- თამარ, რა არის მთავარი, რითიც თქვენი სოციალური „მე“ თქვენი პიროვნული „მე“-სგან განსხვავდება?

- ჩემი სოციალური „მე“, პიროვნულისგან განსხვავებით, ბევრად უფრო გახსნილი და ექსტრავერტია. როდესაც ხალხში ვტრიალებ, ბრძოლის წინა ხაზზე ვარ, აქცია მიმყავს, - ამ დროს დიდ ენერგიას ვგრძნობ. თავისუფლად შემიძლია, ასობით ან ათასობით ადამიანს დიდი ტრიბუნიდან მივმართო. 7-9 მარტის აქციებზე მქონდა განცდა, რომ საკუთარი თავის საუკეთესო ვერსია ვიყავი. პირადი „მე“, ხშირ შემთხვევაში, ბევრად უფრო შებოჭილი და მორცხვია. მგონია, რომ საჯარო სივრცეში საკუთარ თავში საკმაოდ დარწმუნებული ადამიანი ვჩანვარ, თუმცა, როდესაც მარტო ვრჩები და იმაზე ვფიქრობ, რაც საჯაროდ მოხდა, ხშირად ვშფოთავ, რაიმე არასწორად ხომ არ ვთქვი, არასწორად ხომ არ გავაკეთე.

- მაინც, უფრო კომფორტული თქვენთვის რომელი მდგომარეობაა -  როცა ხალხთან ერთად ხართ, თუ როცა მარტო ხართ? 

- მიყვარს, როცა ხალხთან ერთად ვარ და თავს რაღაც მნიშვნელოვნის ნაწილად ვგრძნობ. წინა ხაზზე ყოფნა მაბედნიერებს. ისიც მართალია, რომ ყოველთვის ვცდილობ, საკუთარი თავი მარტოობაში გავაძლიერო და მჭვრეტელობისთვისაც დავიტოვო დრო. მაგრამ, ამ ბოლო დროს, მარტო დარჩენა ჩემთვის უფრო შფოთვასთან არის ასოცირებული. ამიტომ, მირჩევნია, შეხვედრიდან შეხვედრაზე დავდიოდე, ვხვდებოდე ხალხს, მეგობრებს... შეიძლება, ეს საკუთარი თავისგან გაქცევაც არის.

- დღეს ჩვენ პირველად ვხვდებით. ჩემს აღქმაში, მიუხედავად თქვენი ინტელექტუალური და პიროვნული სიმწიფისა, მიუხედავად სხვა ქვეყნებში ცხოვრების გამოცდილებისა, -  თქვენს გარეგნობაში, ზოგადად, იერში - გამოკვეთილად ვხედავ რაღაც ბავშვურს. თუ გრძნობთ ბავშვს საკუთარ თავში?

- დიახ, საკმაოდ ხშირად ვგრძნობ და ხანდახან ვცდილობ, რომ ეს ბავშვი დავთრგუნო. როცა საჯარო გამოსვლა ან მნიშვნელოვან შეხვედრებზე დასწრება მიწევს, ვცდილობ, რომ დიდი ვჩანდე იმიტომ, რომ იქ ბოლომდე ჩამოყალიბებულ, გამოცდილ, განათლებულ ადამიანს მოელიან. ბოლო აქციების დროს, უფროსი კაცი პოლიტიკოსები მოვიდნენ და ცადეს, ტრიბუნა წაერთმიათ. მათ უფრო დიდი დინამიკები ჰქონდათ მოტანილი და მითხრეს: „შენ ვინ ხარ? ერთი პატარა გოგო ხარ! ჩვენ კიდევ გავლენიანი, გამოცდილი პოლიტიკოსები ვართ და ჩვენ უნდა ვიყოთ ამ ბრძოლის ავანგარდში.“ ასეთი შემთხვევები რომ თავიდან ავირიდო, ვცდილობ, ბავშვურობა გადავლახო. თუმცა, მეორე მხრივ, ვიცი, რომ ბავშვურობა გულწრფელობას მინარჩუნებს და გულწრფელობა თუ დავკარგე, მაშინ ყველაფერ სხვასაც აზრი ეკარგება. ალბათ, ის ადამიანი ვიქნები, ვისაც შუა ხნის ასაკშიც გაჰყვება ბავშვურობა. 

- რა გარემოებებმა შეუწყო ხელი, რომ თქვენში ასე წინ მოდის ბავშვი? ეს ხომ ძალიან იშვიათია?!

- მგონია, რომ კარგმა გამოცდილებებმაც შეუწყო ხელი და ცუდმაც. ვიზრდებოდი ოჯახში, რომელიც ყველაფერს მაძლევდა და ყველაფერს დებდა ჩემს განვითარებაში; ოჯახში, რომელსაც ძალიან ვუყვარდი და ვუყვარვარ. მაგრამ ღრმა ბავშვობაში გავიაზრე, რომ ყველასგან განსხვავებული ვიყავი. მაშინ პირველად მომეწონა გოგო და ეს იყო ის, რასაც ვერავის ვეტყოდი. მალევე მივხვდი, რომ ეს განცდა ყველასთვის მიუღებელი იყო და მისი დათრგუნვა დავიწყე. წლების განმავლობაში, ამ თემაზე ვერავის ველაპარაკებოდი. მთელი ბავშვობა და თინეიჯერობის წლების დიდი ნაწილიც საკუთარი თავის განკითხვაში, უარყოფაში, შიშში გავატარე. ეს ჭრილობები, რომლებიც ბავშვობიდან შემომრჩა, შეიძლება, ბოლომდე ახლაც ვერ მოვიშუშე.

დღეს ვფიქრობ, რომ მაშინ მე თვითონ გავრიყე საკუთარი თავი, მე თვითონ უფრო მეტი შფოთვა და სევდა დავუსახე ჩემს თავს, ვიდრე საზოგადოება ქმნიდა შესაბამის გარემოს. მე ვიყავი პირველი, ვინც საკუთარ „მე“-ს ადანაშაულებდა და, შეიძლება, დღეს როგორიც ვარ, ეს დაკავშირებულია მაშინდელ სურვილთან, რომ მიმიღონ, შემიყვარონ ისეთი, როგორიც ვარ. 

- მშობლებთან ერთად ცხოვრობთ? 

