×
„ნელ-ნელა ადამიანები ჩემი გმირებით ჩავანაცვლე“

გაბრიელ ტანიე

მწერალი


4072

ინტერვიუს შესახებ

„ქანაანის შვილების“ ავტორთან, გაბრიელ ტანიესთან ინტერვიუ ჩვენი პროექტის არაჩვეულებრივ მონაპოვრად მიმაჩნია. სოფელ არგვეთაში (იმერეთის სოფელია) მასთან ერთად გატარებული დღე კი ჩემი პირადი ურთიერთობების საგანძურის ნაწილია. 

ასეთი ქარიზმატული ადამიანი ძალიან იშვიათად შემხვედრია. მას ყველაფერი განასხვავებს: იყო სასულიერო პირი, რომელიც უაღრესად აქტიური საზოგადოებრივი საქმიანობით გამოირჩეოდა; იყო თბილისელი, რომელიც ხან მესხეთში მსახურებდა და ხან - ხევსურეთში; იყო და არის ადამიანი, რომელიც ამბობს, რომ არ შეუძლია სიყვარულის შეკავება. 

მოძალებული ემოცია მიბიძგებს, ცოტა მაინც გიამბოთ, როგორ დაქანცა გაბრიელ ტანიე ხელოვნურმა დაბრკოლებებმა; როგორ წავიდა საქართველოდან; როგორ დაწერა წიგნი, რომლის გმირებში გადანაწილდა ის ენერგია, რითიც მთების გადადგმა უნდოდა თავის სამშობლოში... 

მაგრამ, ჯობია, თავად გაბრიელ ტანიესგან გაიცნოთ გაბრიელ ტანიე - ადამიანი, რომელიც, მჯერა, კიდევ ბევრ თაობას დაამახსოვრებს საკუთარ სახელს და საკუთარ შემოქმედებას. 

ია ანთაძე

- ჩემს აღქმაში, ემოციური ადამიანი ხართ და რომელია ის ემოცია, რომელიც ყველაზე უკეთ გამოხატავს თქვენს ადამიანურ არსს?

- (პაუზა) სიყვარულის ემოცია. ადამიანები მიყვარს და ვგრძნობ, რომ ზოგჯერ ზედმეტიც მომდის. არ შემიძლია სიყვარულის შეკავება. 

- თქვენ ხართ იოსებ გაჩავა, თქვენ ხართ მამა იოსები, ასევე, გაბრიელ ტანიე - მწერალი; გაბრიელ ტანიე - მხატვარი, თქვენ ხართ ფატიმა - თქვენივე ნახატიდან, თქვენ ხართ ნორულ ისლამი - თქვენივე წიგნიდან. თითოეულ ამ იდენტობას პირადად ადასტურებთ. რა ამთლიანებს თქვენი იდენტობის ამ წახნაგებს? 

- ამთლიანებს კიდეც და ყოფს კიდეც. ყველა ამ წახნაგს აერთიანებს თავისუფლება, უფრო ზუსტად, სწრაფვა თავისუფლებისკენ. იმიტომ მოვიგონე გაბრიელ ტანიეც, იმიტომ შემოვიდნენ ფატიმაც, სხვებიც, რომ, თითქოს, ჩაკეტილი სივრციდან გაღწევას ვცდილობ. ეს ჩემდაუნებურად ხდება. ღმერთი ხომ თვითონ არის თავისუფლება?! პირველი, რაც მისცა და დაუწესა ადამიანს - რა უთხრა? „აქ არის ჩემი გზა, ხოლო აქ არის ეშმაკის გზა. რომელიც გინდა, აირჩე.“ არ უთქვამს დირექტორივით, რომ ეს არის კარგი გზა და მე ამირჩიეო. ჩემი იდენტობის სხვადასხვა წახნაგს თავისუფლება აერთიანებს.

- რატომ იყო საჭირო თქვენი პიროვნების ამდენ წახნაგად დაშლა?

- თვითონ დაიშალა, თვითონ არ გამიჩერდნენ. ეს მერე აღმოვაჩინე. ამ წუთასაც აღმოვაჩინე, კითხვა რომ დამისვით, თურმე, რამდენი ვყოფილვარ... ახლა ისეთ პროექტზე ვმუშაობ, რომ ამბავი მოდებულია ყველაფერს და თითქმის ყველა პერსონაჟში ისევ მე ვარ. 

- რომ შეგეძლოთ თქვენი ცხოვრების ერთი სისუსტის ან ერთი შეზღუდვის დაძლევა, რას აირჩევდით?

- (პაუზა) თვითონ ამ შეზღუდვებსაც მოაქვს იმის ჟინი და სურვილი, რომ გათავისუფლდე, ჩამოყალიბდე. მაგრამ თუ არჩევის საშუალება მექნებოდა, სიმორცხვეს ავირჩევდი. ძალიან მორცხვი ვარ და ამან ბევრ რამეში დამაზიანა, ხელი შემიშალა. ახლა რაზეც ვმუშაობ, ვგრძნობ, რომ ზოგიერთი მომენტის შინაგანად გადალახვა მიჭირს და კლიშეებში ვზივარ იმიტომ, რომ მრცხვენია. ხანდახან მშურს იმ ადამიანების, რომლებიც დაუბრკოლებლად წერენ და ფიქრობენ. ეს მე არ მქონდა იმიტომ, რომ წინ ყოველთვის რაღაც ბარიერებს ვაწყდებოდი და ვკომპლექსდებოდი. ურთიერთობაშიც ძალიან მორცხვი ვარ და ავადმყოფურ ქცევაში გადამდის. 

- დიდი ხნის წინ, როცა ოთარ ჭილაძის რომანი „ყოველმან ჩემმან მპოვნელმან“ გამოქვეყნდა, დედაჩემმა წაიკითხა და თქვა: მე არ წარმომიდგენია, რომ ადამიანი ამაზე მეტად გაშიშვლდესო. ურთიერთობებში ოთარ ჭილაძეც ძალიან მორიდებული ადამიანი იყო, მაგრამ თავისი გმირების პირისპირ საოცრად თამამი და გამბედავი ხდებოდა. ალბათ, ცუდია, როცა მწერალს სიმორცხვე მუშაობაში უშლის ხელს.

- ლელა ჟორჟოლიანს, ჩემი წიგნის რედაქტორს, ბევრი შრომა სჭირდება, რომ წერის დროს სიმორცხვე დამაძლევინოს.

