტატა, თუ რაიმე ნახატი - შესაძლებელია, 21-ე საუკუნის სახელოვნებო სივრცეში, აუდიოჟღერადობად გარდაიქმნას. ქართულ კულტურას აქვს დიდი რესურსი, რომ აქ თანამედროვედ მჟღერი ალბომები შეიქმნას. თავის დროზე, ეს გააკეთეს ამერიკელებმა, ბრიტანელებმა. ბევრი ფიქრობდა, რომ ბრიტანეთის კულტურა, ვთქვათ, იტალიის და საფრანგეთის კულტურასთან შედარებით, ნაკლები ხარისხის იყო.  60-იან წლებში ბრიტანელებმა ყველას ძალიან სერიოზული პასუხი გასცეს იმით, რომ თქვეს: „აი, ეს არის ბრიტანული ჟღერადობა (British Sound)“. ამ ჟღერადობას თუ დაშლი, აღმოაჩენ, რომ ამერიკული ბლუზიდან აიღეს სიმბოლიზმი და მას თავისი სიმბოლიზმი დაამატეს: აქცენტები, პრემიერმინისტრის რაიმე სულელური განცხადება, შეყვარებულთან საუბრის ნაწყვეტი... შეკრეს ეს სიმბოლიზმი, მისცეს მძიმე ჟღერადობა, მოაქციეს აუდიო ფორმატში და ყველას მოსწონს. იგივე შეიძლება საქართველოშიც გააკეთო და ეს იქნება ეროვნული მიღწევა. ჩვენთანაც უნდა მოხიკო ქართული სიმბოლოები და მძიმე რიტმის სექციაზე შექმნა აუდიო. ჩემი აღქმით, მუსიკა სხვადასხვა ადამიანის ნააზრევის შეერთება, ოღონდ, შენი კონცეფციით. 

- თქვენი ორი ციტატა მინდა, შეგახსენოთ. პირველი: „ყველამ ვიცით, რა არ ვარგა; ამის ახსნა არ გვჭირდება. გვჭირდება ადამიანი, რომელიც გვეტყვის - გამომყევი, მე ვიცი, რა ვარგა.“ და მეორე: „ქვეყანა ინსტრუმენტია. ჩვენ ჩვენს გიტარას არ ვაწყობთ, ველოდებით, სხვა როდის აგვიწყობს. მზად იყავით, მე ჩემი გიტარა თქვენთვის ავაწყე, მე ვახტანგ ქანთარია ვარ.“ მუსიკალური სფერო არის თუ არა საკმარისი იმ ცვლილებებისთვის, რაში მონაწილეობაც პირადად თქვენ გსურთ, უკეთესი საქართველოსთვის?

- დიახ, არის. და ეს პროდუქტით მოწმდება. ამერიკაში არსებობს რადიო WFMU, სადაც დიდი ამერიკელი თუ ბრიტანელი მუსიკოსების ალბომების პრეზენტაციები იმართებოდა. ახლა იმ რადიოში ჩემი ქართულენოვანი სიმღერები გადის, დიდი მუსიკოსების კომპოზიციების გვერდით. ესე იგი, შესაძლებელია, ქართულ ენაზე რაღაც ისეთი შექმნა, რაც დასავლური კულტურის ნაწილია და კოსმოპოლიტური კუთხითაც ფასეულია. 

- სხვა კითხვა მაქვს. კი ბატონო, თქვენ ქმნით პროდუქტს, რომელიც თანამედროვე მსოფლიო სტანდარტს შეესაბამება. მაგრამ თუ გიფიქრიათ, რომ შეიძლება დადგეს მომენტი, როცა ჩათვლით, რომ არა მხოლოდ მუსიკით შეგიძლიათ ქვეყნის განვითარებაში წვლილის შეტანა, არამედ, რაღაც სხვა შინაარსითაც?