- დიახ, ოჯახთან ერთად ვცხოვრობ - დედასთან, მამასთან, ბებიასთან და ორ ძაღლთან ერთად. აქამდე ჩემი უმცროსი დაც ჩვენთან ერთად ცხოვრობდა, მაგრამ ცოტა ხნის წინ ოჯახი შექმნა და ცალკე გადავიდა. 

- ეს შიშები, რომ ოჯახს არ ეყვარებოდით ისეთი, როგორიც სინამდვილეში ხართ, რით დასრულდა - ტრავმით, თუ ტვირთისგან გათავისუფლებით? 

- რეალურად, ეს პროცესია, რომელიც 10 წლის წინ დაიწყო, როცა დედას სიმართლე ვუთხარი. იმავე დღეს გაიგო ჩემმა დამ. მამაჩემთან და ბებიასთან ამ თემაზე არასდროს მილაპარაკია. მამაჩემმა ვიცი, რომ იცის. ბებიაჩემთან დაკავშირებით, არ ვარ დარწმუნებული. 86 წლის არის და, იმის მიუხედავად, რომ ძალიან პროგრესული ადამიანია, მგონია, რომ თავის საყვარელ შვილიშვილზე ამ სიმართლეს ვერ მიიღებს. მის ჯანმრთელობას ვუფრთხილდები. 

- მაგრამ, შეიძლება ითქვას, რომ თანხმობით ცხოვრობთ ყველა ერთად?

- დიახ, ერთად ვცხოვრობთ, მაგრამ არის თემები, რომლებზეც ოჯახში არ ვლაპარაკობ, მათ შორის, პირად ცხოვრებაზე. 

- უამრავი ადამიანი ოჯახში პირად ცხოვრებაზე არ ლაპარაკობს. 

- ჩვენც უფრო საყოფაცხოვრებო თემებზე ან პოლიტიკაზე ვსაუბრობთ ხოლმე. 

- თქვენთვის მისაღებია ეს რეალობა?

- გამიხარდებოდა, სხვანაირად რომ ყოფილიყო. 16 წლის ასაკში ერთი წელი ვიცხოვრე ამერიკაში, სადაც „ფლექსის“ პროგრამით წავედი. იქაურ ოჯახში ყოველდღე, როდესაც სკოლიდან ვბრუნდებოდი, მეკითხებოდნენ: როგორი დღე გქონდა? რა მოხდა შენს ცხოვრებაში? ამერიკელი ოჯახისგან ეს „აღრიცხვაზე აყვანის“ მცდელობა კი არ იყო, არამედ, გულწრფელი დაინტერესება, თუ რა მაწუხებს, რა მიხარია...

- თქვენთვის ასეთია ოჯახის იდეალი? 

- დიახ, ძალიან სასურველი იქნებოდა, რომ ასე შეგვეძლოს ოჯახში საუბარი ყველას, არა მხოლოდ მე. მგონია, რომ ჩემი ოჯახის სხვა წევრებიც არ საუბრობენ ღიად და გულწრფელად იმაზე, თუ რა აწუხებთ და რა უხარიათ. ცხოვრების ემოციური ასპექტი ყოველთვის სადღაც ჩრდილშია ხოლმე და ზედაპირზეა საყოფაცხოვრებო ან პოლიტიკური თემები. 

 

 

„საკუთარი მეგობრები არ მყავდა, ჩემი მშობლების მეგობრებთან და წიგნის პერსონაჟებთან ვმეგობრობდი.“

 

 

- შეგიძლიათ, გვიამბოთ, ბავშვობიდან მოყოლებული, თქვენი თავის შემეცნების რა ეტაპები გაიარეთ?

- ჩემი მშობლები გერმანიაში სწავლობდნენ და იქ დავიბადე. საქართველოში მამაჩემის მანქანით დავბრუნდით, როცა ოთხი წლის ვიყავი და ამ მოგზაურობიდან კადრებივით მახსოვს კონკრეტული მონაკვეთები. ხუთი წლის ასაკში შემიყვანეს სკოლაში, სადაც კლასში ყველაზე პატარა აღმოვჩნდი, ძალიან მორცხვი, მაგრამ ჭკვიანი და პასუხისმგებლობით აღსავსე მოსწავლე. ცუდი სოციალური უნარები მქონდა, მარტოსული ბავშვი ვიყავი. საკუთარი მეგობრები არ მყავდა, ჩემი მშობლების მეგობრებთან და წიგნის პერსონაჟებთან ვმეგობრობდი. 

- მაგალითად, ვისთან მეგობრობდით? 

- ჩემს თავს დ’არტანიანად წარმოვიდგენდი და სამ მუშკეტერს - ჩემს მეგობრებად. მერე უფრო სერიოზული ლიტერატურითაც დავინტერესდი, თუმცა, ბავშვობის პირველი მეგობრები იყვნენ ტომ სოიერი, დ’არტანიანი, მაინ რიდის და ჟიულ ვერნის პერსონაჟები. 

- მაშინ ენერგიას მარტო ყოფნით იღებდით, ასე არ გამოდის?

- დიახ, ხშირად მიფიქრია, საბოლოოდ, ინტროვერტი ვარ თუ ექსტრავერტი. თავიდან, ექვს-შვიდ წლამდე, ძალიან მხიარული და ენერგიული ვიყავი. მაგრამ ბაღში არ მივლია და როდესაც სკოლაში შემიყვანეს, აღმოჩნდა, რომ  ყველა ბავშვს ჰქონდა განვითარებული სოციალური უნარები და მე კიდევ - არ მქონდა. 

- თუმცა, ინტელექტუალური განვითარების მხრივ, პრობლემა არ გექნებოდათ. 

- პირიქით, კლასში ყოველთვის საუკეთესო მოსწავლე ვიყავი და ეგ იყო ოჯახისთვის საამაყო. თუმცა, სხვა ბავშვები ისე მიყურებდნენ, როგორც, უბრალოდ, „შკოლნიკს“: „თათა კარგად სწავლობს და მოდი, მისგან გადავიწეროთ დავალებები“. ვერ ვიტყვი, რომ სპეციალურად მრიყავდნენ. მე თვითონ არ შევდიოდი მათთან კონტაქტში. ვფიქრობდი, რომ არაფერი საერთო ამ ასაკის ბავშვებთან არ მაქვს; უნდა ვესაუბრო დიდ ადამიანებს, დიდ თემებზე. 