- რომ ბოლომდე თქვათ ის, რისი თქმაც გინდათ?

- დიახ, დიდი ძალისხმევა მჭირდება. არ ვიცი, რისი ბრალია. ბავშვობაში ავადმყოფურად მორცხვი ვიყავი. ახლა ვცდილობ, ნელ-ნელა გადავლახო. 

- ჩემმა სტუმარმა, ფსიქოლოგმა მარინა კაჭარავამ გვიამბო, რომ სამიდან ექვს წლამდე ბავშვში ყალიბდება ეს არაცნობიერი სიმორცხვე. მშობლების ქცევაზეა დამოკიდებული, რამდენად მორცხვი იქნება, ან არ იქნება მათი შვილი ზრდასრულობისას. ამ ასაკში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, მშობელმა თავი შეიკავოს ასეთი საყვედურისგან: „ეს როგორ გააკეთე? არ გრცხვენია?!“

- დიახ, ბავშვობაში მქონდა ტრავმის რაღაც მომენტები, რომლებმაც დიდი დაღი დამასვა. წერაშიც ხელი მეშლება და ბევრჯერ იმ დონეზე ვყოფილვარ, რომ მიწყენინებია კიდეც ძალიან საყვარელი ადამიანებისთვის. მერე ვერ ვუხსნი ჩემს საქციელს და ხან რაში მეთვლება, ხან -  რაში. ახალ წიგნში არის რაღაც მომენტი, რომელიც დიდ გამბედაობას მოითხოვს ჩემგან. 

- თქვენი წიგნის - „ქანაანის შვილების“ - პირველ ნაწილში ძალიან გახსნილი ხართ და რთულ თემებზე ღიად საუბრობთ. ანუ რაღაც დონეზე სიმორცხვე უკვე დაძლეული გაქვთ, როგორც მწერალს. 

- წიგნის მაგ ნაწილში ემოცია ჩაერთო. ახალმოპოვებული თავისუფლების სითამამე კი არა, უფრო სიტკბო იყო, რაც ძალას მაძლევდა.

 

 

„აქ რომ ვიყავი, პროტესტი მქონდა იმის გამო, რომ ხალხს ზეაღმატებული შეხედულება აქვს სასულიერო პირებზე.“

 

 

- აკადემიური პროფესიით კინორეჟისორი ხართ.

- ოღონდ, დაუმთავრებელი განათლებაა.

- ყოველ შემთხვევაში, ეს იყო პროფესია, რომელიც თქვენ აირჩიეთ. კინორეჟისორობა ბუნებით ლიდერი ადამიანების პროფესიაა. ასეთივეა, ალბათ, სასულიერო პირის საქმიანობა, რადგან მჭიდროდ არის დაკავშირებული ადამიანების ბედთან. სამაგიეროდ, მწერლის და მხატვრის საქმიანობა სრულ მარტოობას გულისხმობს. როგორ ათავსებთ ერთმანეთთან, ერთი მხრივ,  აქტიურ კომუნიკაციას და, მეორე მხრივ, მარტოსულობას?

- თვითონ ბალანსდება. შეიძლება ითქვას, მისტიური მოვლენები ხდება. ზუსტად იცის ღმერთმა, როდის უნდა ვიყო ადამიანებთან, შემდეგ - მათგან აღებული ენერგია მაძლებინებს მარტოსულობაში. ზედმეტი მარტოსულობა საშინელებაა. ხანდახან ურჩი ვარ შინაგანად, ჩემს ბუნებას ვეურჩები. ვყოფილვარ ზედმეტი მარტოსულობის მდგომარეობაში და მივმხვდარვარ, რომ ეს უკვე მინუსში გადადის. მაგრამ მარტოსულობა მიყვარს, მაგით ვცოცხლობ. იმდენი ხანი დავყავი ადამიანებთან, რომ ნელ-ნელა ადამიანები ჩემი გმირებით ჩავანაცვლე. დიდხანს ვიყავი აქტიური. ამ ეტაპზე - და მგონი ასე გაგრძელდება ბოლომდე - მირჩევნია, რომ მარტოსული ვიყო. როდესაც სასულიერო პირი გავხდი, პატრიარქმა მითხრა: „იცი, რა არის მღვდლობა? სხვებისთვის ცხოვრება.“ ეს ჩამებეჭდა. არ ვამბობ, რომ კარგია ან ცუდი, ამას ვამბობ, როგორც ფაქტს - ჩვეულებრივ ვცხოვრობდი სხვებისთვის. შემდეგ, როცა წიგნზე დავიწყე მუშაობა, მივხვდი, რომ შემოვბრუნდი. პრინციპში, არც ახლა ვარ მარტო, ჩემს გმირებთან ვარ. 

- სასულიერო საქმიანობა და მარტოსულობა როგორ გამოვა ერთად? მოგიწევთ, რომ ერთ-ერთი დათმოთ?

- მიფიქრია მაგაზე. მაგრამ ისე აწყობს ყველაფერს ღმერთი... დავაკვირდი, რომ მე ვუშლი ხოლმე ხელს. ახლა ჩეხეთის ეკლესიის წევრი ვარ, სასულიერო პირი, თან მწერალი ვარ. თვითონ მიკვალავს და მიბალანსებს ცხოვრებას. სასულიერო პირი რომ ვარ, არც ეს მიშლის ხელს მწერლობაში და მწერალი რომ ვარ, არც ეს მიშლის ხელს, სასულიერო პირი ვიყო.

- ფიქრობთ, რომ ეს მდგომარეობა მუდმივად შეიძლება გაგრძელდეს?

