×
„საუბედუროდ ან საბედნიეროდ, მაქსიმალისტი ვარ“

გია ყანჩელი

კომპოზიტორი


9455

ინტერვიუს შესახებ

ინტერვიუს დროს ასეთი დაბნეული არასოდეს ვყოფილვარ. საუბრის დაწყებიდან ოცდამეორე წუთზე ბატონმა გია ყანჩელმა თქვა ფრაზა, რომელმაც, როგორც ამბობენ ხოლმე, ტვინი ამირია. ამის შემდეგ მთელი ინტერვიუს განმავლობაში ვფიქრობდი, უნდა მქონოდა თუ არა რეაქცია ამ ფრაზაზე. ბოლოს, ვერ გავბედე.

ადამიანმა, რომლის სიცოცხლის და ცხოვრების არსი მუსიკის შექმნაა; ადამიანმა, რომელიც მთელი ცხოვრება დღეში 10-12 საათის განმავლობაში მუშაობს; ადამიანმა, რომელსაც სუფთა ჰაერზე სეირნობაც კი ეზარება, რადგან საქმეს უნდა მოსწყდეს - აი, ამ ადამიანმა საუბრისას სრულიად მშვიდად გვითხრა: „ახლა, რომ მოვრჩებით ჩვენს საუბარს, მე მოგასმენინებთ ჩემს უკანასკნელ ნაწარმოებს, რომლის მერე მე შევწყვიტე მუსიკის წერა.“

თუკი გია ყანჩელი ამბობს, რომ მუსიკის წერა შეწყვიტა, რა შეიძლება არსებობდეს ისეთი, რაც მას დააინტერესებს? რა დროს ინტერვიუა? ძალიან ხომ არ დავიგვიანე? - ამ ფიქრში გავატარე საუბრის დარჩენილი ნაწილი.

ეს ნაწარმოები („წუთისოფელი“) რომ მოგვასმენინა, საერთოდ ხმა ჩაგვივარდა. მხოლოდ ერთი წინადადება ვუთხარი დამშვიდობებისას: „ბატონო გია, ღმერთს ვთხოვ, რომ კიდევ შევხვდეთ და ვისაუბროთ“.

მაგრამ როცა ინტერვიუს გამოსაქვეყნებლად ვამზადებდი, გამიჩნდა განცდა, რომ ბატონ გიას აინტერესებს ამბებიც, ღირებულებებიც, წარსულიც და მომავალიც. მძიმე ავადმყოფობის შემდეგ, მგონი, თავსაც უკეთესად გრძნობს. საბოლოოდ, იმედი მომეცა, რომ, იქნებ, საკუთარი თავისთვის მიცემული სიტყვის გატეხვაც მოუნდეს.

ია ანთაძე

-    ბატონო გია, ხშირად წამიკითხავს, რომ ადამიანი თვითონ ირჩევს, იყოს თუ არა ბედნიერი. თქვენ საკუთარ ცხოვრებას ბედნიერი ცხოვრება უწოდეთ. ეს თქვენი არჩევანი იყო? 

-    მე ხომ გეოლოგიურ ფაკულტეტზე ვსწავლობდი უნივერსიტეტში. გეოლოგობას ვაპირებდი, მაგრამ მეოთხე კურსზე რომ გადავედი, მაშინ ჩავაბარე კონსერვატორიაში. მომეჩვენა, რომ ჩემთვის უფრო ახლოს არის მუსიკა, ვიდრე გეოლოგია. ჩემი არაგეოლოგობით გეოლოგიამ ძალიან მოიგო იმიტომ, რომ მეტისმეტად სუსტი ვიქნებოდი. რაც შეეხება ჩემს გატაცებას მუსიკით, ეს მოხდა იმიტომ, რომ გატაცებული ვიყავი არა (როგორც წესი და რიგია) ბახით, მოცარტით და შუბერტით, არამედ დიუკ ელინგტონით, ოსკარ პიტერსონით, ელა ფიცჯერალდით. ეს იყო ჩემი სამყარო. ასეთი ოცნება მქონდა, რომ კონსერვატორია დამემთავრებინა და მიმეღო ცენზი, რომელიც უფლებას მომცემდა, ბიგ ბენდის წინ დავმდგარიყავი და მედირიჟორა. მაგრამ კონსერვატორიაში შემხვდა ჯანსუღ კახიძე და ამ შეხვედრამ ყველაფერი შემოატრიალა. 

-    თქვენ ამბობდით, პლუსების და მინუსების თეორია მიყვარსო. ეს თეორია რომ მოვიშველიოთ, თუკი ზემოდან გადახედავთ თქვენ მიერ აქამდე განვლილ გზას, მთავარი პლუსი და მთავარი მინუსი რა იქნება? 
 

 

შემხვდა ჯანსუღ კახიძე და ამ შეხვედრამ ყველაფერი შემოატრიალა.

-    ყველაზე დიდი პლუსი ის არის, რომ მყავს არაჩვეულებრივი მეუღლე, რომელთანაც 52 წელიწადია, ვცხოვრობ; არაჩვეულებრივი ორი შვილი - სანდრო და ნატო; არაჩვეულებრივი ოთხი შვილიშვილი და არაჩვეულებრივი რძალი - მარიკა გოგორიშვილი. ეს არის დიდი ბედნიერება. ამის გარდა, დიდი ბედნიერება კიდევ ის არის, რომ მთელი ცხოვრება ვეწეოდი საქმეს, რაც მიყვარს, რაც მომწონს, რაც მჭირდება და რაც მინდა.

-    მინუსი?

-    მინუსი... როგორ გითხრათ? მაგალითად, მინუსი ის არის, რომ კონსერვატორიაში საკმაოდ საშუალო განათლება მივიღე. ჩემი დონე, იმათთან შედარებით, ვინც მოსკოვის და ლენინგრადის კონსერვატორია დაამთავრა, დაბალი იყო. რა თქმა უნდა, მყავდა კარგი პედაგოგები თბილისში, მაგრამ ისეთი საგნები, როგორებიცაა ფორმის ანალიზი და პოლიფონია, ჩვენთან მოიკოჭლებდა. მაგრამ ეს მინუსი შემდგომში პლუსად გადაიქცა. 

-    რატომ? 

-    იმიტომ, რომ - როგორც ამას მსოფლიო მუსიკალური ლიტერატურა აღნიშნავს - მე ჩემი ნიშა მოვნახე. და ეს ნიშა მოვნახე საშუალო განათლების ხარჯზე, თვითგანათლების დახმარებით. მე ასე მგონია. 

-    მოსკოვის ან ლენინგრადის კონსერვატორიაში რომ გესწავლათ, შეიძლებოდა, ეს „თქვენი ნიშა“ სადღაც გვერდზე დარჩენილიყო? 

