×
„ჩემს თავს ინტენსიურად ვიკვლევ“

გიორგი ოვაშვილი

კინორეჟისორი


9855

ინტერვიუს შესახებ

მე მგონი, გიორგი ოვაშვილს ჩვენი თავი ღმერთმა გამოუგზავნა - აქ და ახლა. ცხადია, „საინტერესო ადამიანების“ შემოქმედებით გუნდს ვგულისხმობ.

დაწვრილებით შემიძლია, ავხსნა, ეს აზრი რატომ გამიჩნდა, მაგრამ ასე არ მოვიქცევი. ვინც ინტერვიუს წაიკითხავს, იმედი მაქვს, ყველაფერს თვითონ მიხვდება.
 
გიორგი, ვრჩები თქვენს მუდმივ გულშემატკივრად...
 

ია ანთაძე

-    გიორგი, თქვენ ამბობთ, რომ ადამიანის კვლევა თქვენი მთავარი საქმე და მთავარი ინტერესია. ჩვენი ინტერესიც ეს არის. ამიტომ, მოდით, ასეთი კითხვით დავიწყოთ: გიორგი ოვაშვილად ყოფნის ყველაზე რთული მხარე რა არის? 

-    (პაუზა) ალბათ, პასუხისმგებლობა. ადამიანი თვითონ იღებს იმ ზომის პასუხისმგებლობას, რისი ტარებაც შეუძლია. თუმცა, ხანდახან მგონია, ცხოვრებაში ისეთი პასუხისმგებლობები ავიღე, რომელთა ტარება მიჭირს. მაგრამ ვეღარ ვთავისუფლდები.

-    რა არის ეს პასუხისმგებლობები, მაგალითად?
 

 

რაღაცნაირად ცოტა დავიკარგე ცხოვრებაში, ასე მგონია.

-    ეს არის ცხოვრება თავისი ყოველდღიურობით, წვრილმანებით, ამოცანებით; იმ კითხვებზე პასუხის გაცემით, თუ რისთვის ვარსებობთ, რისთვის ვართ ამ ქვეყანაზე. არის კიდევ უამრავი ადამიანი შენ გარშემო, რომლების წინაშეც ვალდებული ხარ. ასევე, გაქვს შენი საქმე და იქაც, რა თქმა უნდა, უზარმაზარი პასუხისმგებლობებია. ყველა ეს პასუხისმგებლობა, უფრო ხშირად, კონფლიქტშია ერთმანეთთან და შენ გიწევს, რომ ან დაარეგულირო კონფლიქტი, ან საკუთარი პრიორიტეტები ცვალო. საერთო ჯამში, ეს მაინც არის პასუხისმგებლობა ცხოვრების წინაშე, არსებობის წინაშე. 

-    ყველაზე მიმზიდველი მხარე რა არის გიორგი ოვაშვილად ყოფნის? 

-    ცოტა გამიჭირდება, ვისაუბრო, გიორგი ოვაშვილად ყოფნა მიმზიდველობაა თუ რა არის, ან თვითონ გიორგი ოვაშვილი ვინ არის, საერთოდ. ამაზე ძალიან ნაკლებად  ვფიქრობ. სამწუხაროდ, ცხოვრება ისეთ გარემოებებს და რიტმს გთავაზობს, რომ ხშირად საერთოდ გავიწყდება, ვინ ხარ. 

-    ამბობთ, ყველაზე მეტად ადამიანის გამოკვლევა მაინტერესებსო.  სხვები გაინტერესებთ და საკუთარი თავი - არა? 

-    რასაკვირველია, სხვებით რომ დავინტერესდე, ჯერ  საკუთარი თავი უნდა ვიცოდე. არ დაგიმალავთ, ჩემს თავს ინტენსიურად ვიკვლევ, ვფიქრობ, ვაანალიზებ, ვცდილობ, მოვძებნო საკუთარ თავში ის, რაც დღემდე ვერ მიპოვია. მაგრამ ესეც ხომ ბრძოლაა, ესეც ხომ ითხოვს გარკვეულ ენერგიას, შრომას. იმის თქმა მინდა, რომ ხშირად ვერ ვახერხებ ჩემს თავზე კონცენტრაციას. 
 