- არა, ასე არ ვფიქრობ. არ ვიცი, რა და როგორ მოხდება. პრინციპში, ახლა აქ ვარ და მარტოსული ვარ. ეს ჩემთვის ყველაზე კომფორტული მდგომარეობაა. ასეთი კომფორტული მდგომარეობა ჯერ არ მქონია. აი, ამ ასაკში მივიღე ის, რასაც მთელი ცხოვრება ველოდი. ზოგისთვის ვარ, ზოგისთვის არ ვარ სასულიერო პირი. ევროპაში ვინც ჩემი მრევლია, მათთვის ვარ. აქ რომ ვიყავი, პროტესტი მქონდა იმის გამო, რომ ხალხს ზეაღმატებული შეხედულება აქვს სასულიერო პირებზე. ჩემს სიმორცხვეს კიდევ ეს უნდოდა?! უარესად ვითრგუნებოდი. ჩემთვის ამაზე დიდი კატასტროფა არ არსებობს. ყოველთვის ვცდილობდი, რომ ეს წახნაგები მომებლაგვებინა. ახლა როგორც ვარ, ჩემთვის საოცრად კომფორტულია. შეიძლება, გავიდეს დრო და ვუთხრა ჩემს მოძღვარს და ჩემს მეუფეს, რომ ჯობია, პენსიაში გავიდე (ასე ეძახიან). ვფიქრობ, ასეც მოხდება. რადგან შემიყვარდა ეს მდგომარეობა, ვფიქრობ, ცუდ მღვდლობას, სახლში რომ იჯდეს ადამიანი, ის ჯობია. 

- თქვენი პიროვნული ზრდა უფრო დაბრკოლებების გადალახვას უკავშირდება, თუ ისეთ დრო-სივრცეში ყოფნას, სადაც თავს განსაკუთრებით კარგად გრძნობთ?

- ერთიც და მეორეც. დავაკვირდი, რომ როცა საქართველოში სასულიერო პირი ვიყავი, რაც მეტი დაბრკოლება მხვდებოდა, მით მეტი ჟინი მიჩნდებოდა. თითქოს, ვეძებდი ამ დაბრკოლებებს. სხვათა შორის, ყველა წარმატებით გადაილახა. ახლაც დაბრკოლებებს ვეძებ. ზედმეტი კომფორტი მთრგუნავს და მაჩერებს. 

- პიროვნულ ზრდაზე იმიტომ გკითხეთ, რომ ხევსურეთზე ამბობდით, ხუთი წელი, რომელიც იქ გავატარე, ჩემი ცხოვრების ყველაზე ბედნიერი პერიოდი იყო, იქ ჩამოვყალიბდი ადამიანადო.

- დიახ, ახლაც ამას ვფიქრობ. ერის ადამიანები რომ ამოდიოდნენ ხევსურეთში, სულ ამას ამბობდნენ, ვაიმე, აქ როგორ ცხოვრობო. არადა, იმის მერე ასეთი ბედნიერი არ ვყოფილვარ. ხევსურეთში პატარა ქოხი მქონდა. ტახტი ძალიან მოკლე იყო და ხის ყუთები ამომიტანეს, ღამე ფეხები რომ დამეწყო. მოგვიანებით ევროპის ყველაზე კარგ სასტუმროებში მიცხოვრია, მაგრამ ხევსურეთში რომ თავისუფალი და ბედნიერი ვიყავი, ასეთი სხვაგან არ ვყოფილვარ. ხევსურეთში რომ ჩავედი, ერთ თვეში მივხვდი, რომ ჩვეულებრივ წმინდანებში ვცხოვრობდი. ყველა ჩემზე სუფთა და კარგი იყო. ყველა მჯობდა. მარტო რომ ვრჩებოდი, სულ დანაშაულის გრძნობა მიპყრობდა. თბილისში რომ მოვდიოდი, ამდენი ფარისევლის ყურება ხომ საერთოდ საშინელება იყო. 

- დაბრკოლებები გადავლახეო, რომ თქვით, ფიზიკურ დაბრკოლებებს გულისხმობდით თუ სულიერს?

- ფიზიკურ დაბრკოლებებს ვგულისხმობ, რომლებიც გარედან მოდიოდა, თორემ, მადლობა ღმერთს, შიგნიდან - სულიერად - მტკიცედ ჩამოვყალიბდი. ვეღარ ვიგებდი, საქმე მეკეთებინა, თუ ხელოვნურად შექმნილი დაბრკოლებები მომეგერიებინა. 

- თქვენი სადებიუტო წიგნი, 2017 წელს გამოცემული „ქანაანის შვილები“ გამომცემლობა „ინტელექტის“ ყველაზე დიდი რაოდენობით გაყიდული წიგნი, ანუ ბესტსელერი აღმოჩნდა 2018 წელს. ახალ წიგნზე მუშაობაში ხელს ხომ არ გიშლით „ქანაანის“ წარმატების წნეხი? მკითხველიც უკეთესს ელოდება და, ალბათ, თქვენც ეს დავალება გაქვთ მიცემული საკუთარი თავისთვის, რომ მეორე წიგნი პირველზე ნაკლები არ უნდა იყოს. 

- რა კარგი კითხვაა. ამიტომაც გამეწელა მეორე წიგნზე მუშაობა. ბევრს ვფიქრობდი და ლელას, ჩემს რედაქტორს, ვეუბნებოდი კიდეც, ეს წიგნი „ქანაანის შვილებზე“ ნაკლები ხომ არ უნდა იყოს-მეთქი?! მაგრამ მერე შიში გადავლახე. როცა პერსონაჟები და სიუჟეტები მკაფიოდ დავინახე, ამ ფიქრებმა გამიარა. წერა ახლა დავიწყე, თორემ, მეორე წიგნზე სამი წელი ვიმეცადინე. რამდენიმე ქვეყნის ეპოქა შევისწავლე ამ წლიდან იმ წლამდე, გმირების ხასიათები... ამას რომ ვაკეთებდი, ყოველთვის წითელივით მენთო, რომ ახალი წიგნი „ქანაანზე“ ნაკლები არ უნდა იყოს. 

- თუ სწორად გავიგე, „ქანაანის“ წნეხი მაშინ გადალახეთ, როცა ახალი წიგნი მეტ-ნაკლებად სრულად დაინახეთ.

- სულ რამდენიმე დღეა, რაც დავინახე. მანამდე სამი წელი ვიყავი კატორღაში, შიშში. რამდენიმე დღის წინ მივხვდი, რომ დალაგდა. ამ ოთახში მთელ კედლებზე იყო გაკრული ფურცლები სიუჟეტებით, ომებით, ეპოქებით, ქვეყნებით... ჭერზეც კი ფურცლები იყო გაკრული. და ვუყურებდი, როგორ ლაგდებოდა. დანარჩენი ფურცლები უკვე ავკრიფე. ეს დარჩა, რასაც ხედავთ. რაც შეეხება ბესტსელერს, პრაღაში არ ჩამომდიოდა ამბები, რომ ჩემს წიგნს კითხულობდნენ, რომ ბესტსელერი გახდა. პირიქით, ორი მხრიდან წამოვიდა უარყოფითი ნაკადი. ეს წიგნი არ მიიღეს არც ფუნდამენტურად განწყობილმა ადამიანებმა და არც ლიბერალური აზრის ლიდერებმა. ლიბერალები რითი გავანერვიულე, კარგად ვერ ვხვდები. თუმცა, მწერალი შუაში უნდა იყოს.