- ჩემს ბიოგრაფიას რომ გადახედოთ, დაახლოებით 300-მდე ადამიანს გავუწიე ფსიქოლოგიური კონსულტაცია - უფასოდ, სტაჟირების ფორმატში. ფსიქიატრიულ საავადმყოფოშიც ვმუშაობდი, როგორც სტაჟიორი. როგორც მოქალაქემ, ამ სახელმწიფოსთვის უფასოდ ძალიან ბევრი ვიმუშავე. რაღაც მომენტში აცნობიერებ, რომ შენი პირადი ბედნიერებისთვის დრო და ენერგია აღარ გრჩება. თუმცა, ვფიქრობ, რომ დიახ, შეიძლება, უფრო მეტი დასჭირდეს ქვეყანას, არა მუსიკით, არამედ, სხვა კუთხით და იქ აღმოვჩნდე. ამას არ გამოვრიცხავ. 

- ეს მინდოდა, გამეგო. 

- მაგალითად, როცა ისეთი აქციაა, რომლის პოზიციასაც ვეთანხმები, ყოველთვის იქ ვარ. 

- პოლიტიკაში თუ წარმოგიდგენიათ თქვენი თავი? 

- არ ვიცი, ნაკლებად. თუმცა, ორი უმაღლესი სასწავლებელი დავამთავრე და კარგად ვიცი, რა არის პარტიების თუ სახელმწიფოს ქცევის მოტივები. მარტივ მაგალითს მოვიყვან სოციალური ფსიქოლოგიიდან. ბოლო რამდენიმე არჩევნებში ოპოზიცია ხალხს ეუბნებოდა, რომ საქართველო ინგრევა, ყველა გარბის... ამას აჩვენებდა ტელევიზიებით 24 საათი. მმართველ პარტიას სხვა პოლიტიკა ჰქონდა - რომ ყველაფერი კარგად არის. ხალხი იქით წავიდა, სადაც ეუბნებოდნენ, რომ ყველაფერი კარგად არის. მმართველ პარტიას უკეთესად ესმოდა, რა პროპაგანდა უნდა ეწარმოებინა, ვიდრე ოპოზიციას. ადამიანი ყოველთვის მიჰყვება ლიდერს, რომელიც ამბობს, ჩემთან თუ წამოხვალ, მომავალში უკეთესად იქნებიო. თუ მხოლოდ ის იძახე, რომ ეს ცუდია, ის პრობლემაა - არავინ შენთან არ მოვა. 

- მინდა, მუსიკას დავუბრუნდეთ. თანამედროვე ქართულ მუსიკალურ იდენტობაზე ილაპარაკეთ, მაგრამ პირადად თქვენ როგორ ქმნით ამ იდენტობას? 

- 60-იან წლებში არ გვყავდა გმირი, რომელიც, მაგალითად, ქუჩის დიალოგში იტყოდა - რა აცვია ამ ხრუშჩოვს, რა გოიმია! უცხოურ ფილმებში კი ასეთი ფრაზები ჩვეულებრივ ისმოდა. ჩვენ ვაქებთ წარსულს და საქებიც არის, მაგრამ არ დაგვავიწყდეს, რომ გენიალურს იმასაც ვეძახით, როცა ავტორი ახერხებს, ცენზურას  რაღაც გამოაპაროს, ცენზურის პირობებში რაღაც ღირებული თქვას. ფაქტობრივად, ხალხმა მიიღო და დააფასა დაცენზურებული ხელოვნება.

- პირველ რიგში, ოთარ იოსელიანის ქართული ფილმები გამახსენდა. 