-    არაერთი მეგობარი მყავდა, რომლებმაც მოსკოვის და ლენინგრადის კონსერვატორია დაამთავრეს, მაგრამ, არაჩვეულებრივი ნიჭის მიუხედავად, მათი აზროვნება არ გასცდა არსებულ კლასიკურ ფორმებს და ამ კანონებს ემორჩილებოდა. ეს არ აღმოჩნდა კარგი. მე თვითგანათლებას ვეწეოდი. მაშინ ჯერ კიდევ რკინის ფარდა იყო ჩამოფარებული და, შოსტაკოვიჩის და პროკოფიევის გარდა, ჩემი თაობისთვის დანარჩენი მუსიკალური სამყარო მიუწვდომელი რჩებოდა. მერე დაიწყო ხრუშჩოვისდროინდელი „დათბობის“ პოლიტიკა. მაშინ რკინის ფარდაში ხვრელები გაჩნდა და დასავლეთიდან იმ უდიდესმა სამყარომ გამოჟონა, რომლის შესახებ ვიცოდით მხოლოდ გვარები. „იქაური“ მუსიკა მოსმენილი არ გვქონდა. 

-    კარგ დროს დაემთხვა ეს თქვენს პიროვნულ განვითარებას? 

-    მე მგონი, ყველაფერი კარგ დროს დაემთხვა. ამით  კმაყოფილი ვარ. 1935 წელს დაბადებული, მოვესწარი სტალინს, ხრუშჩოვს, ბრეჟნევს, ამ დანარჩენებს, მერე გორბაჩოვის „გარდაქმნას“ და ბოლოს მოვესწარი იმას, რომ საბჭოთა კავშირი დაიშალა. ეს ადამიანის ცნობიერებისთვის ბევრს ნიშნავს, როდესაც ასეთი კონტრასტებია, მაგრამ შენი დამოკიდებულება რეჟიმის ან რეჟიმების მიმართ არ იცვლება. 

-    საბჭოთა პერიოდზე მინდა, გკითხოთ. კომპოზიტორთა მეოთხე ყრილობაზე (1968 წ.) ლამის კომპოზიტორის წოდება ჩამოგართვეს, როგორც თქვენს ნაწერებში წავიკითხე. 

-    არა, კომპოზიტორის წოდების ჩამორთმევა არ უცდიათ, მაგრამ ჩვენი წინა თაობა ვერ შეეგუა ჩემს თაობას. ჩვენი მუსიკალური ენა - განსაკუთრებით, ჩემი - მათთვის მიუღებელი იყო. იმისთვის, რომ ნათელი გახდეს, რაზე ვლაპარაკობ, გეტყვით, რომ ასეთი კომპოზიტორი იყო -  არჩილ ჩიმაკაძე და ერთ-ერთ პლენუმზე, სადაც საბჭოთა კავშირის ყველა რესპუბლიკიდან იყვნენ ჩამოსული სტუმრები,  განაცხადა, რომ მე ქართულ მუსიკაში შემოვიტანე მორფი. 

-    მორფი? მორფი არ გამიგია. აქამდე ვიცოდი, რომ ამბობდნენ, არაეროვნულ მუსიკას წერსო. ეს ის პერიოდია, როცა თქვენი პირველი სიმფონია უკვე დაკრულია და კარგად იციან, ვისთან აქვთ საქმე. 
 

 

კონსერვატორიაში საკმაოდ საშუალო განათლება მივიღე.

-    რა თქმა უნდა. 

-    შემდეგ როგორ გახდა შესაძლებელი ამ დამოკიდებულების შეცვლა? მოგვიანებით, თქვენ კომპოზიტორთა კავშირის მდივანიც იყავით, სიმფონიებსაც წერდით და პოპულარულიც გახდით. 

-    „რიჩარდ III“ რომ დადგა სტურუამ, მაყურებელმა ჩვეულებრივ მიიღო. მაგრამ როცა ლონდონში წავედით და იქ ტრიუმფის მომსწრე გავხდით, ამის შემდეგ ჩვენმა ხალხმა „რიჩარდი“ აღიარა, როგორც ერთი ბრწყინვალე სპექტაკლი. როდესაც ჩემი მუსიკის დაკვრა საზღვარგარეთ დაიწყეს, მაშინ შეიცვალა დამოკიდებულება. 

-    რომელი წლები იყო, როცა თქვენი მუსიკის დაკვრა საზღვარგარეთ დაიწყეს? 

-    მე მგონი, 80-იანები იყო და 1991 წელს მეც წავედი ბერლინში. 

-    თქვენ ფიქრობთ, რომ თქვენ მიმართ დამოკიდებულების შეცვლა და გარდატეხა მხოლოდ საზღვარგარეთ თქვენს აღიარებასთან იყო დაკავშირებული? 

-    მე არ ვიტყოდი, რომ გარდატეხა მოხდა. ბევრს სიკვდილამდე იგივე წარმოდგენა დარჩა ჩემზე. მაგრამ ამას ნაკლებად ვაქცევდი  ყურადღებას. მაპატიეთ, მაგრამ ახლა იგივე არ ხდება?

-    რას გულისხმობთ?

-    დღევანდელ „პატრიოტებს“. მე მათთვის ყოველთვის ვიქნები მიუღებელი ისევე, როგორც ისინი იქნებიან ჩემთვის მიუღებლები. პატრიოტობა არ არის სპეციალობა. ეს არის გრძნობა. სპეციალობა სულ სხვა რამეა, მაგრამ ძალიან ბევრმა სამშობლოს სიყვარული გამოაცხადა თავის სპეციალობად და ეს არის, რაც ხელს უშლის ჩვენს განვითარებას. 
 

 

მე თვითგანათლებას ვეწეოდი.

-    პირადად თქვენ გქონიათ მათთან შეხება? პირადად თქვენთვის უგრძნობინებიათ, რომ მიუღებელი ხართ მათთვის?

-    რა თქმა უნდა, პლენუმებზე, კომპოზიტორთა კავშირის შეკრებებზე ჩემ წინააღმდეგ დაუმალავად გამოდიოდნენ, მაკრიტიკებდნენ და მაძაგებდნენ. ერთხელ, როდესაც რადიოსა და ტელევიზიის კომიტეტს კარლო გარდაფხაძე ხელმძღვანელობდა, ასეთი რამ მოხდა: მე ვქადაგებდი, რომ ქართულ რადიოს გადაეცა, დავუშვათ, სტრავინსკის მუსიკა. წინა თაობის რამდენიმე წარმომადგენელი ამის სასტიკი წინააღმდეგი იყო. იმდენად გაღრმავდა კონფლიქტი, რომ გარდაფხაძე კომპოზიტორთა კავშირში მოვიდა. მე მას ვუთხარი: „ბატონო კარლო, რაც ლენინმა გააკეთა თქვენთვის, კომუნისტებისთვის, ის სტრავინსკიმ გააკეთა ჩვენთვის, მუსიკოსებისთვის.“ კარგი კაცი იყო, ამიტომ არსად მიჩივლა. მაგრამ მაშინ ამის თქმა გადამეტებული იყო, არ შეიძლებოდა. 

-    უფრო ადრე, კომუნისტების დროს, გქონდათ სურვილი, რომ უცხოეთში საცხოვრებლად წასულიყავით? 
 

 

ბევრს სიკვდილამდე იგივე წარმოდგენა დარჩა ჩემზე.