- „ქანაანის შვილები“ უცნაურად იწერებოდა, ხან სადარბაზოში, ხან კაფეში, ხან ბაღში, ხან აეროპორტში. არადა, წიგნში დიდი ცოდნა დევს ჩვენთვის უცხო ქვეყნების შესახებ. რომ ვკითხულობდი, სულ ვფიქრობდი, ეს წიგნი თუ აეროპორტებში და კაფეებში იწერებოდა, საიდან მოვიდა ასეთი ცოდნა? 

- „ქანაანის შვილები“, დღესაც არ ვიცი, რა არის და როგორ დაიწერა. ბევრჯერ მითქვამს, თითქოს, უკვე დაწერილი იყო, მე უბრალოდ მივდევდი და ვიღაც მკარნახობდა. ამას სერიოზულად გეუბნებით. ზუსტად საჭირო მომენტში წავაწყდებოდი ხოლმე ინფორმაციას, რომელიც შემდეგ მადგებოდა. მაგალითად, პარიზში, სასტუმროში, სულ შემთხვევით ვნახე ტელევიზორში, რომ როჰინგების გამოსვლა იყო ბირმის საელჩოსთან და დავინტერესდი. ინტერნეტში დავიწყე ინფორმაციის ძებნა. ბევრი სასწაული და საოცრება მოხდა ამ წიგნის წერისას.

 
მიქელანჯელოს ხომ აქვს დავითზე ნათქვამი - ეგ ხომ იყო, უბრალოდ, მე შემოვაცალე ეს ნატეხებიო და ზუსტად ასე, თითქოს, „ქანაანი“ უკვე იყო, სადღაც იდო, ზემოთ და მე, უბრალოდ, მივსდევდი და ვწერდი.

 

- თქვენი ციტატა მინდა, წაგიკითხოთ: „თავისუფლებისკენ გაღწევის, განგრევის მიჯნაზე ვიდექი, „ქანაანის შვილებს“ რომ ვწერდი. აღთქმულ მიწას ვეძებდი.“ ვინც არ იცის კონტექსტი, რომელშიც წიგნს წერდით, ის ამ ფრაზის შინაარსს ვერ გაიგებს. წიგნზე მუშაობა დაიწყეთ საქართველოში, სადაც სასულიერო პირი იყავით და დაამთავრეთ ევროპაში, სადაც სამკურნალოდ წახვედით და საცხოვრებლად დარჩით. თქვენ როგორც ჩათვლით საჭიროდ, ისე გვიამბეთ იმ გარემოზე, საიდანაც თავისუფლებისკენ გაღწევას, განგრევას ცდილობდით იმ პერიოდში.

- ეკლესიის წიაღში ბევრი ცდომილება იყო. ხევსურეთში ახლაც ამბობენ, რომ სანამ მე იქ სასულიერო პირი ვიყავი, ბევრი რამ გაკეთდა. სინამდვილეში, ეს იყო ძალიან მცირე, რისი გაკეთებაც მაცალეს. ამასწინათ ვითვლიდი, რომ 37 პროექტი მაქვს დატოვებული. აი, ამის განგრევა იყო „ქანაანი“, რომ როგორღაც უფრო მეტი გამეკეთებინა. ეს ემოცია ჩაიდო წიგნში. გაბრიელ ტანიეში, ნორულ ისლამში, ფატიმაში, სალეჰსა და ნურიაში გადანაწილდა ის ენერგია, რომლითაც, მზად ვიყავი, მთები გადამედგა. სამწუხაროდ, ხევსურეთში აღარ მომეცა საშუალება, რომ რამე გამეკეთებინა. 

 

 

„როცა ჩვენ არ ვიდევნებოდით და ზედმეტი პატივი გვქონდა, თურმე, ჩვენი სული საშინლად იტანჯებოდა.“

 

 

- როგორც წიგნში წერთ, სანამ საქართველოში იყავით, თქვენ, სასულიერო პირს, თქვენი ზემდგომი იერარქები გეუბნებოდნენ, „ზედმეტად გააქტიურდი“, „ზედმეტი ხომ არ მოგდის?“. რას გულისხმობდნენ? რა იყო მთავარი, რაც მათ არ მოსწონდათ თქვენს საქმიანობაში?

- სხვისი წარმატება ვიღაცისთვის ყოფილა უბედურება - ამას გვიან მივხვდი. „ბევრს ხტუნავ...“ „ბევრს აქტიურობ...“ - ეს ფრაზები მესმოდა. შეიძლება, თეთრი ყვავი ვიყავი იმ გარემოში. 

- მარტო იმიტომ გავიწროებდნენ, რომ საზოგადო საქმიანობას ეწეოდით?

- მარტო ეს, აბა, სხვა არაფერი ყოფილა. პირდაპირ მეუბნებოდნენ: „დიდი რაღაც კეთდება, მაგრამ არ გინდა; რად გინდა ეს ყველაფერი?“ ზედმეტად გამოვედი ასპარეზზე და ასეთი აზრები გაუჩნდათ: „ეს არავისი არ არის“, „ეს ცოტა გიჟია!“ სხვა ნამდვილად არაფერი ყოფილა. გამოქვაბულში ვცხოვრობდი. თან ქების ამბებიც მოდიოდა ჩემამდე, მაგრამ მოდიოდა ეს გულსატკენი ფრაზებიც. ცუდად მოგონილი ბიუროკრატიული სისტემის მსხვერპლი გავხდი. 

- ეკლესიაში?

- რა თქმა უნდა. ახლა ბევრად უკეთესი სიტუაციაა. როგორც ნეტარი ავგუსტინე ამბობს: „ეკლესია იდევნება მაშინ, როცა არ იდევნება.“ როცა ჩვენ არ ვიდევნებოდით და ზედმეტი პატივი გვქონდა, თურმე, ჩვენი სული საშინლად იტანჯებოდა. ახლა კარგი პროცესია დაწყებული - გაჯანსაღების პროცესი. სასულიერო პირებიც უკვე ფრთხილობენ. მე კი მეტისმეტად ამორფული და უწახნაგო სისტემის მსხვერპლი აღმოვჩნდი, რადგან არაფერში ვჯდებოდი. 