- ქართველი ხელოვანები ბევრად მაგრები იქნებოდნენ და ქართული მუსიკაც ბევრად მაგარი იქნებოდა, ცენზურა საერთოდ რომ არ ყოფილიყო. მაშინ, 60-იანებში, ტვინი ძალიან გაიხსნა სამყაროში და ჩვენ ბევრი შესაძლებლობა წაგვართვეს. დღემდე კულტურაში გადმოგვყვა, რომ არ უნდა თქვა ცუდი არც ხელისუფლებაზე, არც საზოგადოებაზე, მაშინაც, კი, როცა სერიოზული სათქმელი გაქვს. დასავლეთში ხელოვნება ავთენტურია და თავის დანიშნულებას ასრულებს. იქ შეიძლება, მუსიკით გააქილიკო ცუდი პრემიერმინისტრი, ან პირიქით, ბედნიერ ადამიანზე იმღერო და მსმენელს ბედნიერება მოუნდეს. დამოუკიდებელ საქართველოშიც კულტურა, დიდწილად, ძველ ინერციას გაჰყვა. ჩემი ბავშვობიდან მახსოვს, რომ არსებობდა მუსიკის სახელმწიფო ელიტა. ხელისუფლება ახლოს არავის უშვებდა, ვინც „მისიანი“ არ იყო, ვინც ან პარტიას არ უმღეროდა, ან - ამინდს. ადამიანები ვერ მღეროდნენ იმაზე, რაზეც გულში ემღერებოდათ. ამან ავთენტურობის სტანდარტი დაწია და დღემდე ამ ინერციით ვართ. კულტურის სამინისტრო თავისიანად თუ არ გთვლის, არაფერი არ ხარ. 

 

 

„დღეს სახელმწიფოს ფული ხელოვანისთვის არის შარი.“

 

 

- გამოსავალს როგორ ხედავთ? 

- სახელმწიფომ თავი უნდა დაანებოს სუბსიდირებას. ოპერას, ბალეტს, კონსერვატორიას, ორკესტრს არ ვეხები - ეს სახელმწიფოს სიმბოლიკის ნაწილია. მაგრამ სუბსიდირება რა არის? სახელმწიფო გეუბნება: მე ვერ შევძელი, რომ გადახდისუნარიანი მოქალაქეების დიდი ფენა შემექმნა, რომელიც შენს პროდუქტს იყიდდა; ამიტომ, ვიხდი ჯარიმას; ბოდიში და, აჰა, შენ ფული! სინამდვილეში ასე ხდება: თუ კარგად იქცევი, კი ბატონო, მიიღე დაფინანსება. თუ ცუდად იქცევი - კარგად იყავი! დღეს სახელმწიფოს ფული ხელოვანისთვის არის შარი. შარში გაგხვევს სახელმწიფო, გეტყვის, რომ ამას მოგცემ და ეს ილაპარაკეო. 

- კითხვას რომ დავუბრუნდეთ, ამ რეალობაში, თქვენს გზას სად ხედავთ?

- ამ რეალობაში, ვიცი, ჩემი გზა სადამდეც შეიძლება მივიდეს. მაგრამ ჯობია, ერთი-ორი წელი არსებობდე, როგორც ბენდი და ერთი-ორი შედევრი ალბომი დადო, ვიდრე ათ წელიწადში ხუთი სიმღერა ჩაწერო და ელოდო, სახელმწიფო ფულს როდის მოგცემს. მე თვითონ ჩავწერ ალბომს, მე თვითონ ვიზამ ყველაფერს. მეყოლება მსმენელი - მეყოლება; არ მეყოლება - არ მეყოლება. ეს არის ავთენტური ხელოვნება. დღეს შედევრად აღიარებული ათასი ალბომია ჩაწერილი 60-70-80-იან წლებში, რომლებსაც თავის დროზე ხალხმა არ მოუსმინა. მაგრამ ის მუსიკოსები ახლა ლეგენდებად ითვლებიან. ეს რატომ მოვიყვანე მაგალითად? დღეს ორი ამოცანა უნდა მქონდეს: ვიმღერო ის, რაც მინდა და მე თვითონ გავაკეთო ყველაფერი, ანუ სხვის იმედზე არ ვიყო. ამას შეუძლია, ვითარება ძირფესვიანად შეცვალოს. 

- ხართ თუ არა დარწმუნებული, რომ თქვენი პირადი მუსიკალური ალგორითმი ნაპოვნი გაქვთ? 