-    არა, ემიგრანტობის სურვილი არასდროს მქონია. 

-    ანუ წახვედით მხოლოდ მაშინ, როდესაც მოგეცათ საშუალება, რომ უცხოეთში გეცხოვრათ, მაგრამ თუკი სურვილი გექნებოდათ, ნებისმიერ დროს დაბრუნებულიყავით საქართველოში?

-     რა თქმა უნდა. მაგრამ ეგ წასვლაც არ იყო ჩვეულებრივი - რომ მომინდა და წავედი. ლენინგრადში ტარდებოდა ძალიან დიდი ფესტივალი, რომელსაც ბევრი უცხოელი ესწრებოდა, მათ შორის, ჯონ კეიჯი. თუ გინახავთ მოსკოვში გამოსული ჩემი წიგნი, იქ სურათიც არის, კეიჯის ავტოგრაფით. ის მოვიდა ფილარმონიაში, „სევდა ნათელის“ რეპეტიციაზე. მოისმინა. ავანგარდის წარმომადგენელი იყო, რაც ჩემი მარტივი მუსიკის აბსოლუტურად საპირისპიროა. რეპეტიციის მერე მნახა და მითხრა, საღამოს ოპერის თეატრში მივდივარ და ბოდიშს გიხდით, რომ ვერ დავესწრებიო. უცებ, საღამოს აღმოჩნდა, რომ მოვიდა და მეორედ მოისმინა „სევდა ნათელი“. იმ დროს ლენინგრადში ჩამოსული იყო, აგრეთვე, იტალიელი კომპოზიტორი, ძალიან ცნობილი ავანგარდისტი ლუიჯი ნონო. მას ადრე ჩემი მეორე სიმფონიის აუდიოჩანაწერი მოუსმენია და მერე „სევდა ნათელი“ მოისმინა ლენინგრადში. ლუიჯი ნონომ შემომთავაზა, იქნებ, მე და შენ ერთად დავწეროთ ორსაათიანი ნაწარმოებიო; ერთ საათს შენ დაწერ, ერთ საათს - მე, მაგრამ ამისთვის ბერლინში უნდა ჩამოხვიდეო. ბერლინში დღესაც არსებობს ასეთი ორგანიზაცია DAAD (გერმანიის აკადემიური გაცვლის სამსახური), რომელიც ერთი წლით ეპატიჟება კინემატოგრაფისტებს, მხატვრებს, კომპოზიტორებს და უზრუნველყოფს მათ არსებობას საკმაოდ მაღალ დონეზე. ლუიჯი ნონო შესარჩევი კომისიის წევრი იყო. მივიღე ეს სტიპენდია და ამიტომ წავედი. 

-    აღიქვამდით თუ არა თქვენს წასვლას, როგორც რისკის ზონიდან გასვლას? 

 
- რა თქმა უნდა. მე ერთადერთი, რაც მაკვირვებს დღესაც, რომ მე წავედი 56 წლის ასაკში. და ამ ასაკში ფეხის მოკიდება იმ სამყაროში საკმაოდ რთულია. მე ეს შევძელი ჩემი მუსიკის ხარჯზე.

 
-    შეგიძლიათ, თქვათ, რომ სამყაროს უფრო სრულად, უფრო ღრმად აღიქვამთ მუსიკით, ვიდრე სიტყვით?
 

 

ჩემ წინააღმდეგ დაუმალავად გამოდიოდნენ, მაკრიტიკებდნენ და მაძაგებდნენ.

-    არა, სამყაროს აღვიქვამ რეალობიდან. უბრალოდ, თვალს ვადევნებ იმას, რა ხდება არამარტო ჩემს სამშობლოში, არამედ მსოფლიოში და ჩემზე ეს საკმაოდ მოქმედებს. თუ მუსიკაში ტკივილს  ვერ ვგრძნობ, ეს მუსიკა ჩემთვის, რა თქმა უნდა, საინტერესოა, მაგრამ ნაკლებად, ვიდრე ის მუსიკა, სადაც ტკივილი აშკარაა. ამის  მაგალითია შოსტაკოვიჩი. ის ცხოვრობდა სტალინის რეჟიმის დროს, წერდა გენიალურ მუსიკას, რომელშიც საოცარი ტკივილი იგრძნობოდა. მაგრამ შოსტაკოვიჩი გენიალური იყო იმის გამო, რომ ეს ტკივილი ახლობელი გახდა ახალი ზელანდიის, ავსტრალიის, შეერთებული შტატების, ევროპული ქვეყნების მოსახლეობისთვის. 

-    ინგლისელმა რომანისტმა ჯულიან ბარნსმა, რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი თანამედროვე მწერალია, რომანი მიუძღვნა ამ ამბავს, შოსტაკოვიჩის ისტორიას. მუსიკა გადადის სიტყვებში, სიტყვები გადადის მუსიკაში. თქვენს ნაწარმოებებშიც ასეა. 

-    ადრე მე თუ ვწერდი ნაწარმოებს, სადაც უნდა ყოფილიყო ვოკალი, ჩემი ნებით ვირჩევდი არა სტროფებს, არა დამთავრებულ პოეტურ ერთეულებს, არამედ სტრიქონებს. მაქვს ნაწარმოები, რომელიც დმიტრი ხვოროსტოვსკისთვის დავწერე და იქ გამოყენებული მაქვს თითო სტრიქონი ბაირონის, შექსპირის, პუშკინის, პასტერნაკის, ბროდსკის, გალაკტიონ ტაბიძის შემოქმედებიდან.  

-    ამ სტრიქონებში, თუნდაც, პირადად თქვენთვის, რაიმე დასრულებული აზრია?

-    არა, ამ თითო სტრიქონში გამოხატულია დასრულებული მუსიკალური სახე ჩემთვის. და ამას ვიყენებდი. 

-    აქ მთავრდებოდა სიტყვის საჭიროება თქვენთვის?

-    დიახ, მაგრამ ყოველთვის ასე არ ხდებოდა.

 

 
აი, მაგალითად, ახლა რომ მოვრჩებით ჩვენს საუბარს, მე მოგასმენინებთ ჩემს უკანასკნელ ნაწარმოებს, რომლის მერე მე შევწყვიტე მუსიკის წერა და რომელსაც ჰქვია „წუთისოფელი“.

ეგ არის ხალხური ლექსი: „წუთისოფელი რა არის, აგორებული ქვა არის“... და ასე შემდეგ. აქ უკვე ტექსტიდან გამოვდიოდი, როცა მუსიკას ვწერდი. 
 

-    თქვენ ხან იმის გამო გამუნათებდნენ, რომ სიმფონიების ავტორი, კინომუსიკას წერდით; ხან იმის გამო გაკრიტიკებდნენ, რომ  კინომუსიკის ავტორი, სიმფონიებს წერდით. 
 

 

 

სამყაროს აღვიქვამ რეალობიდან.

-    მახსოვს, გიგა ლორთქიფანიძე გამოვიდა ერთხელ თეატრალური საზოგადოების ყრილობაზე და თქვა - რა არის, როგორ შეიძლება, ერთმა კაცმა დაწეროს „ხანუმას“ მუსიკა და სიმფონიაო. 

