- ნინო, არსებობს კითხვები, რომლებიც დღემდე გტანჯავთ? 

- დიახ. კითხვები ბავშვობიდან მომყვება. მაგალითად, დედაჩემს ვეკითხებოდი: „როგორ გავჩნდი? როგორ მოვედი ამქვეყნად?“ ბავშვისთვის გასაგებად მპასუხობდა, მაგრამ, სინამდვილეში, როცა ამ კითხვას სვამ, მუცლიდან ამოყვანას ხომ არ გულისხმობ? გაინტერესებს - სული აქ როგორ მოფრინდა? მერე საით მიფრინავს? და ამ კითხვების პასუხს რომ ეძებ, კედელს ეჯახები. ცხოვრება ისე წაგიყვანს, ისე გატარებს და იმდენ საზრუნავს დაგახვევს თავზე, რომ კითხვები ისევ გაქვს, მაგრამ ამას აღარ უბრუნდები. თუმცა, რომ იზრდები, ახალი კითხვები ჩნდება. მაგალითად, ჩემს ფილმში „პერსონა N2“ არის კითხვა: „ვინ ვარ მე?“ ამ კითხვის პასუხი სულ მაინტერესებდა. მტანჯველია თუ არა ეს კითხვები, ვერ გეტყვით. ალბათ, ფილმებს იმიტომ ვიღებ, რომ ამ „ტანჯვისგან“ გავთავისუფლდე.

- რატომ, პასუხებს ამ ფორმით ეძებთ?

- დიახ, პასუხებს ვეძებ. არა მხოლოდ ფილოსოფოსების და ფსიქოლოგების ნაშრომებში ვეძებ, არა მხოლოდ მოაზროვნე ადამიანებში, არამედ, ვცდილობ, მთელი ინფორმაცია და ცოდნა ჩემი სულის დაფარული სიღრმეებიდანაც ამოვიტანო. ჩვენში ყველანაირი ცოდნა დევს. უბრალოდ, ინტერესმა, სურვილმა უნდა გაიღვიძოს, რომ ცოდნის დაფარულ ღილაკებს შევეხოთ და პროგრამა გავააქტიუროთ. არ ვიცი, როგორ ვახერხებ, მაგრამ ვცდილობ, ჩემში გავატარო, ვიგრძნო ეს ყველაფერი და მერე გამოვიტანო ფილმების სახით. ერთხელ, ინდოეთში ვიყავი და ასეთი რამ მასწავლეს: მცირე მედიტაცია გააკეთე ძილის წინ, ასე, ათი წუთი; დასვი კითხვა, რაც გაინტერესებს და სიზმარში მოვა პასუხიო. რა თქმა უნდა, არ დავიჯერე, მაგრამ მაინც გავაკეთე. მედიტაციის დროს ვიკითხე: „რა არის ბედნიერება?“ და დავიძინე. სიზმარში ვიღვიძებ. არსებობს ძილის ასეთი ფაზა - ცნობიერ სიზმარში გაღვიძება. ანუ იმ სივრცეში ხარ, რომელიც არც რეალურია, არც არარეალური; მათ შორის არსებული სივრცეა. კიდევ კარგი, ვიცოდი ამ ფაზის არსებობის შესახებ. მივხვდი, სადაც ვიყავი და ვთქვი, ღმერთო, რა კარგია, სიზმარში გავიღვიძე, ახლა ვიკითხავ, რაც მაინტერესებს-მეთქი. ზემოთ ავიხედე და დავსვი კითხვა „რა არის ბედნიერება?“ უცბად მოვხვდი სიტუაციაში, სადაც, წესით, ნორმალურ ადამიანს უნდა შეეშინდეს. ირგვლივ საშიში ხალხი ირეოდა და აღელვებულმა ზღვამ ლამის გადამყლაპა. თითქოს, სპეციალურად ჩამაგდეს იქ, სადაც უნდა შემშინებოდა. მე კი, ვდგავარ ბედნიერი და ვამბობ: „ღმერთო, არაფრის არ მეშინია!“ გამახსენდა, კითხვა რომ დავსვი და ვიფიქრე: „ახლა მივხვდი, რა არის ბედნიერება - ცხოვრება შიშის გარეშე.“ ანუ ეს ცოდნა თეზისებად კი არ მომეცა, უბრალოდ, ვიგრძენი, ჩემში გაიარა. ისეთი ბედნიერი ვიყავი!

- რომ გაიღვიძეთ, ყველაფერი გახსოვდათ? 

- რა თქმა უნდა, ცნობიერ სიზმარში ნანახი ყველაფერი გახსოვს. ადრე ვფიქრობდი, რომ, ალბათ, ბედნიერებაა კეთილმოწყობილი ცხოვრება, როცა შენ ირგვლივ ყველა კარგად არის, შენც რეალიზებული ხარ... ამდენი რამ, თურმე, არ არის საჭირო. პასუხი მოკლეა - შიშის გარეშე ცხოვრება. ჩვენ ხომ ყველაფრის გვეშინია. ყველაზე მანიაკალური შიში სიკვდილის შიშია, მერე მოდის სხვა შიში - ახლობლები კარგად იყვნენ, ცუდი არავის არაფერი შეეხოს; შენ შეგეხოს, ოღონდ, მათ არ შეეხოს. რამდენ ნაბიჯსაც გადადგამ, ყველგან შიშია: შიში ომის, გამოუცნობი ხვალინდელი დღის, ვისთვის - სამსახურის დაკარგვის, ვისთვის - სიბერის და უმწეოდ დარჩენის. ეს გავაცნობიერე და ჩემს კითხვაზე პასუხი მივიღე. 

- თუ გეგულებათ ადამიანი, რომელიც დაახლოებით ისე აღგწერთ, როგორც თქვენ ხედავთ საკუთარ თავს?