- განსხვავებული ისედაც ძნელი ასატანია ჩაკეტილი სისტემისთვის. თქვენ კი, ალბათ, არაპროგნოზირებადი იყავით. 

- მათთვის პროცესი იმდენად პროგნოზირებადი იყო, რომ ეჭვი არ ეპარებოდათ - კარგად და ზუსტად მიდიოდნენ. მე კი განსხვავებული ვიყავი და საჭირო იყო ამ განსხვავებულობის ლიკვიდაცია, ჩემი გაჩერება. ძალიან ხელოვნური და ცოტა გოიმური დაბრკოლებები იყო. აქ ვეღარ ვეტეოდი და ამიტომ დავიშალე ამდენ წახნაგად.

- ერთი დელიკატური კითხვა მაქვს: როდესაც სამკურნალოდ საფრანგეთში წახვედით, თქვენი ჯანმრთელობის პრობლემა სომატური იყო (ანუ სხეულის რომელიმე ორგანოს ეხებოდა), თუ - ფსიქიკური? 

- აშკარად მომთხოვა სულმა, რომ სიმძიმისგან გავთავისუფლებულიყავი. როცა გაბრკოლებენ, როცა ამდენი ჩანაფიქრის რეალიზაციას ვერ ახდენ, ცუდად ხდები. რა თქმა უნდა, იყო სულიერი პრობლემაც, მაგრამ, სხეულის მხრივ, გულის პრობლემა მქონდა. ეტყობა, ამ განცდებსა და ნერვიულობაში გულის კედლები გათხელდა. ფრანგმა ექიმმა მითხრა, ახლა ისეთ მდგომარეობაში ხარ, შენი თანამემამულე რომ შეგხვდეს, გამარჯობაც კი არ უნდა უთხრა, იმდენად მავნეა შენთვის ემოციაო. როცა ყოველდღე იღლები მოგონილი წინააღმდეგობების გადალახვით, ხომ მოქმედებს ეს შენს სულზეც და გულზეც?!

- „ქანაანის შვილები“ ძალიან ჰუმანური, ზოგადსაკაცობრიო ღირებულებებზე აგებული წიგნია. აქ სხვადასხვა ეროვნების და კონფესიის ადამიანები, დიდი ტანჯვის შემდეგ, აღწევენ მშვიდობიანი და სიყვარულით სავსე თანაცხოვრების ეტაპს. დავით ტურაშვილმა ერთხელ ეს წიგნი „ვეფხისტყაოსანს“ მიამსგავსა სწორედ ამ ნიშნით. როცა წიგნს წერდით, ოდესმე მაინც თუ გიფიქრიათ, რომ ის „ვეფხისტყაოსნის“ მოდელს იმეორებდა?

- არა. საერთოდ არ ვფიქრობდი ამაზე. არც ახლა ვფიქრობ. ჩემში დაგროვებული ენერგია უნდა გაშლილიყო და მთელ სამყაროს მოსდებოდა. არცერთ სხვა წიგნზე არ ვფიქრობდი. ახლა ვფიქრობ სხვა წიგნებზე, ფილმებზე... „ქანაანის შვილები“ კი ველურად ნაწერი იყო. გავეშებული, თავისუფლებას მოწყურებული ადამიანის დაწერილია ეს წიგნი. ერთადერთი, რაზეც ვფიქრობდი, ის იყო, რომ ჩახლართულ ტექსტებს ავცდენოდი. ბლოგში შეიძლება ტექსტების და ემოციების ჩახლართვა. წიგნი სხვა უნდა იყოს, ბლოგის ენით არ უნდა იწერებოდეს. ახლა ბევრი ბლოგური წიგნი გამოდის და ამას ვფიქრობდი, რომ არ მივმსგავსებოდი. ვცდილობდი, რომ ძალიან უბრალო სიტყვებით დამეწერა ბალადა - ჩატექსტურების და ამოტექსტურების გარეშე. მერე მომესმა, ეგ დამიწუნეს „ქანაანში“, ზედმეტად ტკბილი ხომ არ არისო. 

- თანამედროვე ქართული ლიტერატურაც და კინოც დეპრესიულია. სამწუხაროდ, გადავეჩვიეთ ისეთ ნაწარმოებებს, რომლებიც მიწიდან ოდნავ ზევით გვეწევა. 

- მე და ლელამ მივაღწიეთ, რომ ეს წიგნი ყოფილიყო უბრალოდ მოთხრობილი დიდი ამბები. 

- დიახ, „ქანაანის შვილები“ ზუსტად ასეთია. 

- თუ ამ ტექსტს რამე ღირსება აქვს, ეს არის ლელა ჟორჟოლიანის დამსახურება. აი, ისევ სირცხვილთან მივედი. „ქანაანის“ ერთი ხელნაწერი რომში, სასტუმროში დავტოვე, სპეციალურად. მეორე დავწვი და მესამე ნაგვის ურნაში გადავაგდე. ისევ ამ ჩემი ზღვარგადასული კომპლექსების გამო. ზაზა გოგსაძემ, რომელიც ჩეხეთში საქართველოს ელჩი იყო, დიდი როლი ითამაშა ჩემი სიმორცხვის და კომპლექსების დაძლევაში. როცა გადაწყდა, რომ წიგნი უნდა დაბეჭდილიყო, ერთი კვირა არ მეძინა. ძალიან ცუდად ვიყავი. 

- მაგრამ ხომ გრძნობდით, რამდენად მნიშვნელოვანი ტექსტი დაწერეთ? 

- არ ვგრძნობდი. საერთოდ არ ვგრძნობდი. ახლაც არ ვგრძნობ ამას. არ მინდა, ზედმეტობაში გადამივიდეს, მაგრამ გულწრფელად გეუბნებით. მე ვუყურებდი, როგორ იშლებოდა ქრისტეს სხეული და ეს წიგნი იყო ამ საშინელებისგან გათავისუფლება. ჩემთვის მთავარი იყო, რომ მეწერა-მეწერა-მეწერა... ზაზა გოგსაძე იყო პირველი, ვინც თქვა, რომ წიგნი უნდა დაიბეჭდოს. მერე კანკალით წავაკითხე ლელა ჟორჟოლიანს. მერე დათო ტურაშვილი ჩაერთო. მან რომ თქვა, დიდი მადლობა ამ ტექსტისთვისო, იმ ღამეს საოცრად დათრგუნული ვიყავი. ვნატრობდი, რომ წიგნი არ დაბეჭდილიყო. 