-    ამას ამბობდა, როგორც კარგ ამბავს, თუ?...

-    როგორც ცუდს. მიუხედავად იმისა, რომ მეგობრობდა ჩემთან. 

-    პირადად თქვენთვის აუცილებელი იყო, რომ ორივე ამ ჟანრის, ორივე შინაარსის მუსიკა დაგეწერათ? 

-    ძალიან ბედნიერი ვარ, რომ ცხოვრებაში შემხვდა გია დანელია, რობერტ სტურუა, ელდარ შენგელაია, ლანა ღოღობერიძე...

-    ბედნიერი ხართ, როგორც ადამიანი, თუ როგორც შემოქმედი? რას გულისხმობთ ამ შემთხვევაში? 

-    როგორც შემოქმედი. მათ გარკვეული გავლენა იქონიეს ჩემზე, ვინაიდან ყოველი მათგანი წარმოადგენდა საკმაოდ დიდ ინდივიდუალობას და მათთან ურთიერთობამ ბევრი რამ მომცა. ალბათ, მეც რაღაც მივეცი მათ ჩემი მუსიკით. 

-    მარტო სიმფონიური და კამერული მუსიკის ავტორი რომ ყოფილიყავით, კინოს და თეატრის მუსიკა საერთოდ რომ არ დაგეწერათ, პირადად თქვენ რაიმე დანაკლისს იგრძნობდით, თუ არა?
 

 

რობიკომ და მე მოვილაპარაკეთ, რომ ცოტა ხნით დავისვენებთ ერთმანეთისგან.

-    მე არა, მაგრამ ჩემი ქვეყნის მოსახლეობის, ალბათ, 2%-მა თუ იცოდა ჩემი სიმფონიური და კამერული მუსიკა. ჩემს ქვეყანაში პოპულარობა მოვიპოვე კინომუსიკიდან და თეატრალური სპექტაკლებიდან აღებული თემებით: „ყვითელი ფოთლები“, „ჰერიო, ბიჭებო“ და ასე შემდეგ. 

-    თქვენ თვითონ ხომ გიყვართ ეს მუსიკა? 

-    რა თქმა უნდა. მაგრამ არ მოველოდი არაფერს... როგორ განვსაზღვრავდი, როცა „მიმინოსთვის“ ვწერდი მუსიკას, რომ „ჩიტო-გვრიტო“ გახდებოდა, როგორც ვენერიული დაავადება - მთელ საბჭოთა კავშირში მოდებული. ეს თავისით მოხდა. იგივე ეხება „ყვითელ ფოთლებს“, „ჰერიო, ბიჭებოს“... „ჰერიო, ბიჭებოს“ ჯანო ისე გენიალურად მღერის, რომ ბევრს მისი სიმღერა ჰგონია და მე მიხარია ეგ ძალიან. 

-    თქვენ ბრძანეთ, მიჭირს იმის წაშლა, რაც მიმაჩნია, რომ ზედმეტიაო. 

-    არ ვიცი, ეგ სად წაიკითხეთ? პირიქით. მე, მაგალითად, მადლობელი ვარ იმავე ელდარის და გია დანელიასი, რომელთა გვერდით სამონტაჟოში ვიჯექი და თვალს ვადევნებდი, სანაგვე ყუთში როგორ იყრებოდა ბრწყინვალედ გადაღებული ეპიზოდები. ძალიან ვცდილობ, ჩემს ნაწარმოებებში მარტო ის დავტოვო, რაც აუცილებლად მიმაჩნია. თქვენ არ იცით, ალბათ, რომ დანელიას „მიმინოში“ იყო ასეთი ეპიზოდი, უკვე გადაღებული: სასტუმრო „როსიაში“ ლიფტით ადიან ბუბა კიკაბიძე, მკრტიჩიანი და რამდენიმე რუსი. ერთი რუსი ეუბნება მეორეს: «Посмотри, как  эти вьетнамцы похожи друг на друга» („ნახე, ეს ვიეტნამელები როგორ ჰგვანან ერთმანეთს“). ეგ ძალიან სასაცილო ეპიზოდი იქნებოდა, მაგრამ იმ მომენტში დანელიამ მიიჩნია, რომ ზედმეტია და გადააგდო. 

-    თქვენ თვითონ ამ წაშლასთან, დაჭრასთან დაკავშირებით რა გამოცდილება გაქვთ? ეს ხდება მხოლოდ კინოს და თეატრის მუსიკაში, სადაც სხვაზე ხართ დამოკიდებული? 
 

 

წელიწადში, დაახლოებით, 100 შესრულება მაქვს მსოფლიოს ყველა ქვეყანაში.

-    არა, ძირითადად, ეს ხდება სიმფონიურ და კამერულ მუსიკაში. კინოსა და თეატრში მე მყავს დამკვეთი და მათ სურვილებს ვასრულებ. როდესაც რობერტ სტურუა „რიჩარდ III“-ს დგამდა, მან და მე მოვილაპარაკეთ, რომ ცოტა ხნით დავისვენებთ ერთმანეთისგან. რობიკომ სპექტაკლისთვის არაჩვეულებრივად საინტერესო იაპონური ხალხური მუსიკა შეარჩია. თითქმის დაამთავრა დადგმა, მაგრამ, ეტყობა, რაღაც არ აწყობდა და ჩემთან მოვიდა. რას აკეთებო? გიორგი შენგელაია სოფიკოსთვის „ხანუმას“ გადაღებას აპირებს-მეთქი, მომიტანა მიშა ჭიაურელის ნოტები (მე-19 საუკუნეში გამოცემული) და დავწერე რექთაიმი. შეგიძლია, მომასმენინოო? მოვასმენინე. შეგიძლია, მომცეო? მე ვუთხარი, დაურეკე გიორგის და კი, ბატონო. გიორგიმ თანხმობა განაცხადა და მერე ეგ რექთაიმი გახდა „რიჩარდ III“-ში წამყვანი თემა. როდესაც ლედი ანას ასაფლავებენ და მისი ცხედარი სცენიდან გააქვთ, იქ რიჩარდიც არის. აი, გაჰყავთ რექთაიმის ფონზე. არადა, რექთაიმი ძალიან მჩატე, მსუბუქი ფორმაა. 

-    თქვენს კლასიკურ ნაწარმოებებს საქართველოში იშვიათად უკრავენ. რა არის ამის მიზეზი? მსმენელი არ არის მზად? თუ შემსრულებლები არ არიან მზად? 

-    იცით, როგორ უნდა დაიწყოთ ეს კითხვა? რატომ არის, რომ საქართველოში იშვიათად უკრავენ ბეთჰოვენს, ჰაიდნს... რატომ არის? იმიტომაც...

-    ზოგადი მდგომარეობაა მიზეზი?

-    რა თქმა უნდა. ერთადერთი, ვინც ჩემს მუსიკას უკრავს, ნიკოლოზ რაჭველია. მეტი აღარავინ უკრავს. მაგრამ მე ეგ ნაკლებად მადარდებს იმიტომ, რომ წელიწადში, დაახლოებით, 100 შესრულება მაქვს მსოფლიოს ყველა ქვეყანაში. რა ვქნა ახლა, თუ ჩვენთან ასეთი სიტუაციაა. 