- ჩვენთანაც და სხვა ქვეყნებშიც მშობლები ესწრაფვიან, რომ ბავშვი რაც შეიძლება მალე წავიდეს სკოლაში და რაც შეიძლება ჩქარა დაიწყოს განვითარება. სინამდვილეში, საფრთხე სწორედ სოციალურ უნარებშია - რამდენად მზად არის ბავშვი სკოლაში მისასვლელად.

- ნამდვილად. მე არანაირად მზად არ ვიყავი. თან, სკოლაში რომ შევედი, ჩემი და დაიბადა და მასზე ძალიან ვიეჭვიანე. სახლში არ შევდიოდი, ჩავთვალე, რომ ახალი ბავშვი მშობლების სიყვარულს წამართმევდა. რაღაცნაირად დროში დაემთხვა ყველაფერი. ასევე, ეს იყო პერიოდი, როდესაც გავიაზრე, რომ სრულიად განსხვავებული ვარ და ჩემი ინტერესი გოგოების მიმართ ყველასთვის მიუღებელია. ამ ყველაფერმა ძალიან ჩამკეტა, დანარჩენი საზოგადოებისგან და თანატოლებისგან გამრიყა. შემდეგი 10 წელი ჩაკეტილი ადამიანი ვიყავი. მერვე კლასამდე მეგობარი არ მყოლია. შემდეგ ნელ-ნელა გავიხსენი. 

- ეს მანამ მოხდა, სანამ ამერიკაში წახვიდოდით? 

- დიახ, მეშვიდე კლასიდან დემირელის კერძო სკოლაში გადავედი და იქ სამი მეგობარი შევიძინე. ახალ კლასში შანსი მომეცა, რომ თავი თავიდან დამემკვიდრებინა. ოთხი გოგო ვიყავით, რომლებიც წიგნებს ვკითხულობდით, ამ წიგნებს ერთმანეთს ვუცვლიდით, ინტელექტუალურ თემებზე ვსაუბრობდით. კარგი სამეგობრო შევიკარით. ისინი დამეხმარნენ, რომ ნელ-ნელა გავხსნილიყავი. 14 წლიდან დავიწყე სიარული ევროპის ახალგაზრდულ პარლამენტში, რომელიც მაშინ პოპულარული იყო. პირველად 15 წლის ასაკში გამოვედი სიტყვით 60-70 ადამიანის წინაშე. მახსოვს, ვკანკალებდი, ხმა რამდენჯერმე ჩამიწყდა. მაგრამ ყველა ჯერზე რაღაცნაირად გადავლახე შიში. მერე „ფლექსის“ კონკურსში გავედი. პირველ წელს უარი მომივიდა, მაგრამ შემდეგ წელს, მეთერთმეტე კლასში რომ ვიყავი, დადებითი პასუხი მივიღე. მგონია, რომ ჩემში პოტენციალი დაინახეს და შანსი მომცეს. მართლაც, ერთი წელი ამერიკაში ყოფნა ჩემთვის მისწრება იყო.

- რამდენი წლის იყავით? 

- 16 წლის ვიყავი, როცა წავედი. კოლორადოში ვცხოვრობდი, იქ დავდიოდი სკოლაში და რამდენიმე სასკოლო კლუბს შევუერთდი. „ფლექსის“ პერიოდში მოხდა ჩემს საკუთარ თავთან სრული ქამინგ აუთი - ბოლომდე აღიარება, რომ მართლა ასეა, გოგოები მომწონს და არა უშავს. მანამდე, მთელი ამ პერიოდის განმავლობაში, ვფიქრობდი, რომ არასოდეს არავის ვეტყვი, ჩვეულებრივად გავთხოვდები და მეყოლება შვილები, როგორც მიღებულია. იქ რომ წავედი, ამერიკელ თანატოლებს შევხვდი, რომლებიც ძალიან ღიად ლაპარაკობდნენ თავის ისტორიებზე, ღიად ატარებდნენ ცისარტყელა დროშას, როგორც ქვიარ სიმბოლოს. მათთან დავიწყე პირველად ამ თემაზე საჯაროდ საუბარი. მანამდე, საქართველოში, ამ თემაზე ჩემს სამ მეგობართანაც არ მისაუბრია. ეს ამბავი ამერიკელ ოჯახს რომ ვუთხარი, ჩვეულებრივად მიიღეს. საქართველოში რომ ჩამოვედი, იმ ზაფხულის ბოლოს ვუთხარი დედაჩემს, ოღონდ, დაგეგმილი არ მქონია, უცებ მოხდა ეს ამბავი. შემდეგ ისევ ამერიკაში დავბრუნდი. 

- ამჯერად, ბაკალავრიატის საფეხურის გასავლელად? 

- დიახ, სრული სტიპენდია მივიღე ლაფაიეტის თავისუფალი მეცნიერებების კოლეჯიდან და ოთხი წელი იქ ვცხოვრობდი. ეს ოთხი წელი მართლა ყველაზე მნიშვნელოვანი პერიოდი იყო ჩემს ცხოვრებაში - ვცხოვრობდი კამპუსზე, ვმუშაობდი, ვსწავლობდი იმას, რაც მომწონდა; მყავდა მეგობრები, სხვადასხვა საუნივერსიტეტო კლუბის ნაწილი ვიყავი. ეს იყო პერიოდი, როდესაც შემეძლო, აბსოლუტურად ყველაფერი გამომეცადა. იქ ერთადერთი ქართველი ვიყავი, პირველი სამი წელიწადი. მეოთხე წელს მიიღეს კიდევ ორი ქართველი. რადგან ისეთ სივრცეში ვცხოვრობდი, სადაც არავინ მიცნობდა, შემეძლო, ვყოფილიყავი ნამდვილი საკუთარი თავი, ყველაფერი გამომეცადა, ყველას გულწრფელად, ღიად დავლაპარაკებოდი. ოთხი წელი ჩემთვის სრულიად უსაფრთხო გარემოში ვცხოვრობდი. 

- ძლიერი არგუმენტები მჭირდება იმისთვის, რომ გავიგო, რატომ დაბრუნდით საქართველოში. გადაწყვიტეთ, რომ დაბრუნდეთ, თან საჯარო სივრცეში და თან სრულფასოვნად იცხოვროთ. ეს აზრი როგორ გაგიჩნდათ, ან როგორ გაბედეთ? 