- უცნაურია, რასაც ყვებით. მაგრამ ხომ გადალახეთ ეს ეჭვები?!

- თქვენ იცით, რომ დღესაც არ შემიძლია „ქანაანისგან“ დისტანცირება? კიდევ იქ ვარ. კი ვიცი, რომ, როგორც თქვენ თქვით, ეს წიგნი ადამიანებს სჭირდებათ და ჩემი მეგობრებიც ამას მეუბნებიან, მაგრამ მას გარედან ვერ ვხედავ.

 

 

„ძალიან საფრთხილო და სათუთია, რომ ადამიანი გამოგყვეს. ღმერთმა ნუ ქნას.“

 

 

- თქვენი კიდევ ერთი ციტატა მინდა, წაგიკითხოთ: „მეშინია, ისეთი რამ გავაკეთო, ვინმემ მომბაძოს. მე ვერ გამოვდგები ვერავის მასწავლებლად.“ როდესაც ამას ამბობს სასულიერო პირი და, ამავდროულად, მწერალი, მგონი, უნდა განმარტოთ, რატომ ვერ გამოდგებით მასწავლებლად. მოძღვარიც და მწერალიც სწორედ რომ ყველაზე ახლოს არის მასწავლებელთან. თან, მასწავლებელიც იყავით.

- სამი სკოლა მაქვს გახსნილი. ისინი ახლაც ფუნქციონირებს. მაგრამ როცა ვამბობ, რომ არ მინდა, ვინმემ მომბაძოს, სხვაზე მეტად მე ვიცი, რა ხდება ჩემში. მეშინია, დიახ, მართლა მეშინია, რომ ვინმემ მომბაძოს. არ მინდა, იმიტომ რომ არ ვარ ის ადამიანი, ვისაც უნდა მიბაძონ. ძალიან ფრთხილი ვარ. ყველაზე უკეთ მე ვიცი, ჩემში, შიგნით, რა ბრძოლებია. ჩემთვის კოდივით არის სიმართლე და სიმართლე ის არის, რომ არ ვარ მისაბაძი. ჩემი აზრით, ყველა ადამიანში სიკეთის საწყისია. იმ კაენშიც კი საწყისი იყო სიკეთე. მაგრამ ამის პრეტენზია, ამის სურვილიც კი, ადამიანის თავში რომ გაიელვებს, ვინმემ მომბაძოსო, ჩემთვის დამთრგუნველია. მირჩევნია, ნაჭუჭში ვიყო და სათქმელს ისე ვამბობდე. 

- სასულიერო პირი რომ ხართ, ეგ მიშლის ხელს, რომ თქვენს ლოგიკაში გამოგყვეთ. 

- მესმის, დიახ. მეც მიშლის ხელს. ჩემში არის შიშველი სიმართლე, რის გამოც ბევრი რამ ეჯახება ერთმანეთს. როცა აქტიურად ვქადაგებდი, ჩემს აზრებს კი არ ვამბობდი, ყოველთვის წმინდა მამების წიგნებს დავიდებდი და ვკითხულობდი. ძალიან საფრთხილო და სათუთია, რომ ადამიანი გამოგყვეს. ღმერთმა ნუ ქნას. მირჩევნია, იმ წმინდა მამას გაჰყვეს. 

- რუსეთ-ჩეჩნეთის მეორე ომს იღებდით, როგორც კინოდოკუმენტალისტი და ძალიან დიდ ხიფათში იგდებდით თავს. რუსეთის ხელისუფლება, პირველი ომის შემდეგ, დაუნდობელი გახდა ჟურნალისტების და დოკუმენტალისტების მიმართ. რა იყო თქვენი მოტივაცია, როცა სამკვდრო-სასიცოცხლო რისკზე მიდიოდით?

- ეს ამოუხსნელია. ახლაც მაქვს სურვილი, რომ დიდ რისკზე წავიდე. ეტყობა, შინაგანად მიყვარს ქარტეხილები. იდეა მიყვარს და მაცოცხლებს, იდეა ჩემთვის სიცოცხლეზე მეტია. იდეა იყო, რომ დავხმარებოდი ჩეჩენ ჟურნალისტებს. ამ თემაზე ბევრი ლაპარაკი არ შეიძლება, მაგრამ ისინი რომ მიხსნიდნენ საშინელებებს, რაც ჩეჩნეთში ხდებოდა, იდეა მქონდა, რომ მეც რაღაც გამეკეთებინა. მაშინ იქაურ ჟურნალისტებს და ჩეჩენ ხალხს გვერდში დავუდექით. ახლაც ასეა, იდეა მაცოცხლებს. 

- ახლა რომ გაცოცხლებთ, იმ იდეას რა ჰქვია?

- ეს არის წიგნი, რომელზეც ვმუშაობ. ჩემს საყვარელ ადამიანზე, ისრაელის მეფე დავითზეა ეს წიგნი. მისი პიროვნება ჩემთვის ამოუწურავია.  მორწმუნე გავხდი მაშინ, როცა დედაჩემმა მომცა „ძველი აღთქმა“ და მეფე დავითის ცხოვრება წავიკითხე. მახსოვს, ამას რომ ვკითხულობდი, დახეული ჯინსებით და პაპიროსით ხელში ვიყავი წამოწოლილი. და აღმოვჩნდი შოკში, ამ კაცის მრავალ ხასიათს რომ მივხვდი. 11 წელია, სასულიერო პირი ვარ და 11 წელია, მაწვალებს მეფე დავითის ამბავი. ვფიქრობ და ჩემი ვერსიები მაქვს. ამაზე ვმუშაობ. 

- საქართველოდან წახვედით ძალიან დამძიმებული იმით, რაც აქ თქვენს თავს ხდებოდა. მაგრამ 6 წელი გავიდა და ისევ საქართველოში ხართ. ის განცდა თუ გაქვთ, რომ სახლში დაბრუნდით? წახვედით, ბევრი დაბრკოლება გადალახეთ და სხვა სტატუსით - მწერლის სტატუსით - დაბრუნდით საკუთარ სახლში. 

- ძალიან მიყვარს ეს სტატუსი. 