- არა, მეც ვერ აღვწერ საკუთარ თავს. ჯერ ისევ ჩემი თავის გარკვევის პროცესში ვარ. იმდენი ახალი პლასტი ამოდის, რომ მე თვითონ მიკვირს და აღწერაც მიჭირს. მაგალითად, ბევრ რამეს ვნანობ ცხოვრებაში. სადღაც გულწრფელი არ ვიყავი, რაღაც არასწორად გავაკეთე და ვნანობ. ვინც მე აღმწერს, მან ეს ხომ არ იცის? არ მეგულება ადამიანი, ვინც ისე აღმწერს, როგორც მე ვხედავ საკუთარ თავს. თუ ვინმემ ისე აღმწერა, რომ არ მომეწონა, შეიძლება მეწყინოს. ამიტომ, ამას არც არავისგან მოვითხოვ. ადამიანი ხომ ხორცის, კანის, ნერვული სისტემის, ძვლების ნაკრებია, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ მე ვარ ეს ნაკრები.  

- რაც თქვით, აქედან გამომდინარე გკითხავთ: საკუთარ თავთან თანხმობის მიღწევას მეტ დროს და ენერგიას უთმობთ, თუ გარე სამყაროსთან თანხმობის მიღწევას? 

- ბოლო შვიდი-რვა წელია, გადართული ვარ ამაზე, რომ ჩემი თავი და ჩემი მისია გამოვიკვლიო. ერთია - ვინ ხარ? მაგრამ არანაკლებ მნიშვნელოვანია - რისთვის ხარ? 

- გჯერათ, რომ თითოეული ადამიანი მისიით იბადება?

- რა თქმა უნდა, მჯერა. ბევრ გზაზე ვიარე ცხოვრებაში, სხვადასხვა რამ ვაკეთე: ჟურნალის რედაქტორიც ვიყავი, მოგზაურიც,  მაძიებელიც, პიესებსაც ვწერდი, რომანებსაც... ყველაფერს მხოლოდ იმიტომ ვაკეთებდი, რომ ვეძებდი: „ეს არის? ეს მჭირდება?“ რაღაც ისეთი უნდა მეკეთებინა, რაც სხვისთვისაც მნიშვნელოვანი იქნებოდა. ადრე მეგონა, კომფორტს, სიხარულს რაც მანიჭებდა, ის იყო მისია. მაგრამ ახლა ვხვდები, რომ რაღაცას ღმერთი გიჩურჩულებს და შენ გაქვს ნიჭი, რომ დაიჭირო ეს ღმერთის სუნთქვა და ჩურჩული; შენი მხატვრული ხერხებით და პროფესიით, როგორც შეგიძლია, ისე გამოიტანო და სხვასაც გაუზიარო. 

- ნათქვამი გაქვთ: „ჩემი ყველაზე დიდი მიღწევა ის არის, რომ ვიარე, ვიარე, ბევრი მთა და ბარი გადმოვიარე და მაინც მოვედი ჩემს პროფესიაში - რეჟისურაში.“ თქვენს რაობასთან, თქვენს არსთან რა მოჭიდება აქვს ამ პროფესიას? 

- ფანტაზიის ძლიერი უნარი მქონდა. სკოლის პერიოდშიც სულ რაღაცას ვწერდი. გვიან მივხვდი, რომ ადამიანების გამოცნობაც შემეძლო.

- გამოცნობა? რას გულისხმობთ?

- დიახ. ზოგჯერ მეშინია კიდეც. ეს ყოველთვის არ ხდება, მაგრამ ადამიანს რომ ვხედავ, ვიცი, ვინ არის, რა არის, რა თვისებები აქვს. თვალებში მიყურებს და მერიდება მისი იმიტომ, რომ, რაღაცნაირად, ვცნობ. მატყუებს და ვიცი, რომ მატყუებს; უხერხულად ვარ, ვერაფერს ვეუბნები... შეიძლება, არაფერი არ ვკითხო, მაგრამ ბევრი ვიფიქრო ადამიანზე და რაღაცას მივხვდე. 

- ურთიერთობა გჭირდებათ იმისთვის, რომ უფრო ღრმად გაიგოთ, ვინ არის თქვენ გვერდით?

- ზოგჯერ არც მჭირდება ურთიერთობა. ზოგჯერ, უბრალოდ, ვიცი, ვინც არის, რაც არის, მაგრამ მაზოხისტურად ვაძლევ უფლებას, რომ უფრო ახლოს მოვიდეს. თითქოს, მინდა დავადასტურო, მართალი ვარ თუ არა. აღმოჩნდება, რომ მართალი ვარ. გულს გატკენს და წავა. ასეც მომხდარა. 

- თქვენ ირგვლივ მყოფი ადამიანების სისუსტეების მიმართ რამდენად მომთმენი ხართ? 

- ყოველთვის ვეცლები ასეთ ადამიანებს. არ მიყვარს საქმის გარჩევა, მირჩევნია, გავეცალო. სამაგიეროს არავის ვუხდი. ჩემი სამაგიერო ეს არის: „ნახვამდის, თქვენთან კარი დაიკეტა.“ მერე სხვა ისეთსავე ადამიანს ვეკონტაქტები და ეს ჯაჭვი არ წყება... 

 

 

„ცოტა ასკეტურობისკენ წავედი.“

 

 

- ამ ადამიანებს შორის, რომლებსაც ეცლებით, თუ არიან ისეთები, რომლებიც ეჭვს გიღრმავებენ საკუთარი თავის მიმართ? 

- ეჭვს მიღრმავებენ? რას გულისხმობთ? 

- თუ არის ვინმე, ვინც არასრულფასოვნების კომპლექსს გიჩენთ? ასეთ ადამიანთან ურთიერთობა გაინტერესებთ, თუ, პირიქით, სწორედ ასეთ ადამიანს გაეცლებით? 

- ამ ბოლო დროს ურთიერთობები არ მაინტერესებს. თითქოს, გამჭვირვალე გახდა სამყარო. თან, არ მინდა, იმედგაცრუებული ვიყო. ამიტომ, ცოტა ასკეტურობისკენ წავედი. ვიღაცას ვეცოდები იმიტომ, რომ თბილისიდან სოფელში გადავედი საცხოვრებლად. მეგობარი მირეკავს და მეუბნება: „როგორ მეცოდები, სადღაც გადაკარგულში რომ ხარ!“ ვეუბნები: „ღმერთო ჩემო, რატომ გეცოდები?! უბედნიერესი ვარ!“ ყველა ჩემს მეგობარს ვთხოვ, რომ არ შეგეცოდოთ, კარგად ვარ. თან თბილისიდან სულ რაღაც 30 კილომეტრშია ჩემი სოფელი. 