 

ყოველთვის მაქვს განცდა, რომ რაღაც ვერ შევძელი.

-    კარგით, ფაქტობრივად, მეორე ნაწილზე პირდაპირ არ მპასუხობთ - ანუ გიორგი ოვაშვილად ყოფნის ხიბლი რა არის. 

-    შემიძლია გითხრათ ჩემი ვერსია - არანაირი ხიბლი არ მაქვს. რაღაცნაირად ცოტა დავიკარგე ცხოვრებაში, ასე მგონია. ალბათ, პერიოდია ასეთი, როცა ერთი მდგომარეობიდან მეორეში უნდა გადავიდეს ადამიანი. მე მგონია, რომ ეს ჩვეულებრივი ამბავია, ლოგიკური მომენტია: როდესაც ადამიანი გარკვეულ ეტაპს ასრულებს, შემდეგ მას სჭირდება მოსამზადებელი პერიოდი, რომ შემდეგი ეტაპი დაიწყოს. ახლა მგონია, რომ შუაში ვარ გადასასვლელ ხიდზე, სადაც ძალიან ბევრი რამ ჯერ არ არის ჩამოყალიბებული, დალაგებული. 

-    მარტო შემოქმედებით ცხოვრებას არ გულისხმობთ?

-    ზოგადად, ჩემს არსებობას ვგულისხმობ. არ მჯერა ზოდიაქოების, მაგრამ მორიელი ვარ და ერთი რამ სულ მახსოვს: მორიელი ახლიდან ვერ იბადება, თუ თავისი თავი ბოლომდე არ გაანადგურა. ის გადადის თვითგანადგურების რეჟიმში იმისთვის, რომ დაიბადოს. ჩემს ცხოვრებაში ასეთი პერიოდი რამდენჯერმე იყო. არ ვიცი, რამდენად გასაგებად ვამბობ, მაგრამ ახლა სწორედ ის პერიოდი მაქვს, როცა თავი უნდა გავინადგურო, რათა დავიბადო.
 
-    ამ სიტყვებს, ალბათ, მეტი განმარტება სჭირდება და მათ კიდევ დავუბრუნდებით. ახლა მინდა, ერთ ფრაზასთან დაკავშირებით გთხოვოთ კომენტარი. გაზეთ „24 საათში“ ჟურნალისტი წერდა თქვენზე: „უშუალო და საკმაოდ თავისუფალი ადამიანია. ერთდროულად, თითქოს, ძველმოდურიც არის და თანამედროვეც“. თუ ეთანხმებით ასეთ შეფასებას?
 

 

მერე გეწყება კონფლიქტი საკუთარ თავთან.

-    გარკვეულწილად, შემიძლია, დავეთანხმო. ძველმოდურობად თუ ჩავთვლით იმას, რომ ჩემთვის მნიშვნელოვანია გარკვეული ფასეულობები, რომლებიც დღეს შეიძლება აქტუალური და მოდური აღარ იყოს, ვთქვათ, ღირებულებები, დამოკიდებულება ტრადიციასთან, ფესვებთან - ვინ ხარ, საიდან მოდიხარ და რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი - შეიძლება, ჩემს თავს ძველმოდური დავარქვა. ადამიანებთან დამოკიდებულების, მორალის, ზნეობის მხრივ, შეიძლება, ცოტა უფრო მეტად ვარ ჩარჩოებში მოქცეული; ანუ თავისუფლება მაკლია ამ მიმართულებით. 

-    ახლა რაც ჩამოთვალეთ, ეს ყველაფერი ძველმოდურად რატომ მიგაჩნიათ? 