-    ამის აზრის გაგრძელებად ვიტყვი, მაშინ, რომ თქვენ წუხდით, საქართველოში ფილარმონიული ცხოვრება არ არისო. ფილარმონიული ცხოვრებაა, როცა მუსიკის მოყვარულმა ადამიანმა წინასწარ იცის, კლასიკოსებს სად და როდის დაუკრავენ, რომ მიბრძანდეს და მოუსმინოსო. 

-    ეგრეა ყველა ცივილიზებულ ქვეყანაში. 

-    როგორ ფიქრობთ, ჩვენთან რატომ არ არის ეგრე? 
 

 

ღვთის ნიჭით დაჯილდოებული ადამიანები ერთეულები არიან.

-    ჩამორჩენილი და გაჭირვებული ქვეყანა ვართ. მე მიმაჩნია, რომ სანამ ჩვენთან განათლება არ გახდება მნიშვნელოვანი ფაქტორი, სანამ უმრავლესობა იქნება გაუნათლებელი, მანამდე ასე დარჩება. 

-    თქვენ კულტურის მდგომარეობას ქვეყნის ეკონომიკურ პრობლემებს უკავშირებთ, თუ იმ სტრესებს, რაც საქართველოს სახელმწიფომ საბჭოთა კავშირის დანგრევის შემდეგ გადაიტანა? 

-    ორივეს. 

-    ძალიან კარგი შემსრულებლები გვყავს - ვოკალისტებიც და ინსტრუმენტალისტებიც. მათ მთელ მსოფლიოში აღიარებენ. 

-    დიახ, ბრწყინვალე შემსრულებლები გვყავს. 

-     ისინი იმავე კონსერვატორიაში სწავლობდნენ, რომელსაც უნდა გამოეშვა  წარმატებული კომპოზიტორები,  რომლებიც არ გვყავს. 

-    არა, საშემსრულებლო ხელოვნება სხვაა. საუბედუროდ ან საბედნიეროდ, მაქსიმალისტი ვარ. მიმაჩნია, რომ ღვთის ნიჭით დაჯილდოებული ადამიანები ერთეულები არიან. აი, ჩვენი ბრწყინვალე მომღერლები, ან, თუ გნებავთ, ელისო ვირსალაძე, ან ხატია ბუნიათიშვილი, ან ლიზა ბათიაშვილი... მათი შემოქმედება ხომ მხოლოდ სწავლის და მეცადინეობის შედეგი არ არის?! ეს იმ ნიჭიერების შედეგია, რომელიც მათ უფალმა დაანათლა. მაგრამ, სამწუხაროდ, ეგენი ერთეულები არიან. და მათი კოლეგები უმრავლესობაა, ბევრად სჭარბობენ. განსაკუთრებით ბევრნი არიან პოპულარულ ჟანრებში. რამდენი სიმღერა იწერება დღეს? რამდენი კომპოზიტორი გვყავს? ამ კომპოზიტორებისთვის არ არის აუცილებელი პოლიფონიისა და ფორმის ანალიზის ცოდნა. ისინი ყიდულობენ პატარა ყუთს, რომელშიც ჩადებულია ყველაფერი. 

-    კომპიუტერი? 

-    დიახ. და თავისთვის სასურველ მუსიკას ქმნიან. რა თქმა უნდა, იქაც არის შესანიშნავი მაგალითები, მაგრამ, ძირითადად, მე ასეთ სიმღერებს აღვიქვამ, როგორც პეპლებს. გაჩნდება და... გაქრება. კომპოზიტორი ვერ გახდები, თუ არ იცი, ვინ იყო მალერი, ბახი, შუბერტი, სტრავინსკი, შონბერგი და ასე შემდეგ...
 

 

გაწონასწორებული პოლიტიკა მოდის განათლების მაღალი დონიდან.

-    70-იანი წლების კულტურაზე მინდა, გკითხოთ. მაშინ ჩვენ გვყავდა შესანიშნავი მწერლები და პოეტები, შესანიშნავ კინოს იღებდნენ ქართველი რეჟისორები, მხატვრებმა დიდი კვალი დატოვეს. 

-    ეგ ყველაფერი 60-იანელებზე უფრო ითქმის. განსაკუთრებით, სწორედ, მხატვრებზე: პიკო ნიჟარაძე, „ჩუბჩიკა“ - თენგიზ მირზაშვილი, გოგი მესხიშვილი, დიმა ერისთავი. ისეთ პატივს ვცემ ჩემს ამ კოლეგებს, მათ ისეთი კვალი დატოვეს, რომ არ შემიძლია, მათი მომდევნო თაობა იმავე სიმაღლეზე დავაყენო. 

-    კი ბატონო, მაგრამ იმის კითხვა მინდა, თქვენი თაობის მუსიკოსები თუ უბამდნენ მხარს იმ დონეს, რაც კულტურის სხვა სფეროებში იყო?

-    ჩემნაირი კომპოზიტორები უარყოფილები იყვნენ, მაგრამ ჩემ გვერდით არსებობდნენ ნოდარ გაბუნია, ბიძინა კვერნაძე, სულხან ნასიძე, იგივე ჯანსუღი, რომელმაც ისეთი სიმღერები შექმნა, რომ დღეს, ყოველგვარი პოპულარიზაციის გარეშე, როგორც კი მისი სიმღერების კონცერტი ცხადდება, მეორე დღეს აღარ არის არცერთი ბილეთი. აღარ ვლაპარაკობ მასზე, როგორც დირიჟორზე. ასეთები იყვნენ 60-იანელები. 

-    როგორ ფიქრობთ, მაშინდელი განათლების სისტემა იძლეოდა ასეთ შედეგებს?

-    ჩემზე უკვე მოგახსენეთ, რომ საკმაოდ საშუალო ხარისხის განათლება მივიღე. მაგრამ, პრინციპში, განათლების მაშინდელი სისტემა დღევანდელს მირჩევნია. 

-    რითი გირჩევნიათ?

-    საერთოდ, არა მგონია, რომ მაშინ რუსული ენა ცოდნოდა მოსახლეობის 10%-ზე მეტს, შეიძლება, ნაკლებმა იცოდა. მაგრამ ეს 5-10% ხელოვნებაში ქმნიდა ცხოვრებას. ეს ხდებოდა იმიტომ, რომ მათთვის ერთნაირად ახლობელი იყო როგორც ქართული კულტურა, ასევე რუსული კულტურა. მე ვგულისხმობ -  აღარ დავიწყებ ჩამოთვლას - პუშკინს, დოსტოევსკის, ტოლსტოის და ასე შემდეგ... მაშინ იმ 5%-მა ერთნაირად იცოდა - დავუშვათ, რობერტ სტურუამ, დავუშვათ, ოთარ იოსელიანმა - ორივე კულტურა. მათთვის ეს ორი კულტურა გაიგივებული იყო. დღეს ბევრი ლაპარაკობს ინგლისურად, ნაკლები - ფრანგულად ან გერმანულად, მაგრამ არ მიმაჩნია, რომ შეუძლიათ იმსჯელონ გერმანულ, ინგლისურ ან ფრანგულ ლიტერატურაზე ისე, როგორც ის 5% მსჯელობდა ამ ჩვენს საერთო კულტურაზე. დღეს, პუტინის პრეზიდენტობისას, თვითონ რუსეთის მოსახლეობის 5-10%-ია, ვინც წაიკითხა ის, რაც მე ჩამოვთვალე, 90% პროცენტი სად არის, ვერ გავიგე. მე ასეთი სიბნელე ვერ წარმომედგინა. არ უნდათ არაფერი. 
 