- წასვლა ხომ თქვენი არჩევანი იყო? თუ ძალიან მოგინდებათ, რომ თბილისში იცხოვროთ, ამას როგორმე ხომ მოახერხებთ? რაში ვერ გიგებენ ადამიანები?

- ბევრი ფიქრია საჭირო, ადამიანებს კი ფიქრი აღარ უყვართ. უნდათ, სიცარიელე სხვებთან ურთიერთობებით შეივსონ და დღე ამაში გახარჯონ. მექანიკური ცხოვრების რიტმს კი იქ გადავყავართ, სადაც ცრუ ღირებულებებია. ყოველი წუთი მენანება, თუ რაღაცას არ ვისმენ, ან არ ვკითხულობ, თუ ახალს არ ვიგებ, თუ ჩემი ცნობისმოყვარეობა არ კმაყოფილდება და თავში რაღაც არ ლაგდება. უმეტესობას სხვა, უფრო ინტენსიური გართობა აინტერესებს. ჩემთვის კი ახლა ეს არის გართობა. მატერიალურ სამყაროში ხომ ბედნიერება დროებითია. ხოლო გული თუ სუფთაა, ბედნიერების ძიება არც დაგჭირდება. 

- რამდენიმე დღის წინ, პირველი არხის დილის ეთერში, თქვენ „ვეფხისტყაოსნის“ სტრიქონი გაიხსენეთ: „თუ ლხინი გვინდა ღვთისაგან, ჭირნიცა შევიწყნაროთა.“ ახლა ადამიანების ცხოვრების ზედაპირულობა აღწერეთ და ამის ბევრ ნიშანს მეც ვხედავ ჩვენს საზოგადოებაში. თქვენი ფილმები კი ტკივილსა და სიღრმეზეა ორიენტირებული. გქონიათ თუ არა საზოგადოებისგან რეაქცია, რომ ის, რასაც თქვენ აკეთებთ, მეტისმეტად მძიმეა და ჩვენ ამ სიმძიმეს თვალებში ვერ შევხედავთ, არ ვართ ამისთვის მზად?

- „პერსონა N2“ იყო ემოციური, მძიმე - არა. შეფასებაც სხვადასხვაგვარი ჰქონდა. რამდენიმე ადამიანმა მითხრა, რომ რაღაც მნიშვნელოვანზე აეხილა თვალი ამ ფილმის შემდეგ. თითქოს, მიხვდნენ, რომ ისე აღარ უნდოდათ ცხოვრება, როგორც ცხოვრობდნენ. ერთი-ორმა ადამიანმა პროფესია შეიცვალა. ცოდნა ყველაზე კარგად არჩენს ყველაფერს.

- მაგრამ იმ შინაარსის გამოხმაურება თუ გქონიათ, რომ ამ ფილმის სიღრმე ვერ ასწია საზოგადოებამ?

- ბევრნაირი გამოხმაურება იყო. ზოგმა ტექსტი ვერ გაიაზრა, იქ ხომ სტრიქონებს შორისაა მთავარი სათქმელი. ამის აღქმას მომზადებული მაყურებელი სჭირდება. ბევრმა კათარსისის მომენტიც კი განიცადა. ბევრს ბავშვობის სტრესები ამოულაგა ფილმმა.  უტირიათ კიდეც, იმიტომ, რომ შეეხოთ ის ყველაფერი. არიან ადამიანები, რომლებმაც, "გუგლივით", ნებისმიერი რამ იციან. ცოდნა ბევრი ინფორმაცია არ არის. ამგვარი ცოდნა მკვდარ ცოდნად ითვლება იმიტომ, რომ სულიერებაზე არ გადის. ცოდნა ხომ იმისთვისაა, რომ ადამიანი ტანჯვისგან გათავისუფლდეს. ცოდნამ თუ ტანჯვა მოგვიტანა, ეს უკვე უმეცრებაა. სულიერებას, ცხოვრების ყველა ეტაპზე, დიდი მნიშვნელობა აქვს. მე რომ ფილოსოფოსი ვიყო, სხვანაირად ჩამოვაყალიბებდი ჩემს ნააზრევს, ჩემს განცდებს. მაგრამ რეჟისორი ვარ და ჩემი პროფესია მიყვარს. სცენარებსაც ვწერ, კადრის გამოსახულებაც ჩემს ხელშია, პროდიუსინგიც შევითავსე. ანუ იმდენად თავისუფალი და ლაღი ვარ უკვე ჩემს პროფესიაში, რომ არ მიჭირს რაიმეს გაცნობიერება და სხვამდე მიტანა. სწორადაც რომ არ დაინახონ ის, რაც ეკრანზეა, ვიცი, რომ მართალია, რადგან ჩემგან მოდის. 

- ნათქვამი გაქვთ, რომ ტკივილი, გამოცდილების შეძენასთან ერთად, ადამიანს ემოციურ და სულიერ სიბრძნეს მატებს; რომ ტკივილის გარეშე ცხოვრება არ მიდის ისე, როგორც უნდა წავიდეს. მაგრამ ტკივილის აღქმას, გააზრებას, გადამუშავებას დრო სჭირდება. 

- დრო და ენერგია. 

- დიახ. თქვენ თუ გაქვთ საკმარისი დრო, მოცალეობა? თქვენი ტკივილების გადამუშავება როდის ხდება - იმ ტკივილის, რასაც შემდეგ ეკრანზე ვხედავთ?