- სახლში დაბრუნებული ადამიანის სტატუსი გიყვართ, თუ მწერლის სტატუსი?

- მე არ ვფიქრობ, რომ დავბრუნდი. არ ვფიქრობ, რომ სახლში ვარ. ჩემი აქ ყოფნა დროებითია. ჩეხეთში რომ ვიყავი, იქაც სახლში ვიყავი. პარიზშიც სახლში ვიყავი. ბარსელონაში ხომ სახლში და სახლში ვგრძნობ თავს. 

- მუდმივი მოგზაური ხართ?

- დიახ, ზუსტად. ახლა ფიზიკურად აქ ვარ, მაგრამ წასვლაზე ვფიქრობ. ჩემოდანი ჩალაგებული მაქვს, ასე ვთქვათ. ახალი მოგზაურობა იწყება. 

- და მაინც, თქვენი ცხოვრების დღევანდელ ეტაპზე, უფრო მეტად სტაბილურობას აფასებთ, თუ ისევ ცვლილებები გიზიდავთ? 

- გააჩნია, რისი სტაბილურობა იქნება და გააჩნია, რისი ცვლილება იქნება. რაც ჩემს სულს დისკომფორტში ამყოფებს, იმ სტაბილურობისგან ღმერთმა დამიფაროს. სხვათა შორის, ბოლოს მქონდა ეს ცუდი სტაბილურობა პრაღაში. ძალიან ცუდი სტაბილურობა მქონდა. საქართველოში ჩემი ჩამოსვლა ზუსტად ცვლილებების სურვილი იყო. ბოლოს ზედმეტად გასტაბილურდა ჩემი ცხოვრება. ვიცოდი, რომ პრაღაში წიგნს ვეღარ დავწერდი. 

- ზოგადად, დასტაბილურდა და იმიტომ? თუ რაღაცნაირად დასტაბილურდა?

- რაღაცნაირად დასტაბილურდა, ცუდად, უინტერესოდ. ცვლილება, რომელიც ასტაბილურებს, აღარ არის კარგი ცვლილება. პრაღაში პირველი სამი წელი ძალიან ნაყოფიერი იყო. მაგრამ მერე ამ ცვლილებამ მოიტანა სტაბილურობა, რომელმაც, საერთოდ, შიგნიდან გამომახმო. მივხვდი, რომ რაღაცის შეცვლა იყო საჭირო. ახალი წიგნის თემა ვეღარ ეტეოდა იმ გარემოში, სადაც ვიყავი. 

- თქვენ ახლა თქვით სიტყვა „გამომახმო“. მანამდე არაერთხელ გიხსენებიათ სიტყვა „გამომფიტა“. დაღლას და გამოფიტვას შორის, დაღლასა და გამოხმობას შორის რა სხვაობაა თქვენთვის? 

- თუნდაც, იმ ცუდი სტაბილურობის გამო ვიფიტები. სხვისთვის რაც დამღლელი და მიუღებელია, მაგალითად, მუდმივი გზა, მუდმივი ცვლილება, ჩემთვის სიცოცხლეა. ჩეჩნეთში გაღწევაც ახალი სიცოცხლე იყო. თან ისიც არ მინდა, მოკლედ ვთქვა, რომ მოუსვენარი ვარ. ამაში არ ვჯდები. ხანდახან ისეთი მოსვენებული ვარ, როგორიც ახლა. ესეც მიყვარს. მაგრამ ცუდი სტაბილურობა მფიტავს. 

 

 

„შეიძლება, სულ გზაში ვიყო, მაგრამ სანამ წიგნზე ვმუშაობ, სახლში ვარ.“

 

 

- „ქანაანის შვილებზე“ ამბობდით: „მთელი წიგნი იწერებოდა სიხარულითა და აღმაფრენით. სადაც არ უნდა ვყოფილიყავი და რა სიტუაციაშიც არ უნდა მეწერა – სულ ბედნიერი ვიყავი.“ რა განწყობით იწერება ახალი წიგნი? ახლა რა ემოციები გაქვთ?

- მეორე წიგნთან დაკავშირებით არ მეორდება ის, რაც „ქანაანის შვილების“ წერის დროს მოხდა. აქ არ ვარ ისეთი ბედნიერი. აქ ბევრი სიმძიმის გადატანაც მომიხდა. 

-  ფიზიკურს ამბობთ, თუ სულიერს?

- უფრო სულიერი. ისეთი ლაღი არ ვყოფილვარ აქამდე, წლების განმავლობაში. ახლა, სულ ცოტა ხანია, რაც ამ სილაღეს ვგრძნობ. მოდი, დავაბრალოთ იმას, რომ წინა პერიოდში სულ ვმეცადინეობდი. თან სიჩქარე მიყვარს და ვბრაზობდი, რატომ არ გამომდის-მეთქი. მეცადინეობის ეტაპზე, თან მაინც ვეპარებოდი ტექსტს, რომ დამეწერა. მაგრამ ვერ მივდიოდი იმ კონდიციამდე, რომ მომწონებოდა, რაც დავწერე. ახლა, სულ რამდენიმე დღეა, ვგრძნობ, რომ „ქანაანის“ ფორმაში ვარ. 

- ისევ ახალ წიგნთან დაკავშირებით მინდა, გკითხოთ. „ქანაანის შვილები“ ხომ ბევრ ქვეყანაში იწერებოდა, სულ მოგზაურობაში და შემთხვევით ადგილებში. ფიქრობთ, რომ სანამ მეორე წიგნი დამთავრდება, კიდევ არაერთ ქვეყანაში მოგიწევთ მოგზაურობა?

- ახალი წიგნის ყველა საკვანძო მომენტს მაშინ მივხვდი, როცა გასული ვიყავი პრაღიდან. ერთხელ, ბარსელონაში, კაფეში, სადაც წიგნისთვის თითქმის ყველაზე მნიშვნელოვანი რამ აღმოვაჩინე, იმხელა ვიყვირე, რომ კაფეში ვინც იყო, ყველამ გაოცებულმა შემომხედა. იქიდან წაეწყო, მიყვა და მიყვა... ახლა რასაც ვაკეთებ, რასაც ვწერ, ამას ვეძახი სახლში ყოფნას. შეიძლება, სულ გზაში ვიყო, მაგრამ სანამ წიგნზე ვმუშაობ, სახლში ვარ.