 

ბევრ უცხოელს უკვირს, რატომ არ ვლაპარაკობ, დავუშვათ, ინგლისურად.

-    თქვენ ბრძანებდით - ახლა ჩვენთან ლიტერატურაში ბევრად უკეთესი მდგომარეობაა, ვიდრე კლასიკურ მუსიკაშიო. ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობის შემდეგ ხომ არ გაგიჩნდათ ეს აზრი?

-    ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობის დროს საავადმყოფოში ვიწექი. შაბათობით ვუყურებ გადაცემას, სადაც ოთხი ახალგაზრდა ზის და საუბრობს ლიტერატურაზე. ვხედავ, როგორ ითარგმნება მსოფლიო მწერლობის საუკეთესო ნიმუშები ქართულ ენაზე; რამდენი ითარგმნება და რამდენი გამოდის. ყურს რომ ვუგდებ ამ ოთხ ადამიანს, ვფიქრობ, ნუთუ, არასდროს დადგება დრო, როცა ორი-სამი მუსიკოსი დაჯდება და მუსიკაზე ილაპარაკებს? ამიტომ ვამბობ, რომ ლიტერატურაში, პოეზიაში უკეთესად არის საქმე. 

-    ეს ნამდვილად დამაჯერებელი არგუმენტია, მაგრამ ჩვენ სტუმრად გვყავდა ძალიან კვალიფიციური ლიტერატორი, ნამდვილი პროფესიონალი თამაზ ვასაძე და მან თქვა, რომ ეგზისტენციური პრობლემები - ვინ არის ადამიანი, რა არის მისი  დანიშნულება, რისთვის არის და ასე შემდეგ... - ბევრად უკეთ ჩანს დღევანდელ ქართულ კინოში, ვიდრე ლიტერატურაში. ანუ კინო უფრო ღრმა არისო. 

-    ოთხი დღის წინ ვნახე რამდენიმე წლის წინ გადაღებული ფილმი. პატარა ბიჭი მიდის თბილისიდან და ჩადის მამის სანახავად აფხაზეთში. არ მახსოვს ფილმის დასახელება. 

-    გიორგი ოვაშვილის ფილმია, „გაღმა ნაპირი“.

-    არაჩვეულებრივი ფილმია, დაწყებული სცენარით, დამთავრებული რეჟისურით და სოსო ბარდანაშვილის ბრწყინვალე კინომუსიკით. მე მგონი, კინემატოგრაფშიც ბევრი რამ ხდება. 

-    მთლიანობაში კი ვართ უკმაყოფილო იმ დონით, რაც კულტურის სხვადასხვა სფეროში გვაქვს. მაგრამ, თითქოს, მუსიკა უფრო მეტად დაჩაგრულია დღევანდელ საქართველოში. 

-    დიახ, ეს ეხება კლასიკურ მუსიკას. ახლა, მაგალითად, დიდ საკონცერტო დარბაზზეა ატეხილი მთელი ამბავი. მე გახლავართ ნიკოლოზ რაჭველის ორკესტრის სამხატვრო საბჭოს თავმჯდომარე. სულ ამას ვამბობ, რომ არ შეიძლება, ასეთი დონის ორკესტრი უსახლკაროდ იყოს. მაგრამ არ მესმის, რატომ არ შეიძლება, ორკესტრიც შევიდეს ამ დიდ დარბაზში და ის სამი პიროვნებაც დარჩეს, რომლებიც ბრწყინვალე ჯაზ-ფესტივალებს და კონცერტებს მართავენ? რატომ არ შეიძლება, ერთ სივრცეში იარსებონ? ამაზე მეუბნებიან, რომ არ შეიძლება, სახელმწიფო წარმონაქმნი, როგორიც არის ორკესტრი და კერძო ორგანიზაცია ერთად არსებობდესო. ვერ გავიგე, რატომ არ შეიძლება? რატომ? მხოლოდ იმიტომ, რომ მთავრობას არ შეუძლია, გადაწყვიტოს ეს პრობლემა? დორიან კიტია იყო ჩემს ახალგაზრდობაში, ბრწყინვალე პროდიუსერი, ბრწყინვალე შემოქმედი. აი, ის რომ ჩასდგომოდა სათავეში ამ დარბაზს, შესანიშნავად შეძლებდა, რომ იქ სრულყოფილად ეარსება სიმფონიურ ორკესტრს და კერძო სტრუქტურას. 

-    საბოლოოდ, შეიძლება, მოილაპარაკონ. არ მგონია, რომ ეს პროცესი დასრულებული იყოს.  

-    მე ძალიან მინდა, რომ მოილაპარაკონ. მაგრამ ჩემს წერილში, რომელიც ამ საკითხთან დაკავშირებით გამოვაქვეყნე, დავძინე, რომ ცოტა ზედმეტად მიმაჩნია აგრესიულობა, რომელსაც იჩენენ ამ ჯაზმენების მიმართ. რა გვარია „რუსთავი 2“-ის დირექტორი? 
 

 

აღმოვაჩინე, რომ მეტისმეტად დიდი რაოდენობით არსებობს სიცრუე.

-    გვარამია. 

-    ამ კონფლიქტთან დაკავშირებით მოითხოვა, რომ მიშა გიორგაძე დააპატიმრონ საყდრისის გამო. რა არის ახლა ეს?!

-    მაქსიმალიზმი ხომ სულ გვახასიათებს? 

-    ალბათ, კი. 

-    გაწონასწორებული პოლიტიკა ხომ ძალიან იშვიათად  გაგვიტარებია? 

-    გაწონასწორებული პოლიტიკა მოდის განათლების მაღალი დონიდან. იქიდან მოდის, როდესაც, თუნდაც, პარლამენტში ერთმანეთის მიმართ არ აქვთ სიძულვილის, გესლის, აუტანლობის გრძნობა. იგივე ხდება ყველა სხვა ქვეყნის, ცივილიზებული ქვეყნების პარლამენტებში. ხანდახან, ჩხუბობენ კიდეც, მაგრამ, ძირითადად, შეუძლიათ ერთმანეთის მოსმენა. ჩვენთან არ შეუძლიათ. 

-    ბატონო გია, თქვენ ძალიან მგრძნობიარე ბრძანდებით იმის მიმართ, რომ ერისთვის თუ ადამიანისთვის მისაღები იყოს  უმცირესობაც და განსხვავებული აზრიც. ამასთან დაკავშირებით ერთი რამ მახსენდება. როცა პატარა იყავით, თქვენთვის „იოჰან სებასტიან ბახი“ შეურქმევიათ. 