- დრო ყოველთვის არის. რასაც არ უნდა ვაკეთებდე, სულ ამ პროცესში ვარ. ძნელი დასაჯერებელია, მაგრამ ჯერ ის ფილმი არ დამიმთავრებია, რომელზეც ახლა ვმუშაობ და უკვე მომავალი ფილმის დეტალებზე ვფიქრობ. ეს არ მომწონს, ჩემს თავს ვეკითხები - სულსწრაფობა ხომ არ არის? მაგრამ ცხოვრება ისე მალე შემოგელევა ადამიანს, რომ დასვენებისთვის ბევრი დრო არ გრჩება. ჩემი დასვენება არის ფიქრი ახალ ფილმზე. ასე რომ, სულ ტკივილის გაცნობიერების პროცესში ვარ. გულის პრობლემებიც მქონდა იმის გამო, რომ ძალიან ემოციური ვარ და ზედმეტად განვიცდი მარტო ჩემსას კი არა, ზოგადად, ჩვენს მდგომარეობას. ალბათ, სოფელშიც იმიტომ წავედი საცხოვრებლად, რომ უსამართლობის დანახვა არ შემიძლია. ძალიან მგრძნობიარე ვარ ცხოველებისადმი. ვეგეტარიანელი ვარ. ყველა ადამიანს დაუდგება დრო - სიკვდილის წინ, თუნდაც, ერთი წუთი ან, სულაც, რამდენიმე წელი, რომელიც განვლილი ცხოვრების გაცნობიერებაზე და სულიერი კულტურის ამაღლებაზე დაიხარჯება... თუ წლები მოგეცა, ბედნიერი ხარ იმიტომ, რომ შეგიძლია, სიკვდილამდე გადაამუშაო ყველაფერი და მომზადებული შეხვდე გარდაუვალს. ტკივილის გადამუშავების პროცესი, შეიძლება, არც უნდა დამთავრდეს. ეს შემოქმედებითი პროცესია. სხვაზე თუ იღებ ფილმს, შენს გულზე და შენს ნერვებზე გადის იმ სხვა ადამიანის ცხოვრებაც. არ ვიცი, ეს კარგია თუ არა. შეიძლება, არც იყოს კარგი. 

 

 

„როგორი ხედვაც გაქვს, ისეთი ღმერთი გყავს.“

 

 

- მაგრამ რა არის ალტერნატივა?

- ალტერნატივა, ალბათ, ბედნიერი ცხოვრებაა. მაგრამ არ ვიცი, რა არის ბედნიერი ცხოვრება. მე ბედნიერი ვარ, როცა ფილმს ვაკეთებ და ჩემგან რაღაც გადმოედინება. ბედნიერი ვარ, როცა შემიძლია, ღმერთის რაობაზე ვიფიქრო და ამაზე ვალაპარაკო გმირი. და რომ ვიფიქრო ამაზე, მაშინ მე უნდა გადავწყვიტო, ღმერთი არსებობს თუ არა. როგორი ხედვაც გაქვს, ისეთი ღმერთი გყავს. 

- და, როგორც თქვით - როცა არ გეშინია, მაშინ ხარ ბედნიერიო. 

- დიახ, შიში კომპლექსურია და ვცდილობ, ყველაფერი დავაბალანსო. 

ბალანსი ძალიან მნიშვნელოვანია.

- გქონდათ პერიოდი, როცა ბალანსი თქვენთვის მნიშვნელოვანი არ იყო?

- დიახ, ვერც ვხვდებოდი, რომ ბალანსი საჭირო იყო. ემოციები მართავს ადამიანს, სანამ ამ ემოციებს სადავეებს არ დაუჭერს. 

- მსახიობმა ლილი ოყროშიძემ, რომელიც მთავარ როლს ასრულებს თქვენს ახალ ფილმში „ქიმიური ქორწილი“, თქვენთან დაკავშირებით თქვა - ფილმს რომ იღებს, ის ფილმი უკვე ნანახი აქვსო. რა ეტაპზე გაქვთ განცდა, რომ ფილმი ნანახი გაქვთ? როცა სცენარს წერთ?

- დიახ, სცენარზე მუშაობის დროს, შენიშვნებში ვწერ ყველა დეტალს: ვთქვათ, ოთახი როგორი უნდა იყოს, ფანჯრიდან რა უნდა ჩანდეს... მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ აუცილებლად ყველაფერს ისე გადავიღებ, როგორც თავიდან წარმომედგინა. გადაღების პროცესში იმ რეალობას ვერგები, რაშიც ვარ. შეიძლება, სულ არ იყოს ოთახი და მდინარის პირი იყოს. მაგრამ მაინც მიყვარს, წინასწარ ვიცოდე დეტალები. სცენარს რამდენჯერმე გადავწერ ხოლმე და ცვლილებები შემაქვს. მითქვამს კიდეც, კიდევ კარგი, არ ვიჩქარე და ისე არ გადავიღე, როგორც ეწერა-მეთქი.

- რომელია უკეთესი ვერსია, რომელიც თქვენს თავშია, თუ რომელიც ეკრანზეა?

- ბოლო დროს ჩემს ფილმებს თვითონ ვამონტაჟებ და მონტაჟის დროს გამოდის ის ვერსია, რომელიც მინდა, რომ იყოს; რომელსაც ვნახავდი, რომელიც გამახარებდა. რაც ეკრანზეა, ის ვერსია უკეთესია. სხვა შემთხვევაში, ფილმს არც გამოვუშვებდი.

- თქვენ სამი სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმი გადაიღეთ: „ანას ცხოვრება“, „პერსონა N2“ და „ქიმიური ქორწილი“. თქვენი შეფასებით, ნინო ბასილიას - როგორც კინორეჟისორის - შემოქმედებითი ცხოვრება აღმავალია, დაღმავალია, თუ კარდიოგრამას ჰგავს?

- ზოგადად, ალბათ, კარდიოგრამაა. მაგრამ ვცდილობ, რომ აღმავალი იყოს. სერიოზულ ეტაპებს გავდივარ და ჩემს თავს ვერ მივცემ უფლებას, რომ ხარისხი დაბლა დავწიო. რაიმე შედარებით მდარეზე იტყვიან ხოლმე კინემატოგრაფისტები, ამას მაყურებელი „შეჭამსო“, ანუ ვერ მიხვდება, რომ დილეტანტიზმი გაიპარაო. არ არსებობს, რამე ისეთი გავაკეთო, რომ მაყურებელმა „შეჭამოს“. ვცდილობ, სკრუპულოზურად და სინდისიერად მივუდგე ნამუშევარს.

- როგორც ჩამოთვალეთ - სცენარს თქვენ წერთ, თქვენ იღებთ, მონტაჟს და პროდიუსინგსაც თქვენ აკეთებთ. რატომ? საკუთარი თავის იმედად ყოფნა გირჩევნიათ, თუ ფინანსურად არ გაქვთ საშუალება, რომ სხვა ადამიანებზე გადაანაწილოთ საქმე და პასუხისმგებლობა? რომელი ფაქტორია უმთავრესი?