-    ვფიქრობ, დღეს ცოტა სხვა პრიორიტეტებია. ადამიანური ფასეულობები, რომლებიც ადრე  უფრო მნიშვნელოვანი იყო, დღეს შედარებით უმნიშვნელო გახდა. ის, რომ მაგალითად, შენს სიტყვას აქვს ფასი; ის, რომ შენ გაკისრია გარკვეული მოვალეობები მეორე ადამიანის მიმართ. დღევანდელი ადამიანი, თითქოს, უფრო ზერელე და ზედაპირულია. მე შეიძლება ბევრს ვფიქრობ იმაზე, რაზე ფიქრიც სულ არ არის საჭირო. როცა სიღრმეებში მიდიხარ, ეს გარკვეულად გაფერხებს, განელებს დღევანდელ რიტმში და შენ იქ რჩები. „იქ დარჩენა“ კი უკვე ძველმოდურობა და ჩამორჩენილობაა, ალბათ. 

-    ამბობთ, „იქ რჩები“ - სად „იქ“?

-    საკუთარ თავში. უფრო მეტად საკუთარ თავში რჩები, ვიდრე გარეთ. დღეს ადამიანები ცდილობენ, რომ სწრაფად და, შესაბამისად, ზედაპირულად გაიარონ ისეთი საკითხები, რომლებშიც ბევრად ნაკლებ ენერგიას და ემოციას ჩადებენ, ვიდრე ადრე  რეალურად იყო საჭირო. 

-    ქართულ გარემოს გულისხმობთ, თუ მსოფლიო ტენდენციაზე საუბრობთ? 

-    არ ვგულისხმობ ქართულ გარემოს. მე მგონი, დღეს კაცობრიობა იმ ეტაპზეა, როცა ძალიან ჩქარობს. აჩქარდა და დაივიწყა, რომ მთავარია ადამიანი. გონება, გული, ემოცია ყოველთვის ჩქარობს, ფორიაქობს. ადამიანებს უნდათ, რომ რაც შეიძლება სწრაფად გაიარონ ყოველდღიური პრობლემები. ხოლო სულმა, თავისი ამოცანებით, სიღრმეში გადაინაცვლა იმიტომ, რომ მისი ადგილი აღარ არის.  
 

 

შემიძლია, ყველაფერი გავცვალო იმაში, რომ ხარისხი არ დავკარგო.

-    თქვენ საუბრობთ საყოველთაო ტენდენციაზე, მაგრამ ასევე ამბობთ, რომ პირადად თქვენ სხვა ღირებულებები და პრიორიტეტები გაქვთ. ამ ფონზე, საკუთარი თავი წარმატებულ ადამიანად თუ მიგაჩნიათ? 

-    არა, რა თქმა უნდა, არ მიმაჩნია. უბრალოდ, იმ საქმეს ვაკეთებ, რაც ჩემი საკეთებელი მგონია, თუნდაც, ემოციურ დონეზე და არა ყოველთვის გონის დონეზე. ის გზა, რომელსაც ჩემს ცხოვრებაში მოვყვები, თავის დროზე უკვე სრულიად დადგენილი და ჩამოყალიბებულია. შეიძლება ესეც არის პრობლემა; შეიძლება, ამის გამოც მიჭირს, მეტი თავისუფლება მივცე ჩემს თავს. 

-    ამბობთ, არ ვარ წარმატებულიო, მაგრამ თქვენ ხართ  ადამიანი, რომელმაც წინა წლებში ორი სრულმეტრაჟიანი  ფილმი გადაიღო და ორივე ფილმი „ოსკარზე“ გაიგზავნა.  მათ შორის, ერთ-ერთი „მოკლე სიაში“, ანუ 9 ფილმს შორის მოხვდა. თუ თქვენი თავი არ მიგაჩნიათ წარმატებულ ადამიანად, ჩვენ, დანარჩენებმა, რა ვიფიქროთ ჩვენს თავზე, ჩვენს კარიერაზე?