-    დამცინოდნენ ჩემი პლეხანოველები. 

-    მტკივნეული იყო, თუ ერთობოდით? 

-    არა, რა იყო მტკივნეული?! უბრალოდ, ნოტები რითიც დამქონდა, ლირა ეხატა, იმას ვმალავდი. ერთხელ ჩვენს პარალელურ ქუჩაზე ჩვენი თანაკლასელის დაბადების დღე იყო და რომ დაგვპატიჟეს, იმ დღეს მუსიკის გაკვეთილი მქონდა. როცა წვეულებაზე მივედი, ნოტების ჩასადები მოვღუნე და იმ მილში ჩავდე, საიდანაც წვიმა ჩამოდის ხოლმე. დაბადების დღეზე ვიყავით სამი-ოთხი საათი და რომ ჩამოვედით, ეს ყველაფერი გაოხრებული დამხვდა. წვიმა წამოსულა, ამასობაში. ჩემი უახლოესი მეგობრის (რომელთანაც ერთ მერხზე ვიჯექი) გივი ლეკიშვილის უმცროსი ძმა, ნიკო ლეკიშვილი (რომელიც ძალიან მიყვარს) ვიოლინოზე დადიოდა. მაგრამ პლეხანოვი უნდა გაევლო. სადაც ახლა გერმანიის საელჩოა, იქ იყო მუსიკალური ტექნიკუმი. წინ მიდიოდა მისი და, ციცო, მიჰქონდა ვიოლინო და ნიკო მოდიოდა უკან, ვიოლინოს გარეშე. დრო იყო ასეთი. 

-    ამ დროს რა ასაკის იყავით, „იოჰან სებასტიან ბახს“ რომ გეძახდნენ? 

-    ალბათ, 12-13 წლის ვიყავი. 
 

 

მე ვიყავი შემქმნელი, მე თვითონ ვიყავი ჩემი შემოქმედების კრიტიკოსი.

-    თქვენ ბრძანებდით, პლეხანოვზე ბირჟები იყო და ჩემი ბავშვობის გარკვეული ნაწილი ამ ბირჟებზე მაქვს გატარებულიო. ეს როდის იყო? 

-    არა, ჩემი ბირჟა იყო ერთი, ჩემი ქუჩის გადაღმა, სადაც ჩემი ქუჩის მეგობრები, მე და კიდევ სხვები, სულ 18-20 ადამიანი ვიკრიბებოდით. სადღაც დავწერე: ის დრო, რაც ქუჩაში დგომას მივუძღვენი, ინგლისურის ან რომელიმე სხვა ენის სასწავლად რომ გამომეყენებინა, ალბათ, კარგად მეცოდინებოდა-მეთქი. ბევრ უცხოელს უკვირს, რატომ არ ვლაპარაკობ, დავუშვათ, ინგლისურად. მაგრამ მე მიმაჩნია, რომ ქუჩაში დგომამ მეტი მომცა, ვიდრე ის მომცემდა, ინგლისური რომ მცოდნოდა. 

-    აი, რა მოგცათ მეტი? წარმომიდგენია, ინგლისურის ცოდნა როგორ გჭირდებათ. 

-    ინგლისური მე მჭირდება დირიჟორთან ურთიერთობის დროს. დაახლოებით 20 იტალიური ტერმინია და ამდენი შემიძლია, ვილაპარაკო. 

-    ეს გასაგებია, მაგრამ ქუჩამ მაინც რა მოგცათ მეტი?

-    ცხოვრება გამოვიარე. 

-    რამდენი წლის იყავით, თქვენი ბირჟა რომ გქონდათ? 

-    10-12 წლიდან 20 წლამდე. ფეხბურთის მერე ვიკრიბებოდით აქ. ასეც ხდებოდა, დააყენებდა ჩემი ერთი მეგობარი ყველას ერთ ხაზზე და აინტერესებდა, ვინ გადააფურთხებს უფრო შორს. ამაზე მეტი სისულელე შეგიძლიათ, წარმოიდგინოთ?! მაგრამ ხანდახან ამაში მეც ვმონაწილეობდი. 

-    თან „ბახს“ გეძახდნენ, თან ბირჟაზე იდექით?

-    სერებრენიკოვი იყო, ჩემი ჩოგბურთის მწვრთნელი და იმან შემარქვა „იოჰან სებასტიან ბახი“. თორემ დანარჩენები ბახს არ მეძახდნენ. 

-    ახლა ამ თვალით ვუყურებ, რამდენად მიმღებლები იყვნენ ბირჟაზე იმ ადამიანის, რომელსაც მუსიკა უყვარს, განათლება უყვარს. დღევანდელ ბირჟაზეც და ცხოვრებაშიც ბევრი ბარიერია განსხვავებული ადამიანის მიმართ. 

-    ალბათ, ასეა, ალბათ. 

-    თქვენს ბავშვობაში, როგორც ჩანს, ისეთებს იღებდით ერთმანეთს, როგორებიც იყავით. არ გქონდათ დიდი პრეტენზიები ერთმანეთის მიმართ. 

-    როგორც პოლიტიკაში ჩამოვთვალე, რა გამოვიარე, სტალინიდან დაწყებული, გორბაჩოვით დამთავრებული, ასევე, მე მყავდა ჩემი ქუჩის მეგობრები - ვიყავით ხუთნი; მერე კლასის - ვიყავით ექვსნი; მერე უნივერსიტეტის გეოლოგიური ფაკულტეტის; მერე კონსერვატორიის. აი, ამდენი წრე გამოვიარე. 

-    თქვენ ბრძანეთ, შემიძლია, ჩემს წასულ მეგობრებთან კონტაქტი მქონდესო. 

-    არა, მე ვთქვი, რომ მაქვს. 

-    დიახ, მაქვსო - ასე ბრძანეთ. 

 
- მე მიკიდია ანტვერპენში ჩემ წინ ჯანსუღის სურათი, ალფრედ შნიტკეს სურათი და როცა რაღაც არ გამომდის, მერე რაღაც რომ გამომივა, შევხედავ ხოლმე ამ ფოტოებს და ვგრძნობ, რომ ისინი მეუბნებიან, რომ ჯერ არ გამომივიდა... კიდევ არის საჭირო რაღაც. ეგ არის კონტაქტები. როგორ შემიძლია მე, ჯანსუღთან გატარებული ცხოვრების მერე, მის გარეშე, მასთან კონტაქტის გარეშე ვიარსებო? არ შემიძლია.

ეს ჩვენი შვიდეული იყო: ბიძინა კვერნაძე, სულხან ნასიძე, ნოდარ გაბუნია, ჯანსუღ კახიძე, გივი ორჯონიკიძე, გურამ მელივა და მე. გივი ორჯონიკიძე, საერთოდ, ბრწყინვალე მეცნიერი და უნიჭიერესი ადამიანი იყო. მე შემიძლია, ის შევადარო მერაბ მამარდაშვილს. 