- სიმართლე გითხრათ, არგუმენტებზე მეტად, ემოციები მაქვს. ჩემს არჩევანს ემოციები განაპირობებს და შემდეგ ვეძებ არგუმენტებს, რომ არჩევანი გავამყარო. პრინციპში, სერიოზულად არასოდეს არ მიფიქრია ამერიკაში დარჩენაზე. ბოლო ორი წელი შვედეთში ვსწავლობდი და არც იქ დარჩენაზე მიფიქრია. გული ყოველთვის საქართველოსკენ მომიწევდა. ვფიქრობდი, ვინც უცხოეთში ვსწავლობთ, საქართველოში თუ არ დავბრუნდებით და ჩვენს ცოდნას თუ არ ჩავიტანთ, მართლა რა ეშველება ამ ქვეყანას-მეთქი. პასუხისმგებლობის გრძნობა ნამდვილად მქონდა.

- თქვენი ოჯახის წვლილს როგორ ხედავთ იმაში, რომ პასუხისმგებლობის გრძნობა გაქვთ საქართველოს მიმართ? 

- სხვათა შორის, ძალიან პატრიოტულად გამზარდეს. სულ მესაუბრებოდნენ იმაზე, რომ საქართველომ ჩემით უნდა იამაყოს. მეუბნებოდნენ: „შეგიძლია, პრეზიდენტი გახდე, შენ ოღონდ მოინდომე!“ განსაკუთრებით, მამაჩემი მიბიძგებდა საჯარო ცხოვრებისკენ. ახლა კი ძალიან არ მოსწონს, ფიქრობს, რომ შარში გავყავი თავი. გუშინ უცებ მითხრა, საქართველოს პოლიტიკაში ყველაფერი წინასწარ არის განსაზღვრული, ამიტომ, უნდა წახვიდე, კიდევ ისწავლო, პროფესორი გახდე უცხოეთში და აღარ ჩამოხვიდეო. არადა, თვითონ მიბიძგებდა საჯაროობისკენ, სამართლიანობისთვის ბრძოლისკენ. მამაჩემი ხშირად ლაპარაკობს ხოლმე ჯაყელების გვარზე. ძალიან უყვარს ისტორია და ცდილობს, ჩვენი გვარის ხალხს ჯაყელების ისტორია ასწავლოს. წელიწადში ერთხელ კრებს ჯაყელებს ახალციხეში ან სხვაგან.

- თვითონ რა პროფესიის არის? 

- ეკონომისტი-მარკეტოლოგი. მამაჩემი პროფესორია და დედაჩემიც პროფესორია, გერმანულს ასწავლის. ბავშვობაში მამაჩემი მიხატავდა ალექსანდრე მაკედონელს და ნაპოლეონს, ერთად ვუყურებდით ისტორიულ ფილმებს და ვსაუბრობდით პოლიტიკაზე. ხშირად მეუბნებოდა, რომ პირველი ქალი დიპლომატი  კრავაი ჯაყელი იყო, გიორგი ბრწყინვალის დედა კი - ნათელა ჯაყელი. მიამბობდა, ჩვენი გვარიდან რამდენი დედოფალი ჰყოლია საქართველოს. ახლა მამაჩემს ვეუბნები, რომ წარსულისკენ კი არ უნდა გვქონდეს მზერა მიმართული, არამედ, მომავლისკენ. მაგრამ, რეალურად, ბევრი რამ ჩამებეჭდა გონებაში. მარტში, აქციების დროს, კრიტიკული მომენტი იყო, როცა ვინმეს უნდა დაელაგებინა სიტუაცია ორგანიზატორებს შორის და უცებ ვთქვი, ახლა მე გამოვიყენებ კრავაი ჯაყელის დიპლომატიას-მეთქი. ასეთი განწყობით მივედი დაპირისპირებულ მხარეებთან და მართლა გამომივიდა პრობლემის მოგვარება. 

 

 

„ხშირად მიფიქრია, რომ ბევრი სხვა ქვიარი ადამიანისგან განსხვავებით, მე საზოგადოებისთვის უფრო რესპექტაბელური და უფრო მისაღები ვარ.“

 

 

- ერთი მხრივ, ღიად ამბობთ: „მე ვარ ქვიარი ქალი“; მეორე მხრივ, იმდენი იდენტობა გაქვთ და ეს იდენტობები ისეა ჩაწნული თქვენს პიროვნებაში, რომ საზოგადოებრივ იმიჯს არაფერი არ გიზიანებთ. როგორ ფიქრობთ, ეს იმიტომ არის შესაძლებელი, რომ ბევრი ადამიანი ჯერ საკმარისად კარგად არ გიცნობთ, თუ იმიტომ, რომ როგორღაც მოახერხეთ, თქვენს სხვადასხვა იდენტობაში ქვიარ იდენტობა ერთ-ერთი ყოფილიყო, რომელიც არაფერს არ ცვლის?

- მეც ამას ვფიქრობ, რომ ქვიარობა მნიშვნელოვანი, თუმცა, მაინც ერთ-ერთი იდენტობაა. მგონია, ეს იმით არის განპირობებული, რომ ამერიკაში ყოფნის ხუთმა წელმა და შვედეთში ყოფნის ორმა წელმა მომცა ისეთი სივრცეები, სადაც დიდს არაფერს ნიშნავდა ჩემი ქვიარობა. ამის გამო არც არავინ მჩაგრავდა, არც არავინ მდევნიდა. 16-დან 21 წლამდე პერიოდი ისეთ გარემოში გავატარე, სადაც გაშლილი მკლავებით ეგებებოდნენ ნებისმიერი იდენტობის ადამიანს. მეორე მხრივ, ალბათ, ბავშვობის მარტოსულობის წლებმა მომცა დრო, რომ ბევრი რამ მესწავლა, ბევრი უნარი განმევითარებინა საკუთარ თავში. იმის შემდეგ, რაც დედაჩემს ვუთხარი სიმართლე, მივხვდი, რომ არის ჩემთვის სივრცე ამ ქვეყანაში. დედაჩემმა ძალიან სევდიანად, მაგრამ მაინც სიყვარულით მიმიღო...  როცა დავრწმუნდი, რომ ჩემს ოჯახს ისევ ვეყვარები, მეგობრებს ვეყვარები - ამის შემდეგ გახდა ქვიარობა ერთ-ერთი იდენტობა. ამაზე ბევრს არც ვფიქრობ, თუკი აუცილებელი არ არის. ახლა მაისის თვე მოდის და, სავარაუდოდ, გაძლიერდება სამთავრობო პროპაგანდა ჩემნაირი ადამიანების წინააღმდეგ. მომიწევს, გამოვხატო ჩემი პოზიცია, როგორც ქვიარმა ქალმა. თუმცა, ჩვეულებრივ პერიოდში, როცა ჰომოფობიით არ არის გაჟღენთილი საზოგადოებრივი სივრცე, ნებისმიერ თემაზე შემიძლია, ინტერესით და შემართებით ვილაპარაკო - გარემოსდაცვით თემებზე, სოციალურ საკითხებზე, სხვა ჯგუფების საჭიროებებზე... 