- დიახ. პირველ ალბომში რა მოდელიც მქონდა, იმ მოდელს მივყვები ახლაც. რა თქმა უნდა, რაღაცებს ვცვლი. 

- ჟურნალისტმა ნიკო ნერგაძემ თქვენთან ინტერვიუში გამოთქვა მოსაზრება, რომ თქვენი შემოქმედებით ალტერნატიულ სამყაროს ქმნით. როგორც მივხვდი, თქვენ ეს აზრი არ გაიზიარეთ.

- დიახ, მართალი ხართ. 

- თუ სწორად ვხვდები, თქვენი შრომა მიმართულია მუსიკის ძირითად ველში, ძირითად ნაკადში ცვლილებებისკენ და არა ალტერნატიული, მარგინალური სამყაროს შექმნისკენ. ასეა? 

- დიახ, ვცდილობ, რომ ჩემი მუსიკალური მედიუმი გასაგები იყოს ხალხისთვის. მესმის, რომ მე არ მყავს იმდენი მსმენელი, რამდენიც სხვებს ჰყავთ. თუმცა, იმავეს ვერ ვიტყვი სახელზე. უცნაურია, მაგრამ მსმენელი უფრო ცოტა მყავს და სახელი უფრო დიდი მაქვს. 

- ამას რის საფუძველზე ამბობთ? 

- ყოველდღე მწერენ, საინფორმაციო ველში ხშირად იყენებენ ჩემს ხმას, რადიოშიც ხშირად ისმის. ნამდვილად ვერ ვიტყვი, რომ ანდერგრაუნდში ვარ. სადაც შეიძლებოდა გამოსვლა, ყველგან, ასე თუ ისე, გამოვედი. 

- შეიძლება ითქვას, რომ ვისაც თქვენი შემოქმედება მისწვდება, ის ადამიანები, ამა თუ იმ ფორმით, თქვენ ირგვლივ იკრიბებიან? 

- დიახ, შემიძლია ეს ვთქვა. გეტყვით, რატომ არ ვეძახი ალტერნატიულს იმას, რასაც ვაკეთებ. აქ ერთი ხრიკი და ეშმაკობაა. როდესაც შენი მუსიკის შესახებ ამბობენ, რომ ეს არის ავანგარდი, ექსპერიმენტი, ალტერნატივა... ეს ნიშნავს, რომ გიშვებენ რაღაც სივრცეში, სადაც არავინ მსმენელი არ გეყოლება. 

- იგულისხმება, რომ ნიშური მუსიკაა.

- დიახ. ამიტომ, როდესაც მეუბნებიან, რომ ჩემი მუსიკა ალტერნატიულია, მეორენაირად ეს არის წიხლის ჩარტყმა - რომ შენ არ ხარ ამ ხალხის ნაწილი. არ ვეთანხმები, მიმაჩნია, რომ საქართველოს პოპულარული მუსიკის ნაწილი ვარ. 

- თქვენთვის რა განსხვავებაა შეუპოვრობასა და სიჯიუტეს შორის? რასაც თქვენ აკეთებთ, ან ერთია, ან მეორე. 

- ალბათ, უფრო შეუპოვრობაა. ჩემს აღქმაში, სიჯიუტე ირაციონალურია.

- ალბათ, სიჯიუტეს უარყოფითი კონოტაცია აქვს - ამას არ გავაკეთებ; შეუპოვრობა, პირიქით, გულისხმობს, რომ მაინც ამას გავაკეთებ. 

- კი ბატონო. მე მჯეროდა და ვიცოდი, რომ შემეძლო კარგი ალბომების ჩაწერა. არიან ადამიანები, რომლებმაც არ იციან, ვარგა თუ არა, რასაც აკეთებენ. ჩემი მუსიკის რომ დავიჯერე, ამის საფუძველი სწორედ შეუპოვრობა იყო. ძალიან ვუფრთხი საკუთარი თავის ქებას, რადგან ეს გამაღიზიანებელია მსმენელისთვის. ბუნებრივად ჩნდება რეაქცია - „ამას თავი ვინ ჰგონია?!“ ამიტომ, ყოველთვის ვამბობ, რომ ჩემი ფასი არის ის, რაც აუდიოჩანაწერში ჟღერს. ლაპარაკი წყალ-წყალაა. ბევრის ლაპარაკი მომისმენია და მერე აშკარად დამინახავს, რომ მის აუდიოჩანაწერს არ შეესაბამება. ამას ყოველთვის ვუფრთხი. 