- როგორც წესი, სტუმარს ვთხოვ, ერთი ამბავი გვიამბოს. ბევრი ვისაუბრეთ ახალ წიგნზე, მაგრამ მინდა გთხოვოთ, თუ შესაძლებელია, ჩვენი მკითხველისთვის ერთი ამბავი მოგვიყვეთ ამ წიგნიდან.

- უკვე ვთქვი, რომ ისრაელის მეფე დავითი ჩემთვის უაღრესად საინტერესო ადამიანი იყო. ყოველთვის მქონდა კითხვები მის ცხოვრებასთან დაკავშირებით. მეფე დავითის ცხოვრების რამდენიმე მომენტს დღემდე ვერ ვეგუები - არ მესმის, როგორ შეეძლო ეს ჩაედინა. და გავორდი. იმიტომ კი არ გავორდი, რომ დავითში ეჭვი შემეპარა, უბრალოდ, ვფიქრობდი, რატომ წერია ეს „ძველ აღთქმაში“. შეუყვარდა დავითს ბერსაბე და გადაეკეტა ჭკუა. დავუშვათ, რომ მისი ქმარი ვერ აიტანა. ბერსაბე პატარა გოგო იყო, რომელიც დავითისგან დაფეხმძიმდა. მისი ქმარი ურია ხეთელი ომიდან სახლში დააბრუნეს, რომ თავის ცოლთან ღამე გაეთია და ფეხმძიმობა მას დაბრალებოდა. მაგრამ ღამით დავითი ურია ხეთელს ხის ძირას წააწყდა. ჰკითხა, აქ რა გინდა, რატომ შენს ცოლთან არ ხარო? მან უპასუხა, ჩემი ბიჭები ომობენ და მე ცოლთან როგორ დავწვეო?! დავითის ფსიქოპორტრეტის ადამიანს ეს პასუხი დალეწავდა. მეორე დღეს, როცა ურია ხეთელი ომში დაბრუნდა, დავითმა სარდალს მისწერა, ეს კაცი ცუდ ადგილას შეუშვი საბრძოლველად, რომ მოკვდესო. აქ უკვე საბოლოოდ აღარ დავეთანხმე - გამორიცხულია, რომ ასეთი ვაჟკაცური ბუნების ადამიანს მსგავსი რამ ჩაედინა. მოკვლა თუ უნდოდა, პირდაპირ მოკლავდა ურია ხეთელს. თუმცა, არ მინდოდა, რომ ჩემს წიგნში „ძველი აღთქმის“ ხაზს დავშორებოდი. ამ ხაზს ვტოვებ, მაგრამ ქვემოდან ვადებ ჩემს ვერსიებს ამ ამბებთან დაკავშირებით. წიგნში დავითს ხეთები უწყობენ შეთქმულებას, ბერსაბეც მიგზავნილია, იმ ვერაგულ წერილსაც დავითი არ წერს, სხვისი დაწერილია. საერთოდ, წიგნის ამბები სამ დროში ვითარდება. იწყება თანამედროვეობით, მოქმედების ნაწილი მეოცე საუკუნის პირველ ნახევარში მიმდინარეობს და იქ მთავარი ხაზი მანდელშტამის და პასტერნაკის ურთიერთობის ამბავია. მესამე სიუჟეტური ხაზი ისრაელის მეფე დავითის ისტორიაა. ყველაფერი ერთმანეთშია გადახლართული. ამ წიგნით ვცხოვრობ და ამდენი იმიტომ გიამბეთ. 

- დიდი მადლობა უაღრესად საინტერესო, გულწრფელი საუბრისთვის და ამდენი ინფორმაციის გაზიარებისთვის. საუბარს დავასრულებთ თქვენი კომენტარით ცნობილი ადამიანების ორ გამონათქვამზე. პირველი ციტატა ეკუთვნის დანიელ ფილოსოფოსსა და თეოლოგს, სიორენ კირკეგორს (1813-1855): „მე, ჩემი მხრივ, არ განვიცდი გამბედაობის ნაკლებობას, რათა აზრს ბოლომდე გავყვე. აქამდე არ ყოფილა აზრი, რომელსაც შიში მოეგვაროს ჩემთვის.“ 

- გაბედულებაა იდეა. ჩემთვის იდეა და გაბედვა ერთი და იგივეა. შეიძლება, სიმართლე დავამატოთ კიდევ. თუ მართალი არ ხარ, რას გაბედავ?!

- მეორე ციტატა „ქანაანის შვილებში“ ამოვიკითხე. მისი ავტორია ოქსფორდელი მიტროპოლიტი კალისტე: „ქრისტეს არ უთქვამს, რომ ის ტრადიციაა, ქრისტემ თქვა, რომ ის არის ცხოვრება.“ 

 
ქრისტეს არ უთქვამს, რომ ის ტრადიციაა, იმიტომ რომ ხშირად ჩვენ ვხდებით ტრადიციების ქურუმები, მოგვები, მონები, მერე ვწირავთ საკუთარ სულს ამ ტრადიციებს. ქრისტე ხომ პროგრესია. ქრისტე იყო პროგრესი. ახლაც პროგრესია. მე სულ ვამბობ, რომ ჩვენ ჯერ ქრისტიანობასთან მოდებაში არ ვართ-მეთქი.

იქ არის ისეთი ზე-იდეები, დემოკრატიის უმაღლესი მწვერვალია თვითონ ქრისტიანობა. ტრადიცია კი იყო, მაგალითად, სამარიტელის ზიზღი. ბოლოს არც იცოდნენ, რისთვის ეზიზღებოდათ სამარიტელები, მაგრამ ტრადიცია იყო და ეზიზღებოდათ. ქრისტემ დაანგრია ეს ტრადიცია. მღვდლის გაფეტიშებაც ტრადიციად არის ქცეული. იესო ქრისტე აბსოლუტურად არ იყო ტრადიციული. სამი წელი რასაც აკეთებდა - ფარისევლურ ტრადიციებს ამსხვრევდა. მეუფე კალისტეს ეს სიტყვები ჩემი ცხოვრების კრედოა. დიახ, ასე უფრო მართალია ცხოვრება - ქრისტიანულად და არა ტრადიციულად. 
 

ფოტომასალა: ბექა გაჩავა

გუნდი

ირაკლი გედენიძე

ზურაბ ქურციკიძე

გიო კუსიანი

გიორგი ურუშაძე

თამთა ყუბანეიშვილი

ნანა ყურაშვილი

ინგა ქორიძე