- გაქვთ თუ არა განცდა, რომ ინტელექტი, განათლება და თქვენს ბავშვურობასთან შერწყმული პატიოსნება ის ფაქტორებია, რომლებიც  ნებისმიერი ტიპის საზოგადოების თვალში თქვენს ქვიარ იდენტობას აბალანსებს? 

- გმადლობთ ამ სიტყვებისთვის. ვფიქრობ, ნამდვილად ასეა. ხშირად მიფიქრია, რომ ბევრი სხვა ქვიარი ადამიანისგან განსხვავებით, მე საზოგადოებისთვის უფრო რესპექტაბელური და უფრო მისაღები ვარ. ვიცი, რომ ეს პრივილეგიებთან არის კავშირში. მართალია, უამრავი შრომა ჩავდე, რომ ამერიკაში წასასვლელად დაფინანსება მომეპოვებინა, მაგრამ ბავშვობაში ჩემმა ოჯახმა ჩადო ყველა რესურსი, რომ კარგად მესწავლა და უსაფრთხო გარემოში მეცხოვრა. ბავშვობიდან მეუბნებოდნენ, რომ შემიძლია, ნებისმიერი მწვერვალი დავიპყრო, - რასაც გოგოებს ხშირად არ ეუბნებიან. თანაც, მეშვიდე კლასიდან მეთერთმეტე კლასის ჩათვლით, კერძო სკოლაში ვსწავლობდი, სადაც, საჯარო სკოლებთან შედარებით, მოზარდები დაცულ გარემოში ვითარდებოდნენ. 

 

- მინდა, საჯარო ცხოვრებაზე ვილაპარაკოთ. როგორც ვიცი, ამერიკიდან რომ ჩამოხვედით, „ახალგაზრდა მწვანეებს“ შეუერთდით, რომელიც მწვანეთა პარტიის ახალგაზრდული ფრთა იყო. 

- ამერიკიდან რომ ჩამოვედი, პირველი წელიწად-ნახევარი სხვა ორგანიზაციებთან ვთანამშრომლობდი. 2019 წელს შევუერთდი „ახალგაზრდა მწვანეებს“, რომლებმაც 2014 წელს დატოვეს გიორგი გაჩეჩილაძის მწვანეთა პარტია და არასამთავრობო ორგანიზაცია დააფუძნეს. შემდეგ „ახალგაზრდა მწვანეები“ ორ ნაწილად გაიყო. დაფუძნდა „მწვანეები“, სადაც ვარ ახლა და რომელსაც აქვს მიზანი, რომ სამომავლოდ იყოს პარტია. „ახალგაზრდა მწვანეები“ კი არასამთავრობო ორგანიზაციად რჩება.

- „მწვანეებს“, როგორც მომავალ პოლიტიკურ პარტიას, ორი მთავარი პრიორიტეტი გაქვთ - ეკოლოგია და თანასწორობა. ასეა?

- დიახ. 

- ძლიერი ფინანსური და საინფორმაციო უზრუნველყოფის გარეშე, როგორ აპირებთ კონკურენციაში შესვლას სხვა პარტიებთან? არ ხართ ბიზნესმენები და არ გინდათ დიდი ბიზნესის ფული. როგორ წარმოგიდგენიათ, საიდან უნდა მოიძიოთ რესურსი, რაც პოლიტიკური საქმიანობისთვის დაგჭირდებათ? 

- ეს ჩვენი მთავარი სატკივარია. ამ ეტაპზე, ვცდილობთ, რომ მოხალისეობრივად ჩავრთოთ ბევრი ადამიანი, მაგრამ ხშირად ეს არ გამოდის. პრინციპში, მცირე და საშუალო ბიზნესთან თანამშრომლობა ჩვენთვის მისაღებია, თუკი ისინიც გამოხატავენ სურვილს. ეთიკურ, სოციალური პასუხისმგებლობის მქონე ბიზნესთან თანამშრომლობას არ გამოვრიცხავთ. 

- გაქვთ რაიმე წარმატება, ამ მხრივ? 

- არა, ფინანსების მიმართულებით, ჯერჯერობით, არაფერი ხელშესახები არ გვაქვს. 

- ახლა მთავარი დილემა განვიხილოთ. პოლიტიკაში თქვენი ძლიერი მხარე ის არის, რომ ახალი დღის წესრიგი გაქვთ. როგორც კონსტიტუციონალისტები აფასებენ, ჩვენი კონსტიტუცია ნეოლიბერალურია და უმრავლესობის ვერტიკალურ  ძალაუფლებას ამყარებს. ამის საპირისპიროდ, თქვენი მთავარი იდეა თანასწორობაა. პოტენციურად, თქვენი ამომრჩეველია შედარებით ღარიბი ფენა, რომლისთვისაც თანასწორობა მნიშვნელოვანია. მაგრამ, ამავე დროს, თქვენთვის გადამწყვეტია, რომ თქვენი მხარდამჭერები ჰომოფობები არ იყვნენ. 

- თუ საკუთარ ჰომოფობიაზე მაღლა დააყენებენ იმ პროგრამას, რომელსაც შევთავაზებთ, თუ ჩვენი იდეები მათ ჰომოფობიას გადაძალავს, კი ბატონო!