- მე არ ვიღებ. მყავს შესანიშნავი ადამიანი და მეგობარი, ოპერატორი თემო გაბაშვილი, რომელთანაც კომფორტულად ვმუშაობ. ისე, ბევრის რამის კეთება მიწევს. ოთარ იოსელიანმა თქვა ერთხელ: რასაც ვაკეთებ, იმდენად მნიშვნელოვანია, რომ ვერავის ვანდობო. პროდიუსინგს სიამოვნებით ვანდობდი სხვას, მაგრამ ცოტა იმპულსური ვარ და რაღაცების შეცვლა ვიცი, რაც პროდიუსერის უკმაყოფილებას გამოიწვევს. იმიტომ, რომ ამ ცვლილებას, შეიძლება, დამატებითი რესურსი დასჭირდეს, მაგრამ რა ვქნა, იმ წუთას ისეა საჭირო.

- ცხადია, ეს თქვენი გადასაწყვეტია. 

- დიახ. და არ მჭირდება არავისთვის ანგარიშის ჩაბარება,  ესა თუ ის ცვლილება რამდენად მნიშვნელოვანია მხატვრული გადაწყვეტისთვის. პროდიუსერებს მხატვრული გადაწყვეტა არ აინტერესებთ. „რატომ? იდოს ქაღალდის ჭიქა აქ...“ არა, მე ბროლის ჭიქა მირჩევნია. ან, იქნებ, ბროლის ჭიქა არ მინდა და ქაღალდის მირჩევნია?! წადით, მომიძებნეთ! ახლა ამას ყველაფერს მე ვაკეთებ და ძალიან კომფორტულად ვარ. კომფორტულად ვერ ვარ ფინანსურად, რა თქმა უნდა. თუკი საიდანმე რამე ჰონორარი შემომდის, ან რაღაცას გამოვიმუშავებ, ყველაფერი ფილმებში მიდის. სულ მინუსში ვარ, სულ ბანკის კრედიტი მაქვს. 

- თქვენს ფილმებში ხშირად ერთი და იგივე მსახიობები მონაწილეობენ, ფაქტობრივად, ფილმიდან ფილმში გადადიან.  ახსნილიც გაქვთ: „ჩემთვის არ არის გადამწყვეტი, რომ ადამიანი ნიჭიერია და ყველაფერს გამიკეთებს. ის თუ ენერგეტიკულად არ დაუკავშირდა პროექტს, სცენარს, როლს, თუ არ მოიწამლა ისე, როგორც მე ვარ შეპყრობილი, ასეთ მსახიობთან მიჭირს ურთიერთობის გაგრძელება.“ გადაწყვეტილება, რომ მხოლოდ თქვენთვის კომფორტულ გუნდთან ითანამშრომლოთ, არანაირ პროფესიულ რისკებს არ შეიცავს? 

- მთავარი არ მითქვამს. ეს ადამიანები ჯერ ნიჭიერი მსახიობები არიან და მერე ყველაფერი დანარჩენი. კომპლექსურად ვუყურებ ამ საკითხს, მსახიობი თავისი პროფესიონალიზმითაც და ადამიანობითაც რეზონანსში უნდა მოდიოდეს ჩემთან, რომ კომფორტულად ვიაზროვნო და გადავიღო. მინდოდა, „ქიმიური ქორწილი“ ტრილოგიის მეორე ფილმად გამეკეთებინა, „ანას ცხოვრების“ შემდეგ. თემა დაახლოებით იგივეა, მსახიობების გუნდიც „ლეგოსავით“ გადმოვაწყვე და როლები შევუცვალე. თითქოს ქსოვილი იგივე დარჩა, მაგრამ სხვა ისტორია მოვქსოვეთ.

- „პერსონა N2“-შიც რომ იგივე მსახიობები არიან?

- პროფესიული დისციპლინა ჩემთვის ყველაზე მნიშვნელოვანია და ამას ზოგჯერ მსახიობი არ ითვალისწინებს. ასე ფიქრობენ: „ნიჭიერი ვარ და როცა მივალ, მივალ; ტექსტი თუ არ მეცოდინება, არ არის პრობლემა...“ არა! პროფესიულ დისციპლინას ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს. ორი მსახიობი რომ დამიყენონ, ერთი ნაკლებად ნიჭიერი იყოს, მაგრამ პროფესიული დისციპლინით, და მეორე უფრო ნიჭიერი, მაგრამ სულ ხელით სათრევი რომ იქნება, - რა თქმა უნდა, პირველს ავირჩევ. ყველაფერს ჩავდებ, რომ ის გავაკეთებინო, რაც მჭირდება. თუ ვერ ვაკეთებინებ, მირჩევნია, მე მოვერგო მის ნიჭს, მე გავუკეთო ისეთი სცენა, რომ მისი მაქსიმუმი გამოჩნდეს. არ ვტანჯავ მსახიობებს. 

- ამას ყველა აღნიშნავს, რომ თქვენთან გადაღებებზე, როგორც წესი, სიმშვიდეა. 

- ერთხელ ასისტენტი შემომთავაზეს და უარი ვთქვი იმ ადამიანზე: რეზონანსში ვერ მოდის ჩემთან-მეთქი.

 

- ერთხელ გკითხეს, თქვენი ყველაზე დიდი ნაკლი რა არისო და უპასუხეთ - ზედმეტად მორიდებული ვიყავი და ახლა აღარ ვარ; მგონი, მეორე უკიდურესობაში გადავვარდიო. რეჟისორის პროფესიამ გიბიძგათ, რომ თამამი გამხდარიყავით? ტელებლოგებში უკვე ჩანს, რომ ადამიანებს საკმაოდ თამამ კითხვებს უსვამთ.

- მართლა? ხომ არ გახსოვთ, რა კითხვები იყო? 

- თუნდაც, ტელებლოგში „არსებები ცივ სარკეში“ - ადამიანი ვერ მეტყველებს, რადგან ნარკოტიკმა მეტყველების უნარი წაართვა. თქვენ ეუბნებით: მითხარი, მაინც მითხარი, იქნებ მითხრა... ცდილობს, წვალობს და არ გამოსდის. მერე მესიჯად წერს ტელეფონში პასუხს და მისი მეგობარი გიკითხავთ. ინტერვიუს დაწყებამდე მითხარით, რომ „კამარაში“ დიდხანს დადიოდით და ამ ადამიანებთან, ვინც შემდეგ გადაიღეთ, ძალიან კარგი ურთიერთობა ჩამოგიყალიბდათ. ალბათ, ამიტომ მიეცით თავს ასეთი დაჟინების უფლება. მაგრამ მაყურებლისთვის თქვენი თხოვნა ძალიან თამამად ჟღერს.  