-    მე მგონია, თუ ადამიანი ფიქრობს, რომ წარმატებულია, იქ მთავრდება მისი წარმატება. სულ მჯეროდა, რომ რაწამს  კმაყოფილი ვიქნებოდი იმით, რასაც ვაკეთებ, ვეღარაფერს გავაკეთებდი. არასოდეს მიგრძვნია თვითკმაყოფილება ჩემი რომელიმე ნამუშევრის შემდეგ და ყოველთვის მაქვს განცდა, რომ რაღაც ვერ შევძელი. 

-    ეს გასაგებია, მაგრამ, მეორე მხრივ, საკუთარი თავის მიმართ შეიძლება მადლობის გრძნობაც გქონდეთ იმის გამო, რაც შეძელით - ამ გარემოში, ამ პირობებში. არ გქონიათ ეს განცდა? 

-    (პაუზა) ვცდილობ, გულწრფელი ვიყო. ეს განცდა, ალბათ, არ მქონია. ყოველთვის ბედნიერი ვარ მაშინ, როდესაც ვმუშაობ. მაგრამ რაწამს სრულდება მუშაობა, იქვე იწყება ჩემი ტანჯვა. 
 

 

ფილმის სიმძიმე რეჟისორის ცხოვრებაში გადმოდის.

-    რატომ? 

-    იმიტომ, რომ სწორედ ეს დაუკმაყოფილებლობის განცდა მიჩნდება; ვერრეალიზების განცდა იმის გამო, რომ ვერ ვთქვი ჩემი სათქმელი. სამ სრულმეტრაჟიან ფილმს ათი წელი მოვანდომე. ეს ძალიან დიდი დროა. რამდენად წარმატებას ნიშნავს ასეთი შედეგი ამ მოკლე ცხოვრებაში, არ ვიცი. კარგ შემთხვევაში, შემეძლო, ფილმები ნახევარ დროში გამეკეთებინა. 

-    რას ნიშნავს „კარგ შემთხვევაში“? თქვენს თავს აბრალებთ, რომ ასე ვერ მოხდა? თუ - გარემოს, რომელშიც საქმიანობა გიწევთ? 

-    ორივეს. ფილმი რომ გადაიღო, მინიმუმ ორი წელიწადი ბიუჯეტი უნდა ეძებო. ამას დავუმატოთ, რომ უნდა ეძებო იდეა, ისტორია. დროის რესურსი კი ძალიან ლიმიტირებულია ცხოვრებაში. მერე აქ არის გარკვეული ემოციური კავშირიც იმასთან, რასაც აკეთებ - თავიდან და ვთქვათ, ოთხი წლის შემდეგ. რა ემოციური კავშირი შეიძლება შემოგრჩეს, როცა ამდენი დროა გასული? თავიდან არის სურვილი, ჟინი კეთების, თქმის. მაგრამ მერე გადის დრო, იღლები, შენი დამოკიდებულება იცვლება.

 
მერე გიჩნდება ის განცდა, რომ საერთოდ ვის აინტერესებს ეს? ამას რას ვაკეთებ? ამას ვინ ნახავს? რატომ არის ეს საინტერესო? ვისთვის შეიძლება იყოს ეს საინტერესო? ეს ხომ საერთოდ არაა საინტერესო.

და მერე გეწყება კონფლიქტი  საკუთარ თავთან. 

-    ამ გზას რატომ გადიხართ? იღლებით იმ პერიოდში?

-    კინო მაინც ხელოვნების ის დარგია, რომელიც ყველაზე მეტ დროს მოითხოვს. თან მხოლოდ შენს თავზე არ ხარ დამოკიდებული. უზარმაზარი რესურსი უნდა მართო - მატერიალური, ფინანსური, ტექნიკური თუ ადამიანური რესურსი. დაახლოებით 100-150 ადამიანი დგას გადასაღებ მოედანზე შენ გარშემო და, ყველაფერ ამასთან ერთად, უნდა ცადო, თქვა ის, რისი თქმაც გსურდა. ეს პროცესი საბოლოოდ შეიძლება ჯოჯოხეთად გადაიქცეს და ასეც ხდება ხოლმე.