- მაგრამ ღარიბ და განათლების დაბალი დონის მქონე ქვეყანაში, თქვენი პოტენციური მხარდამჭერები, სინამდვილეში, გამზადებული ჰომოფობები არიან. ათწლეულებია, საზოგადოების ჰომოფობიურ განწყობებს მიზანმიმართულად კვებავს ძალაუფლების სისტემა. 

- დიახ, ხელისუფლებისთვის ჰომოფობია არის ინსტრუმენტი, რომლითაც ხშირად ცდილობს, რომ სოციალური საკითხები გადაფაროს. იმის მაგივრად, რომ სიღარიბეზე ისაუბროს, მთავრობა დღე დღეზე დაიწყებს საშინელ პროპაგანდას, რომლითაც ქართველი ხალხის ნაწილს დააჯერებს, რომ ამ ქვეყნის მთავარი პრობლემა  ქვიარ ადამიანები არიან. 

- ჰოდა, ვინც თქვენი მთავარი მოკავშირე უნდა იყოს, ძალიან ადვილია მათი გადაქცევა თქვენს მთავარ მტრებად. ამას რას უპირისპირებთ? 

- ამაზე ბევრი გვიფიქრია. მემარცხენე მოძრაობებში ხშირად გვეუბნებოდნენ ქვიარებს, რომ ახლა გვერდზე ჩაიჩოჩეთ, ჯერ მუშების უფლებებს მივხედოთ და როცა მათ პრობლემებს მოვაგვარებთ, შემდეგ მოვალთ თქვენამდეო. ყოფილა პერიოდები, როდესაც მართლა გვერდზე გაგვიწევია. მაგრამ საბოლოოდ მაინც ვხედავდით, რომ როგორც კი ერთ ჯგუფს გარიყავ თანასწორობის იდეიდან, ამ იდეაში ხელჩასაჭიდი აღარაფერი რჩება. იქ, სადაც ერთი ჩაგვრა მეორეზე უფრო მნიშვნელოვანია, სინამდვილეში, ახალი ვერტიკალი იქმნება. ამიტომ მირჩევნია, რომ ნაბიჯ-ნაბიჯ ვაშენოთ ახალი ტიპის მოძრობა და ნელ-ნელა შემოვიერთოთ მხარდამჭერები. 

 

 

„მაქსიმალურად ვცდილობ, რომ ხიდები ავაშენო ადამიანებთან და საპასუხოდ არავის არაფერს არ ვთხოვ.“

 

 

- მესმის. საკუთარ თავზე უარის თქმა ისეთი დათმობაა, რომელიც ყველანაირ შედეგს  აუქმებს.

- არავისზე ნაკლებად დაჩაგრულები არ არიან ქვიარები საქართველოში. ბევრი სერვისის სექტორშია დასაქმებული და ძალიან დაბალი შემოსავალი აქვს; ბევრი სახლიდან გამოგდებულია და წასასვლელი არ გააჩნია. ტრანსგენდერი ადამიანები სოციალურადაც და კულტურულადაც ყველაზე ჩაგრული ჯგუფია. ორმაგი, სამმაგი ჩაგვრა თუ არ დავინახეთ და ამ ადამიანებზეც თუ არ ვისაუბრეთ, მგონია, რომ მხოლოდ მეშახტეებზე ზრუნვა ფარისევლურია. თანამედროვე მემარცხენეობა, მე მგონი, ჩაგრული ჯგუფების ერთმანეთთან შეკავშირებაზე უნდა იყოს ორიენტირებული. არასოდეს პრობლემა არ მაქვს, რომ მხარი დავუჭირო ჯგუფს, სადაც ვიცი, რომ ადამიანების დიდი ნაწილი კონსერვატიულია. თვალს დავხუჭავ მათ სავარაუდო ჰომოფობიურ განწყობებზე, თუკი აქეთ არ დაგვესხმებიან თავს. მაქსიმალურად ვცდილობ, რომ ხიდები ავაშენო ადამიანებთან და საპასუხოდ არავის არაფერს არ ვთხოვ. რიონის ხეობის მოძრაობაში აქტიურად ვიყავი ჩართული. მაგ პერიოდში შვედეთში ვსწავლობდი და იქ აქციაც ჩავატარეთ, თანხაც შევკრიბეთ ქართველმა სტუდენტებმა. როგორც კი საქართველოში ჩამოვედი, მაშინვე გუმათში წავედი რამდენიმე დღით. ვიცოდი, რომ ამ ადამიანებს კონსერვატიული განწყობები ჰქონდათ, მაგრამ არ იყო პრობლემა. ჩემთვის თანამშრომლობის სივრცე მაშინ ჩაიკეტა, როცა დაწერეს ღრმად ჰომოფობიური განცხადება, რომლითაც პრაიდს გაემიჯნენ. მათ სამართლიან მოთხოვნას ახლაც ვუერთდები და აქციაზეც დავდგები მათ გვერდით. უბრალოდ, აქტიური თანამშრომლობის სივრცე ჩაიკეტა. მათგან თავიდანვე არ ველოდი სოლიდარობას. ერთადერთი სურვილი მქონდა, რომ არაფერი ჰომოფობიური არ ეთქვათ, უბრალოდ, გაჩუმებულიყვნენ. მეგონა, გაიაზრებდნენ ერთობის მნიშვნელობას, მაგრამ ასე არ მოხდა, სამწუხაროდ. 

- როგორ წარმოგიდგენიათ საქართველოში ტრადიციული საზოგადოების და სამოქალაქო საზოგადოების თანაცხოვრება? პირველის ამოცანაა, რომ ქვეყანაში არაფერი არ შეიცვალოს; მეორის ამოცანაა, ყველაფერი შეიცვალოს. მიგაჩნიათ, რომ დრო და პროცესები ერთ-ერთ სეგმენტს კრიტიკულად შეავიწროებს და მეორე დომინანტი გახდება? თუ, მომავალში მაინც, შესაძლებელი იქნება საერთო ენის მოძებნა? 