- დიახ, ეს პროფესიული სითამამეა. არა მხოლოდ პროფესიულ ცხოვრებაში, ურთიერთობებშიც კი ინტონაცია შემეცვალა. ვინმეს რომ ვეუბნები, შენ ეს გააკეთე... შენ აქ დაჯექი... მერე ვხვდები, რომ ეს ჩემი საქმე არ არის. თუმცა, პროფესიული კუთხით, სითამამე მნიშვნელოვანია. ხომ უნდა წამოვიღო ყველაფერი?! ისიც, რაც თქვენ იფიქრეთ, ფილმის ნაწილია. მე ხომ იმიტომ ვიღებდი, რომ იმ ბიჭს რაღაცნაირად გამოეხატა თავისი სათქმელი. გამოხატვის სხვადასხვა საშუალება ვიზუალური ხელოვნებისთვის აუცილებელია. ფილმის ნაწილია ისიც, რომ ვერ მეტყველებდა და წერდა, მერე მის ნაწერს სხვა კითხულობდა ხმამაღლა. ჩვენ ხომ მარადიული სულები ვართ, რომლებიც ადამიანად ყოფნის გამოცდილებას იძენენ. ამ შემთხვევაში, მე და ის ჩემი გმირი ერთმანეთს ვირეკლავდით და ამით ერთმანეთს საკუთარ გამოცდილებას ვუზიარებდით. ეს შემოქმედებითი პროცესის ნაწილია.

 

 

„ემთხვევა კი ჩვენი ხედვა სამყაროს რეალობას?“

 

 

- იმავე ფილმში, მამის საფლავზე რომ იყო ახალგაზრდა კაცი, თქვენ ჰკითხეთ: ბოდიშს უხდი მამას? მან თქვა, დიახ, როგორ არა, ბოდიში უკვე მოხდილი მაქვსო. ჩემთვის ესეც თამამი კითხვა იყო. 

- უხეში ხომ არა? 

- არა, უხეშობაზე საერთოდ არ ვლაპარაკობ. თქვენ რომ თქვით, მორცხვი ვიყავი და ახლა მეორე უკიდურესობაში გადავვარდიო, ამის მაგალითები დავინახე. ამიტომ ვიფიქრე, რომ მხატვრული ფილმების გადაღების დროს არ შეცვლილხართ, ტელებლოგებში უკვე ჩანდა თქვენი ჟურნალისტური სითამამე. 

- ადამიანი რომ რაღაც ღირებულებებზე დააფიქრო, თეზისებად კი არ უნდა მიაწოდო - მოსწყინდება; არამედ, ისე უნდა მოუყვე, რომ სულ რაღაც ახალს ელოდოს. ჟურნალისტის პროფესია ძალიან დამეხმარა რეჟისურაში. საერთოდ, ვფიქრობ, რომ დღეს ერთი პროფესია არ არის საკმარისი, არც ორი, არც სამი. შეიძლება, ხუთი პროფესია დაგჭირდეს. ძირეულად თუ არ იცი, საფუძვლები მაინც უნდა იცოდე, მაგალითად, ფილოსოფიის, ფსიქოლოგიის, მწერლობის... ეს აუცილებელია იმისთვის, რომ შენი ინტერპრეტაცია გქონდეს ყველაფრის, რასაც კინოდ იღებ. ცნობიერება ხომ რეალობის ინტერპრეტაციაა, როგორც იუნგმა ბრძანა. მაგრამ ემთხვევა კი ჩვენი ხედვა სამყაროს რეალობას?

- თქვენი კიდევ ერთი ტელებლოგი მინდა, გავიხსენო: „ჩემი ეპოქის სევდა“, 1990-იან წლებს ეხება. იქ ასეთ ფრაზას ამბობთ: „ჩემი გაუქრობელი სევდის მიზეზი ჩემი მეხსიერებაა.“ ამ სევდაში, რომელსაც თქვენი მეხსიერება კვებავს, პირადი უფრო მეტია, თუ საზოგადოებრივი?

- ეს არის ადამიანად ყოფნის სევდა. 

- რომელიც მაინცდამაინც 90-იანებს არ უკავშირდება?

- ადამიანად ყოფნის სევდაში იგულისხმება ყველაფერი, 90-იანებიც, მათ შორის. მაშინ ვიგრძენი, დაუცველი რომ ხარ სახელმწიფოში და დღემდე მომყვება ეს დაუცველობა. ისეთ ქვეყნებში ცხოვრებაზეც მიფიქრია, სადაც თავს სრულიად დაცულად გრძნობ. იყო ამის საშუალება, მაგრამ ვერ შევძელი. როცა უცხოეთში ვარ, ორ კვირაში ნოსტალგია მეწყება. თუმცა, უკან აღარ გამოვრბივარ და განვაგრძობ იქ ცხოვრებას, თვეების განმავლობაში. ვაკვირდები, შევისწავლი. ახალი თავგადასავლები და ემოციები ხომ ინსპირაციაა ყველა ახალი თემისთვის.

- ადამიანები გენატრებათ ხოლმე, თუ გარემო? 