 
მაგალითად, როდესაც ვიღებდი „სიმინდის კუნძულს“, ჩემს ფილმს, ძალიან რთულად წავიდა საქმე ჩემთვის. გადასაღებ მოედანზე რომ ვიდექი, რამდენიმე დღეში მივხვდი, რომ იქ იყო ამოცანები, რომელთა გადაჭრას უბრალოდ ვერ შევძლებდი ფიზიკურად და ემოციურად. არ მქონდა ამის რესურსი. და პირველად ჩემს ცხოვრებაში დავიწყე ფიქრი, თუ როგორ გავქცეულიყავი ამ სიტუაციიდან. და მივხვდი, ერთ რამეს - ერთადერთი გაქცევის გზა ეს არის, რომ შენ არ არსებობდე, მოკვდე. აბა, ხომ არ მიხვალ ამ 150 კაცთან ერთ მშვენიერ დილით და იტყვი, რომ ხალხო, დიდ ბოდიშს გიხდით, მაგრამ იცი რა? მე ვეღარ ვაკეთებ ამას. ეს იმხელა ტანჯვაში გადაიზარდა მერე და იმხელა ბრძოლაში საკუთარ თავთან, რომ... რა თქმა უნდა, ამას მაშინ არავის ვეუბნებოდი. ყოველ დილით ხუთ საათზე ვდგებოდი. დაახლოებით 60 კმ უნდა გამევლო მანქანით გადაღებ მოედნამდე და მთელი გზა იყო ამაზე ფიქრი - ეხლა რომ მივალ, ეხლა გავაკეთო ეს თუ... დღესაც დავიცადო და ხვალ. გამოსავალი არ მქონდა.

ასეთი ემოციური ჩართულობა ყოველთვის არსებობს. მე არ შემიძლია, ზოგადად, რამე ზედაპირულად ვაკეთო. 

-    ასეთ მძიმე მომენტებშიც ყველაფერს ბოლომდე აკეთებთ? 

-    აუცილებლად, სხვა შემთხვევაში, დავიღუპები.
 

 

ალბათ, ქვეცნობიერად იმ 90-იან წლებში ჩავრჩით.

-    ანუ თქვენი განწყობა ხარისხზე არ მოქმედებს. 

-    შემიძლია, ყველაფერი გავცვალო იმაში, რომ ხარისხი არ დავკარგო. დარწმუნებული ვარ, ნებისმიერი ხელოვანის მიდგომა ასეთია. უბრალოდ, ახლა ჩემზე ვსაუბრობ - რა გზის გავლაა საჭირო, რომ შეეცადო მაინც, თქვა შენი სათქმელი და საბოლოო ჯამში აღმოჩნდეს, რომ, ვაიმე, მაინც არ გამოგივიდა. 

-    რიცხვებით რომ ვილაპარაკოთ, თქვენმა ტრილოგიამ - „გაღმა ნაპირმა“, „სიმინდის კუნძულმა“ და „ხიბულამ“ - მთლიანობაში, რამდენი პროცენტით ასახა ის, რაც  ჩაფიქრებული გქონდათ? 

-    მიფიქრია ამაზეც. თუ ასე არითმეტიკულად ვილაპარაკებთ, ალბათ 50%-ზე ნაკლები. საკონტროლო პაკეტი მე არ მაქვს, ასე ვთქვათ. 51%-ზე ნაკლები მაქვს. 

-    ამაში ტექნიკურ შესაძლებლობებსაც გულისხმობთ? თუ მხოლოდ შემოქმედებით მხარეს? 

-    მხოლოდ შემოქმედებით მხარეს, რა თქმა უნდა; ანუ შენი სათქმელის ზუსტად მიტანას მაყურებლამდე. ტექნიკური საკითხები კიდევ ცალკეა. 

-    კარგით, ამაზე მერე ვისაუბროთ. თქვენ ერთხელ თქვით, ყოველი ხელოვანი თავისი შემოქმედებით საკუთარ თავს წარმოაჩენსო. როგორ ფიქრობთ, თქვენი ფილმებით როგორი გიორგი ოვაშვილი წარმოაჩინეთ, თუნდაც, იმ საკონტროლო პაკეტის გარეშე? 