- მგონია, მოვა თაობა, რომელიც ბევრად უფრო მეტ საერთოს იპოვის სხვა ქვეყნებში მცხოვრებ თანატოლებთან, ვიდრე უფროს თაობასთან, თავის ქვეყანაში. „ჯენ ზის“ ერთ-ერთი პირველი მახასიათებელი უკვე არის ის, რომ ბევრად მეტი საერთო აქვს თავის თანატოლთან გლობალურად ნებისმიერ წერტილში (არა მხოლოდ დასავლეთში, არამედ, სხვაგანაც), ვიდრე საკუთარი ქვეყნის უფროს მოქალაქეებთან. გლობალიზაციის თანმდევია, რომ მოდის თაობა, რომლისთვისაც თანასწორობა მნიშვნელოვანია. არ ვფიქრობ, რომ თანამედროვე ახალგაზრდები ხელაღებით უარყოფენ ტრადიციებს. ვიტოვებთ იმას, რაც იდენტობის შენარჩუნებაში გვეხმარება; თუმცა, უკუვაგდებთ ტრადიციებს, რომლებიც ჩაგვრას და ექსპლოატაციას ახალისებს. 10-15 წელიწადში, როცა დღევანდელი ახალგაზრდა თაობა აქტიურად ჩაერთვება საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, ეს საკმაოდ ბუნებრივად მოხდება. 

- ანუ დომინანტი გახდება სამოქალაქო აზროვნება? 

- დიახ, ასე ვფიქრობ. ჩემი თაობისთვის და, მით უმეტეს, ჩემზე უმცროსებისთვის არავითარი მნიშვნელობა არ აქვს ადამიანის სხვადასხვა იდენტობას; ბევრისთვის, ყოველ შემთხვევაში, ასეა. გაცილებით მნიშვნელოვანია ადამიანის გულწრფელობა და კომპეტენტურობა. დრო მოიტანს პროგრესს, მაგრამ ვერ დაველოდებით. დედაჩემი მეუბნება ხოლმე - შვილო, ახლა რომ იბრძვი, დაელოდე, 15-20 წელიწადში თავისით მოვა, რისთვისაც იბრძვიო. მე ვეუბნები, რომ ვერაფერს ვერ დაველოდებით, ჩვენი ცხოვრება გადის; ჩვენ თუ ფეხი ფეხზე გადავიდეთ, თავისით არაფერი არ მოვა; პროგრესი უნდა მოვიყვანოთ ჩვენი გაბედულებით, მეტი მზაობით, რომ საჯარო ცხოვრებაში ჩავერთოთ. 

- თქვენ თქვით, რომ „ჯენ ზი“ ბევრად მეტ საერთოს პოულობს თავის თანატოლებთან უცხოეთში, ვიდრე საქართველოში უფროს თაობასთან. 7-9 მარტის აქციები ნამდვილად პატრიოტული მოტივით დაიწყო, მაგრამ ახალგაზრდა თაობის ჩართვის მოტივაცია რამდენად იყო პატრიოტული? 

- მგონია, რომ პატრიოტიზმს საერთოდ სხვანაირად აღიქვამს ახალი თაობა. ძველი თაობის პატრიოტიზმია ტრადიციების ერთგულება, სუფრაზე სადღეგრძელოს თქმა...

- ოღონდ, მხოლოდ ეგ არ არის. სისხლიც ბევრი დაიღვარა სამშობლოსთვის. 

- მგონია, რომ ჩემი თაობის ბევრი ადამიანიც მზად არის, რომ თავი გაწიროს. იმედია, არ დაგვჭირდება. 

- მაგრამ რა იყო მოტივაცია, როცა თქვენი თაობა გამოვიდა, დადგა  აქციაზე და არ დაიშალა: ის, რომ ეს სჭირდება ჩემი ქვეყნის მომავალს თუ ის, რომ მე უნდა მქონდეს ისეთი გარემო, როგორიც აქვთ ჩემს თანატოლებს, მაგალითად, საფრანგეთში და ბელგიაში?

- მე მგონი, მოტივაცია საქართველოს რუსეთიზაციისგან დაცვა იყო.  ახალგაზრდებში ანტირუსული განწყობა უკრაინაში მიმდინარე ომის ფონზე განსაკუთრებით გაიზარდა. მგონია, ეს იყო ყველაზე პატრიოტული განწყობები, რაც კი ოდესმე მიგრძნია. შეიძლება, ბევრმა ახალგაზრდამ სხვებს აუწყო ფეხი და იმიტომ გამოვიდა. მაგრამ თუ პატრიოტიზმი მოდური გახდება, არაფერი ცუდი ამაში არ არის. 

- იმ დღეებში „ჯენ ზიმ“ უფროსებისგან დიდი პატივისცემა დაიმსახურა, რადგან მკაფიოდ გამოჩნდა ახალგაზრდების პასუხისმგებლობა. უფროსების პატივისცემამ მათში თუ გამოიწვია რეზონანსი? 

- აქამდე გვესმოდა: როგორები არიან ეს ახალგაზრდები?! სულ მობილურ ტელეფონს ჩაჰყურებენ, უცნაურად აცვიათ, უცნაურ ადგილებში დადიან... გეთანხმებით, ეს წარმოდგენა შეიცვალა. დაინახეს, რომ ახალგაზრდები გამოვიდნენ კლუბებიდან, ბარებიდან, ტელეფონებიდან თავი ასწიეს და აქციაზე მოვიდნენ. შედეგმა ახალგაზრდების აღიარება მოიტანა და მგონია, რომ პატივისცემის განცდა მომავალშიც გაგვყვება. უფროსი თაობის წარმომადგენელი ორჯერ დაფიქრდება, სანამ რამე ცუდს იტყვის ამ თაობაზე. 

- ახალგაზრდებს თუ შეეცვალათ დამოკიდებულება უფროსების მიმართ? 

- ყოველ შემთხვევაში, ჩემ გარშემო ადამიანებმა დაინახეს, რომ გვერდით გვედგნენ ბებიები და ბაბუები, ზოგჯერ, ყავარჯნიანი მოხუცები. ისეთი სასიხარულო იყო მათთან საუბარი. გვეუბნებოდნენ: „ახლა თქვენი ჯერია, თქვენ უნდა მოხვიდეთ, გენაცვალეთ, ბებო!“ მთელ ქალაქში ადამიანები სიყვარულით ვუყურებდით ერთმანეთს. მოგონება ერთმანეთზე - როგორები ვართ საუკეთესო შემთხვევაში, როცა ჩვენთვის ძალიან ღირებულს ვიცავთ; როგორ შეგვიძლია, ერთად დავდგეთ უმცროსებიც, უფროსებიც და ერთად ვიბრძოლოთ, - მგონია, რომ ეს გამოცდილება გაგვყვება. მგონია, რომ ნელ-ნელა თავიდან ვაშენებთ პატრიოტულ პროექტს, რომელიც არ არის მიბმული ექსკლუზიურად არც რომელიმე ეთნოსთან, არც რომელიმე რელიგიასთან და ბევრად უფრო ინკლუზიურია. ეს ძალიან კარგი პროცესი მგონია. 