- თქვენს მასალას რომ გავეცანი, დავინახე თქვენი რწმენა, რომ  აკეთებთ რაღაც მნიშვნელოვანს, გარდამტეხს... მერე ამ რწმენას საერთაშორისო მუსიკალური პლატფორმების მეშვეობით ამოწმებთ. ძალიან ბევრს მუშაობთ და, თან, მომავალზე ფიქრობთ, მიმდევრებზე ლაპარაკობთ. ერთხელ თქვით, ჩემი საქმე წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების საქმიანობას ჰგავსო. თქვენს მისიასა და თქვენს ამბიციას შორის ზღვარს სად ავლებთ? 

- უხეშად თუ ვიტყვით, ამბიცია ის არის, როცა რაღაც დიდი გინდა, მაგრამ შენი შესაძლებლობები შენს მიზნებს არ ემთხვევა. არ ვფიქრობ, რომ ამბიციური ვარ და მჯერა, რომ თუ მუსიკა ვარგა, თუ მუსიკას აქვს მუსიკალური ფასეულობა, ის რაღაც მომენტში აფეთქდება. ამის არაერთი მაგალითი ვიცი წარსულიდან. 

- „აფეთქდება“ რას ნიშნავს? 

- უფრო მეტი ადამიანი მოუსმენს, თაობა გაიაზრებს შენს იდეებს. მუსიკა მარტო ჟღერადობა არ არის, ფასეულობებიც არის. საქართველოში ძალიან ცოტაა კონცეპტუალური ალბომი. ჩემს ალბომებში კონცეპტუალურობა ყოველთვის დიდი ტექსტით არის წარმოდგენილი. ამიტომ, შეიძლება, ვინმემ ეს ამბიციად შეაფასოს. სინამდვილეში, ჩვეულებრივი აღწერაა - რა მიზანი მქონდა და რა გავაკეთე.

- როგორც ვხვდები, თქვენთვის მნიშვნელოვანია, რომ სათქმელი ორი არხით მივიდეს მსმენელთან. ერთი ნამდვილად აქტუალური ტექსტია, რომელიც ქართულ ენაზე უნდა ჟღერდეს; მეორეა ხარისხიანი მუსიკა და ხარისხი უნდა იქმნებოდეს ქართული და საუკეთესო დასავლური მუსიკის შერწყმით. ეს არის თქვენი კონცეფცია?

- დიახ, ზუსტად ეს არის.

- რომ გქონდეთ საშუალება, საქართველოს მოსახლეობას რამდენიმე წინადადებით მიმართოთ, რას ეტყოდით? 

- ვეტყოდი, რომ საქართველო ბედნიერების ინდექსში 104-ე ადგილზეა და უბედური ადამიანების ქვეყნად არის აღიარებული. არსებობს ასეთი ტერმინი - ანჰედონია. ეს ნიშნავს, რომ ადამიანს დაკარგული აქვს უნარი, სიამოვნება მიიღოს ცხოვრებისგან. მე ვეტყოდი, რომ ანჰედონია წარსულმა თაობამ მოახვია თავს ჩვენს თაობას იმიტომ, რომ მათ ბევრი მარცხი განიცადეს. მინდა, ყველამ იპოვოს საკუთარ თავში ეთნოკომპლექსი; იპოვოს ის კარგიც, რაც რეალურად არის ამ ქვეყანაში და ამაზე კონცენტრირდეს. რაც უფრო მეტი ადამიანი მოიყრის თავს კარგი იდეის გარშემო, მით უფრო დიდი წარმატების მიღწევაა შესაძლებელი. ამას ვეტყოდი.