- სახლი მენატრება. მართალია, ერთი თვის მერე ისევ აქედან გაქცევის სურვილი მიჩნდება, მაგრამ დღემდე ამ ნოსტალგიის გრძნობის გამო ვარ საქართველოში. იყო პერიოდი, როცა გამოუვალ მდგომარეობაში აღმოვჩნდი, სამსახურიც არ მქონდა, გადასახადებსაც ძნელად ვიხდიდი. იქ კი ნორმალური პირობებით მეპატიჟებოდნენ. სამუდამოდ მაინც ვერ დავტოვე აქაურობა. ამერიკის ვიზა მქონდა და არ წავედი. ისე უკვირდათ ჩემს მეგობრებს. შეიძლება, უკვე დიდი ვიყავი, სხვაგან ცხოვრებაზე რომ დავიწყე ფიქრი. იქ მთლიანად უნდა გადაეწყო და მივხვდი, რომ ჩემს თავს, ინდივიდუალობას დავკარგავდი. ანუ მე უნდა მოვრგებოდი სხვებს. ამის გაკეთება კი მიჭირს. სხვათა შორის, ძალიან დიდხანს სწორედ ასე ვცხოვრობდი - გარემოცვას ვერგებოდი. არ მქონდა რომელიმე ჯგუფთან იდენტობის განცდა, მაგრამ ვიცოდი, რომ სოციალური ურთიერთობა, ადამიანებთან ყოფნა აუცილებელია. ვერასდროს ჩემს თავს ვერ გამოვხატავდი. როგორც კი სერიოზულ თემაზე დავიწყებდი საუბარს, მეტყოდნენ: „შენ, რა, ფილოსოფოსი ხარ? ფილოსოფოსობა ხომ არ გინდა?!“ მაშინვე ვჩერდებოდი და ტანსაცმელზე, მანქანებზე, რაღაც სისულელეზე ვიწყებდი ლაპარაკს. 

- ახლა უფრო ხშირად გაქვთ სერიოზული საუბრები ადამიანებთან?

- ახლა მიხდება, მაგრამ ან ინტერვიუს დროს, ან როცა მსახიობს ვუხსნი რაღაცას. 

- ყოველდღიურ ცხოვრებაში?

- ყოველდღიურ ცხოვრებაში - არა. ისე უკვირთ ჩემ ირგვლივ ადამიანებს, როცა მედიაში ჩემზე რაღაცას წააწყდებიან; მეკითხებიან, ჩვენთან ასე რატომ არ ლაპარაკობო. მივეჩვიე, რომ მათ რისი მოსმენაც უნდათ, იმაზე ველაპარაკები. მარტივად ვურთიერთობ. ჩემს თავს ისე დავუმეგობრდი, რომ შემიძლია, მას ველაპარაკო ღრმა თემებზე. 

- ჩემი აღქმით, თქვენ შესახებ ორი სიტყვით რაც შეიძლება ითქვას, ის არის, რომ ადამიანი გაინტერესებთ. კვლევა-ძიების შემდეგ, რა გაიგეთ ადამიანზე ისეთი, რაც თქვენთვის ნამდვილად მნიშვნელოვანია?  

- გავიგე ის, რომ თითოეულ ჩვენგანში რამდენიმე ადამიანი ცხოვრობს და გავიგე, რომ ადამიანი აუცილებლად იცვლება. ისიც გავიგე, რომ საშიშიც კია იმ ადამიანთან ურთიერთობა, რომელიც საკუთარ თავს კარგად არ იცნობს. ეს არცოდნა აძლევს მას ყველაფრის კეთების უფლებას და იმ შეგრძნებას, რომ მისი ქმედებები გამართლებულია.  შენ თუ საკუთარ თავს არ იცნობ, ღმერთი როგორღა უნდა იცნო?

- თითოეულ ჩვენგანში რამდენიმე ადამიანი ცხოვრობს - რას ნიშნავს? ამას ყველა გრძნობს? 

- შემიმჩნევია, რომ სხვადასხვა გარემოში ადამიანი იმ საკუთარ თავს გამოუშვებს ხოლმე ასპარეზზე, რომელიც კონკრეტულ გარემოს შეესაბამება. 

- ეს კარგია, თუ ცუდია?

- კარგია, როდესაც ამ ადამიანებს აბალანსებ, როცა ისინი ერთმანეთს უსმენენ. ამის ცოდნა ცხოვრებაში პრაქტიკულადაც მეხმარება. ერთი შემთხვევა იყო, რამდენიმე ხნის წინ, მანქანამ გამკრა და კინაღამ ორმოში გადავვარდი. მთვრალები იყვნენ. გავბრაზდი, დავეწიე ამ მანქანას,  წინ დავუდექი და ყვირილი დავუწყე: „რას აკეთებ? იცი, რა გამიკეთე?!“ თან ვემუქრებოდი, პოლიციას დავუძახებ-მეთქი. იმათ უფრო მეტი აგრესიით მიპასუხეს. უცებ მივხვდი - რად მინდა ეს ჩხუბი? ხომ გადავრჩი?! დავუძახებ პოლიციას, მოვა და უფრო მეტად ამიშლის ნერვებს. ეს ამბავი არ დამთავრდება. მერე შეიძლება მოვიდნენ, ბოდიში მოიხადონ... რაში მჭირდება ან ბოდიში, ან უსიამოვნება?! უცებ, ეს რომ ვიფიქრე, ჩემი ყველა ემოცია და გრძნობა დავაბალანსე. ჰო, კარგი, კარგი, წადით-მეთქი, ვუთხარი და წამოვედი. ისინიც გაოგნებულები დარჩნენ. სანამ ეს ამბავი მოხდებოდა, სიზმარი ვნახე, თითქოს, სადაც ვცხოვრობ, იმ ქუჩაზე ტალახიანი მორევი მოდიოდა. უეცრად, ჩემს სახლთან გაჩერდა ეს მორევი და კადრს რომ უკან გადაახვევ, ასე უკან გადაეხვა და გაქრა. ვფიქრობდი, ეს რას უნდა ნიშნავდეს-მეთქი. მერე მივხვდი, რომ რაღაცნაირად ბედისწერა შევცვალე მაშინ, როდესაც ის მძღოლი დაუსჯელად გავუშვი. ანუ უსიამოვნებას, ტალახს და მორევს უკან „ავახვევინე“. ხომ შეიძლებოდა, ის შემთხვევა ცუდად დამთავრებულიყო?! ასე რომ, ვცდილობ, ჩემს თავში რამდენიმე „მე“ დავაბალანსო.

- ადამიანი რომ აუცილებლად იცვლება, ამაზე რას გვეტყვით?