 

 

„მნიშვნელოვანი იქნებოდა, ეგ უნარიც რომ მქონოდა - თანმიმდევრულობაში მეპოვა საინტერესოობა.“ 

 

 

- ახალგაზრდა ხართ და თუ გიფიქრიათ, ვინ გინდათ იყოთ სიკვდილის წინ, როცა მთელ ცხოვრებას გაივლით? 

- ვფიქრობ ხოლმე, რომ ღრმა მოხუცებულობამდე არ მინდა ცხოვრება. რატომღაც მგონია, რომ მოხუცობის ასაკამდე ვერ მივაღწევ. 

- ეს ტიპური ახალგაზრდული ფიქრებია. 

- მგონია, ისეთი ცხოვრება მომიწევს, სულ ბრძოლებში და აღმაფრენებში ვიქნები, რაც შეიძლება გამომფიტველიც აღმოჩნდეს. ვისურვებდი, წლები რომ გავა, არავითარი სერიოზული სინანული არ მქონდეს და ვიცოდე, რომ რაც ვიცხოვრე - შეიძლება შეცდომები დავუშვი, მაგრამ - განზრახვა კარგი მქონდა, გულწრფელი ვიყავი და ჩემი სიმართლით ვიცხოვრე. ჩემთვის ბედნიერებისკენ სწრაფვა არ არის მთავარი. სტერილური ბედნიერება ნაკლებად მაინტერესებს. უფრო მეტად მინდა, სისხლსავსე ცხოვრება მქონდეს, რომელიც მძაფრ ემოციებს, მნიშვნელოვან გამოწვევებს და ამ გამოწვევებთან ბრძოლას მოიცავს. ყოველთვის, როცა ვცადე, რომ ამას გავქცეოდი და მშვიდად მეცხოვრა, ძალიან მომწყინდა. საკუთარი თავის საუკეთესო ვერსია არ ვიყავი არც ამერიკაში, არც შვედეთში, სადაც კარგად ვაბალანსებდი ცხოვრებას. ალბათ, ეს არის პასუხი კითხვაზე, რატომ დავბრუნდი საქართველოში. ჩემთვის საქართველო არის იდეალური ქაოსი, რომელიც კვებავს ჩემს მოთხოვნილებას, რომ ისეთი ცხოვრებით ვიცხოვრო, სადაც მწვერვალებიც იქნება და დანარცხებებიც. არ მაინტერესებს, რომ სტაბილური ხაზით ვიარო. 

- თქვენთვის რომელია სიტყვა, რომელიც მთელი ცხოვრების მეგზურად გამოდგება? 

- ალბათ, გაგიკვირდებათ, მაგრამ - ჰარმონია. ჩემთვის მნიშვნელოვანია, რომ ჰარმონიული ვიყო საკუთარ თავთან და სხვებთანაც. იდეალისტი ვარ და მინდა, რომ სამყაროში მეტი ჰარმონია იყოს. ოღონდ, ვიცი, რომ ამ ჰარმონიამდე მისასვლელი გზა იქნება არაჰარმონიული, ქაოსური. მიზანი მაინც ჰარმონიაა. 

- დიდი მადლობა ამ საუბრისთვის, რომლის ერთი სიტყვით, ერთი ეპითეტით აღწერა - რომ ეს იყო გულწრფელი, ან ღრმა, ან დამაფიქრებელი - გამიჭირდება. ინტერვიუს დავასრულებთ თქვენი კომენტარით ცნობილი ადამიანების ორ გამონათქვამზე. პირველი ციტატა ეკუთვნის ორატორული ხელოვნების თეორეტიკოსს ძველ რომში - მარკუს ფაბიუს კვინტილიანეს (ახ.წ. 35-96): „უფრო ადვილია, გააკეთო მეტი, ვიდრე - იგივე.“

- ჩემთვის იდეალური ციტატაა. იმავეს კეთება ძალიან არ მიყვარს. ვცდილობ ხოლმე, რომ ახალი გამოწვევები დავუსახო ჩემს თავს. თუმცა, ის საქმე, რასაც შეჭიდებული ვარ, დიდ თანმიმდევრულობას მოითხოვს. მაქვს პასუხისმგებლობის გრძნობა, რომ დავასრულო, რასაც ხელს მოვკიდებ; მაგრამ ყოველდღე რუტინული საქმის კეთება, რაც უმნიშვნელოვანესია, ამ წუთას, ცხოვრების ამ ეტაპზე, ძალიან მიჭირს. პირადად მე ასე ვიქცევი: ვაკეთებ მეტს და იმავეს ხშირად ვერ ვაკეთებ. არადა, მნიშვნელოვანი იქნებოდა, ეგ უნარიც რომ მქონოდა - თანმიმდევრულობაში მეპოვა საინტერესოობა. 

- მეორე ციტატის ავტორია ტიბეტური ბუდიზმის მიმდევრების სულიერი ლიდერი დალაი ლამა XIV (1935): „გახსოვდეს, რომ ზოგჯერ საოცარი გამართლებაა, არ მიიღო ის, რაც გინდა.“

- ამასაც ვეთანხმები. საერთოდ, მგონია, ადამიანებმა ხშირად არ ვიცით, საბოლოოდ რა გვინდა. შეიძლება, რაღაც იდეალური ვერსია გვქონდეს გონებაში, მაგრამ როდესაც ვიღებთ იმას, რაც გვინდოდა, ვხედავთ, რომ სრულებით არ გვაკმაყოფილებს. სამაგიეროდ, როცა არ იღებ იმას, რაც გინდა, ეს ხდება მოტივაცია, რომ სწრაფვა გააგრძელო და ამ სწრაფვაში იპოვო ნამდვილი მიზანიც და მისიაც. ამიტომ არის ზოგჯერ გამართლება, რომ არ მიიღო ის, რაც, გგონია, რომ გინდა. 
 

ფოტომასალა: ირაკლი გედენიძე