-    სანდრო ვახტანგოვის მიერ თქვენ შესახებ გადაღებულ ფილმში მსტისლავ როსტროპოვიჩი ამბობს: ყველაფერი, რაც კი საუკეთესოა საქართველოში, არის გია ყანჩელშიო. ასეთი კითხვა მაქვს: თანახმა იქნებოდით თუ არა, რომ მთელი თქვენი ცხოვრების გზა, თავისი შემოქმედებითი გზით, საქართველოს გაევლო მომავალში? ზუსტად ისე, როგორც თქვენ გაიარეთ?

-    ალბათ. მე, საერთოდ, როდესაც ვამბობდი, რომ ბედნიერი ვარ, ვგულისხმობდი იმ შემსრულებლებს, რომლებიც  ცხოვრებაში სხვადასხვა დროს შემხვდა. ჯანსუღის მერე, ამ ჩემს ექვს მეგობართან ურთიერთობის მერე, ეს იყო ჯერ იური ბაშმეტი; მერე კიმ კაშკაშიანი - ბრწყინვალე ალტისტი ქალი, დაბადებული შეერთებულ შტატებში; მერე გიდონ კრემერი - უდიდესი მევიოლინე და პიროვნება. არ დავიწყებ დირიჟორების ჩამოთვლას. ბედნიერი ვარ, რომ მათთან მქონდა ურთიერთობა. ან დღეს არის ასეთი დირიჟორი, ანდრეი ბორეიკო. ან, თუ გნებავთ, იგივე ნიკა რაჭველი, რომელიც ძალიან ნიჭიერ ადამიანად მიმაჩნია. 

-    თუ შეგიძლიათ, გვითხრათ, ყველაზე ღრმა სიმართლე რა არის, რაც ცხოვრების განმავლობაში აღმოაჩინეთ? 

-    სიცრუე. აღმოვაჩინე, რომ მეტისმეტად დიდი რაოდენობით არსებობს სიცრუე. ძალიან მწყინს, მაგრამ ასეა. 

-    ყველგან?

-    რა თქმა უნდა, არა. მაგრამ ამდენი ტყუილის ატანა უკვე მიმძიმს. საერთოდ, ჩვენი ისტორია აგებულია ლეგენდებზე. რაღაც გამახსენდა ახლა. აი, მაგალითად, როგორ იქმნება ლეგენდები: 9 აპრილი ავიღოთ, უდიდესი ტრაგედია, რომელიც ახლა გახდა საყოველთაო გლოვის და, ამავე დროს, ზეიმის დღე. პატრიარქისთვის რომ დაეჯერებინათ და ქაშუეთის ტაძარში შესულიყვნენ, არავითარი 9 აპრილი არ მოხდებოდა. საბჭოთა კავშირი დაიშალა და ეს გააკეთეს გორბაჩოვმა და შევარდნაძემ. არ იყო საჭირო ეს უბედურება. მაგრამ იმდროინდელ პოლიტიკოსებს და ბელადებს მაინცდამაინც უნდოდათ, რომ სისხლი დაღვრილიყო. ამას მერე ბრავირებას უწევდნენ. ამასწინათ საშინელი ამბავი გავიგე. ჩემი ახლობელია ერთი ქალბატონი, ახლა იტალიის საელჩოში მუშაობს.

 
9 აპრილის მერე აქ ჩამოვიდნენ უცხოელები და იყვნენ იტალიელები და უთარგმნიდა. რომ წაიყვანა საავადმყოფოში, სადაც ეს მოწამლული ხალხი ინკურნებოდა, პირველ დღეებში ამ საავადმყოფოში, აი, ეს ბელადები იწვნენ, ვითომ მოწამლულები არიან. მაშინ, როდესაც, სინამდვილეში, როგორც კი წამოვიდა ეს ჯარი მოედნიდან, გაქრა ყველა. აი, ეგ არ არის სიცრუე? გახდა ეგ ლეგენდა თუ არა?! გახდა!

 

-    ეს ნიშნავს, რომ ხალხიც ადვილად იჯერებს ლეგენდებს იმ ამბებზე, რომლებიც მათ თვალწინ მოხდა?
 

 

ძალიან მიმძიმს მარტოობა.

-    სხვა დროს უჯერებენ პატრიარქს და იმ დღეს რატომ არ დაუჯერეს? რატომ დაიწყეს ყვირილი: „არა! არა! არა!..“ აი, ამ ბელადების გამო. არ მინდა მათი გვარების ჩამოთვლა. 

-    და წინ რას ხედავთ, ბატონო გია, მომავალში? 

-    ნაკლებ სიცრუეს და, ღმერთმა ქნას და, მეტ განათლებას.  პროფესიონალიზმის დიდი დანაკლისი გვაქვს. 

-    ერთხელ გკითხეს, რას უკეთებთ საქართველოსო და თქვენ უთხარით, დღეში 12 საათი ვმუშაობო. 

-    მე არასოდეს მიმუშავია ჩემი ქვეყნისთვის, ან ჩემი პოპულარიზაციისთვის. ყოველთვის ვმუშაობდი პირადად ჩემთვის. მე ვიყავი შემქმნელი, მე თვითონ ვიყავი ჩემი შემოქმედების კრიტიკოსი. ახლა რამდენად გამიადვილდებოდა სიცოცხლე, რომ ეს ექვსი ადამიანი, რომელიც ჩამოვთვალე, ცოცხალი ყოფილიყო... აღარ არიან. ძალიან მიმძიმს მარტოობა. დასაწყისში ხომ გითხარით, რომ ჩემი ბედნიერებაა ჩემი მეუღლე, ჩემი შვილები და ჩემი 4 შვილიშვილი - ეს მართლა ბედნიერებაა. 

-    დიდი მადლობა საინტერესო საუბრისთვის. აღარ დაგღლით, მაგრამ ინტერვიუ უნდა დავასრულოთ თქვენი კომენტარით ცნობილი ადამიანის გამონათქვამზე. ამჯერად, ციტატის ავტორია რუსი მწერალი ანტონ ჩეხოვი: „ჭეშმარიტი ბედნიერება შეუძლებელია მარტოობის გარეშე“. 

-    რა თქმა უნდა, ასეა. ანტვერპენში რომ დავსახლდი, ავირჩიე ბინა, რომელიც ცალმხრივი მოძრაობის ქუჩაზე მდებარეობს. ეს იმისთვის, რომ ჟივილ-ხივილი არ გამეგო. რა თქმა უნდა, ვეთანხმები ციტატის ავტორს. 

-    მარტოობაშია ბედნიერება?

-    არა, მარტოობაში არ არის ბედნიერება, მაგრამ შემოქმედება შეუძლებელია მარტოობის გარეშე. შენ რჩები შენს თავთან და რისი საშუალებაც გაქვს, აკეთებ... ხანდახან მეტი, ხანდახან ნაკლები წარმატებით.
 

ფოტომასალა: ირაკლი გედენიძე

გუნდი

ირაკლი გედენიძე

ზურაბ ქურციკიძე

გიო კუსიანი

გიორგი ურუშაძე

თამთა ყუბანეიშვილი

ნანა ყურაშვილი