- რომელია სიტყვა, რომელიც მთელი თქვენი ცხოვრების მეგზურად გამოდგება? 

- (პაუზა) ღიმილი. 

 

 

„ადამიანი ასეთია: როდესაც მას უჭირს, მოდის, როდესაც შენ გიჭირს - მიდის.“ 

 

 

- დიდი მადლობა უაღრესად საინტერესო საუბრისთვის. ინტერვიუს დავასრულებთ თქვენი კომენტარით ცნობილი ადამიანების ორ გამონათქვამზე. პირველი ციტატის ავტორია გაერთიანებული სამეფოს პრემიერმინისტრი 1979-1990 წლებში - მარგარეტ ტეტჩერი (1925-2013): „არასდროს მოუსმინოთ ადამიანებს, რომლებიც განგიკითხავენ. წყალზეც რომ გაიაროთ, აუცილებლად გამოჩნდება ვინმე, ვინც იტყვის: აი, ნახეთ, ცურვაც კი არ სცოდნია!“

- აბსოლუტურად ვეთანხმები. მეტსაც ვიტყვი. ადამიანი სულ რომ ბედნიერი გახადო, მისთვის საოცრებები რომ გააკეთო, თუ უბედურების სწამს, მაინც უბედური იქნება. ასეთი ადამიანი დარწმუნებულია, რომ რაკი თვითონ წყალზე ვერ დადის, სხვა მხოლოდ იმიტომ დადის, რომ ცურვა არ შეუძლია. მისთვის ასეთია სამყარო და ასეთ ადამიანებს არ უნდა ავყვეთ. 

- მეორე ციტატა ეკუთვნის ირლანდიელ დრამატურგს - ბერნარდ შოუს (1856-1950): „ჩვენ არ გვაქვს უფლება, მოვიხმაროთ ბედნიერება, თუკი მას არ წარმოვქმნით.“ 

- ვეთანხმები. ბევრი ადამიანი შემხვედრია, რომელიც შენთან მოდის იმიტომ, რომ თავს ცუდად გრძნობს. შენ მას აბედნიერებ, ის კი ადგება, წაიღებს ამ ბედნიერებას და წავა. შენ რჩები უბედური. საკუთარ ცხოვრებაში გამოვცადე, რომ როდესაც თავს კარგად ვგრძნობდი, ვიღაც მოდიოდა ჩემთან, რადგან ვჭირდებოდი. როდესაც მე მჭირდებოდა, მიდიოდა და ჩემგან მიჰქონდა ძალა, რაც გადავეცი, რითიც დავეხმარე. მერე მივხვდი, რომ ადამიანი ასეთია: როდესაც მას უჭირს, მოდის, როდესაც შენ გიჭირს - მიდის. 

- ამ ცოდნამ თქვენ რა მოგცათ?  

- ამ ცოდნამ მომცა გამოცდილება, რომ ვერ გაიგებ, ადამიანი როდის მოიქცევა კარგად და როდის - ცუდად. გარემოებებმა შეიძლება  ნებისმიერი ჩვენგანი ძალიან შეცვალოს. 

- იმით ვასრულებთ, რითიც დავიწყეთ, რომ გარემოებები უფრო ძლიერია, ვიდრე - ადამიანი. 

- საქართველოს ისტორიას რომ ვაკვირდები, ქვეყნის ბედს, როგორც წესი, რამდენიმე ასეული ძლიერი ადამიანი წყვეტდა, დანარჩენები არ მონაწილეობდნენ. მაგრამ როცა ქვეყანას ძალიან უჭირდა, განსაკუთრებული გარემოების ძალით, ყველა ერთიანდებოდა და არავის ეზარებოდა, რომ საქართველო თავისი სისხლით დაეცვა. ეს იყო ჩვენი ისტორია. მაგრამ, ხომ შეიძლება, რომ ყოველთვის აქამდე არ მივიდეთ?! 
 

ფოტომასალა: ზურაბ ქურციკიძე