- ადამიანი არათუ იცვლება, არამედ ყოველწუთიერად იცვლება. ამაზე არაკს გიამბობთ: ერთი მასწავლებელი ჩავიდა სოფელში და ბავშვებს უთხრა, ყოველ კვირა დღეს ამ ხესთან ვიჯდები, მოდით და ცოდნას გადმოგცემთო. ასეც მოხდა, მაგრამ სოფელში მშობლებს არ მოეწონათ, რომ მათმა მოზარდმა შვილებმა უფრო ჭკვიანურად დაიწყეს ლაპარაკი, შენიშვნების მიცემა... ერთ-ერთი ასეთი გაკვეთილის დროს მოვიდა რომელიღაც ბავშვის მამა, ძალიან გაბრაზებული და მასწავლებელს სილა გააწნა, რას ასწავლი ჩვენს შვილებსო. მასწავლებელმა არაფერი უპასუხა. კაცი წავიდა, მასწავლებელმა კი სწავლება განაგრძო. მეორე დღეს იგივე გამეორდა. კაცი გაბრაზებული მოვარდა - შენ კიდევ აქ ხარო? - მასწავლებელს უყვირა და მეორე ლოყაში გაარტყა სილა. კაცი რომ წავიდა, შეწუხებულმა მოსწავლეებმა მასწავლებელს ჰკითხეს, რატომ არ პასუხობთ? უფლება მოგვეცით, ჩვენ მაინც გავცეთ პასუხიო. მასწავლებელმა ახალგაზრდები დაამშვიდა და სწავლება განაგრძო. მესამე დღეს ეს კაცი ამოვიდა და მოსწავლეების გვერდით დაჯდა, მოუსმინა. მერე ახლოს მიჩოჩდა, მერე ფეხებთან დაუჯდა მასწავლებელს და ბოლოს თვითონაც მისი მოსწავლე გახდა. ასეა, მხოლოდ ფიზიკურად და ბიოლოგიურად არ ვიცვლებით, ცნობიერებაც გვეცვლება. 

 

 

„ჩემი თავისუფლებით ვარ ლაღი და ბედნიერი.  ამას არასოდეს არ ვუღალატებ.“

 

 

- საუბრის ბოლოს, ტრადიციული კითხვა მაქვს: თქვენთვის რომელია სიტყვა, რომელიც მთელი თქვენი ცხოვრების მეგზურად გამოდგება? 

- თავისუფლება. ეს არის ყველაზე დიდი და მნიშვნელოვანი, რამაც მომიტანა აზროვნება და შემოქმედებითი პროცესი... ჩემი ცხოვრების წესი... თუნდაც, კინოს კეთების პროცესში პროდიუსერიც მე რომ ვარ, რეჟისორიც და სცენარის ავტორიც, ამან თავის-უფლება უფრო მეტად მაგრძნობინა. ჩემი თავისუფლებით ვარ ლაღი და ბედნიერი. ამას არასოდეს არ ვუღალატებ. თუმცა, ვიტყვი იმასაც, რომ ჩვენში, ყველა ადამიანში ცხოვრობს დამკვირვებელი, უტყვი მოწმე ყველაფრისა, რომლის საშუალებითაც შეგვიძლია ჩვენს სულთან კავშირის დამყარება. ეს კი ნიშნავს ლოკალური ცნობიერების არალოკალურთან დაკავშირებას. 

- დიდი მადლობა საინტერესო, დამაფიქრებელი საუბრისთვის. ინტერვიუს დავასრულებთ თქვენი კომენტარით ცნობილი ადამიანების ორ გამონათქვამზე. პირველი ციტატა ეკუთვნის გერმანელ პროტესტანტ ღვთისმეტყველს - დიტრიხ ბონჰოფერს (1906-1945): „მოქმედება მომდინარეობს არა ფიქრიდან, არამედ, პასუხისმგებლობისთვის მზაობიდან.“

- ორივედან რომ იყოს? როცა ფიქრობ, ხომ პასუხისმგებლობაზეც ფიქრობ? ნებისმიერ შემთხვევაში, მოქმედება ფიქრს უნდა დააფუძნო.  

- მეორე ციტატის ავტორია ამერიკელი მწერალი და ფილოსოფოსი აინ რენდი (1905-1982): „ბრძენი მხოლოდ ის არის, ვინც არ ცდილობს, იმედით იცხოვროს.“ 

- გუშინდელი დღიდან ჩემს დაბადებამდე რაც მოხდა, ჩემთვის სიზმარივით არის.  არ ვიცი - იყო? არ იყო? ჩემთან იყო? მე ვიყავი? მე გავაკეთე? მე ვილაპარაკე? ამ თვისებამ გამომაჯანმრთელა იმ თვალსაზრისით, რომ თვითგვემა ამაცილა. იმდენად წარსულია და იმდენად სიზმარია, რომ მხოლოდ აწმყოთი ვცხოვრობ - ახლა, ამ წუთას. 

- არც წარსულით, არც მომავლით თავს არ იმძიმებთ?

- ეს სპეციალურად არ გამიკეთებია, უეცრად მოხდა. კინოსავით ვუყურებ ჩემს წარსულს და არ ვდგავარ ამ წარსულზე. დღევანდელი ემოციაა ჩემთვის გადამწყვეტი. აწმყოში ყოფნამ ტანჯვა გამიქარწყლა. ეს მხოლოდ მაშინ არის შესაძლებელი, თუ საკუთარ თავს აღმოაჩენ, თუ მზერას ჩაიბრუნებ, მერე შენი თავიდან გამოხვალ და ყველაფერს გარედან შეხედავ. ცხოვრება ტალღებივით არის. ცურავ ზღვაში და შუქურას რომ დაინახავ, რომელიღაც ტალღას უნდა გაჰყვე, რომ იმ შუქურამდე მიგიყვანოს. ახლა მეც რაღაც ტალღას მივყვები, თუმცა, არ ვიცი, შუქურამდე მივალ თუ არა. ფიზიკური არსებები ვართ და არ ვიცით, ხვალ რა გველოდება. მაგრამ არის რაღაც წერტილი, რომელიც ანათებს და ეს აუცილებლად სიკეთის წერტილი უნდა იყოს. მე ვცდილობ, ისე გავსუფთავდე, რომ ცუდმა აზრებმა გონებაშიც კი არ გამიაროს. ამას ვცდილობ და ამის ჩვენება მინდა. სულ მუშაობის პროცესია - საკუთარ თავზე და შემოქმედებაზე. თუკი მაინც უნდა მოვკვდეთ, არ ჯობს, რომ ყველაზე მაღალ იდეალს ვემსახუროთ? მაშინ ხომ სიკვდილიც გამართლებული იქნება.

 

ფოტომასალა: ირაკლი გედენიძე