-    (პაუზა) არ ვიცი. ალბათ, მაყურებელმა უნდა თქვას,  როგორი გამოვჩნდი. თუმცა, მე რა მინდოდა, ეს მეორე საკითხია. შევეცადე, ამ სამ ფილმში მეთქვა, რომ ასე არ შეიძლება, ასე აღარ უნდა მოვიქცეთ. მინდოდა, მეთქვა ჩემი ქვეყნის იმ რთულ მომენტებზე, სადაც ყველაზე დიდი დანაშაული ისევ და ისევ ჩვენ მიგვიძღოდა და არა სხვას.  
 

 

ეს რა დღეში ვყოფილვარ?!

-    ერთი რამ მინდა შემოგთავაზოთ. მე გეტყვით, თქვენი ფილმების ყველაზე ძლიერ მხარედ რა მიმაჩნია და მერე თქვენ გვითხარით, რა მიგაჩნიათ ყველაზე სუსტ მხარედ. 

-    კარგით, გისმენთ. 

-    ჩვენ სტუმრად გვყავდა თამაზ ვასაძე, ლიტერატორი, ძალიან კომპეტენტური ადამიანი. მან თქვა - მართალია, ბოლო წლებში არაერთი ქართული რომანი დაიწერა და გამოქვეყნდა, მაგრამ, სამწუხაროდ, მწერლები არ წერენ ეგზისტენციურ პრობლემებზე - რა არის ადამიანი, რისთვის არის, რა არის მისი მისია, სიკვდილთან მისი მიმართება როგორია...  ამ მხრივ ქართულმა კინომ გაუსწო ქართულ ლიტერატურასო. და ამის მაგალითად დაასახელა თქვენი ფილმები; თქვა, რომ თქვენ ხართ ადამიანი, რომელიც მუდმივად უტრიალებთ ყველაზე სიღრმისეულ პრობლემებს. 

-    საოცარია, ძალიან მიხარია. 

-    მე მას სრულად ვეთანხმები. ახლა თქვენ გვითხარით, თქვენი ფილმების ყველაზე სუსტ მხარედ რა მიგაჩნიათ. 

-    ისევ და ისევ, ალბათ, ის, რომ ვერ მოვახერხე ჩემი სათქმელის ნათლად, გასაგებად და სრულად მიტანა მაყურებლამდე. სამივე ფილმს ახლავს ეს მომენტი. 

-    რომ დავაზუსტოთ, თქვენ გულისხმობთ იმ სათქმელს, რომ საქართველოს თანამედროვე ისტორიაში ჩვენ ბევრი შეცდომა გვაქვს დაშვებული და დიდი ბრალი მიგვიძღვის? სწორად გავიგე? 

-    მოდი, ასე ვთქვათ, რომ ეს არის ამ სამი ფილმის  ერთი ძირითადი, ზოგადი სათქმელი. თუმცა, ყველა ფილმში, საბოლოო ჯამში, საუბარია ადამიანზე, ადამიანის მარტოობაზე, მის არსზე. ამ ფილმებში კონფლიქტები მხოლოდ ფონია. ეს არის ფილმები, სადაც საუბარია თედოზე; მოხუც აფხაზ კაცზე და მის შვილიშვილზე; პრეზიდენტზე, რომელიც აბსოლუტური მწვერვალიდან ძირს ენარცხება და საკუთარი თავის წინაშე მარტოდმარტო რჩება. მაინც სამივე ფილმი ადამიანურ მარტოობაზეა, - თუ ერთ საერთო ხაზს გავავლებთ და დამაკავშირებელ შტრიხს მოვძებნით. მაგრამ მე არ ვიცი, ის, რაც მინდოდა, რომ მეთქვა, მივიდა თუ არა ადამიანებამდე. არ ვიცი. 
 

 

ახლა სწორედ ის პერიოდი მაქვს, როცა თავი უნდა გავინადგურო, რათა დავიბადო.

-    თქვენ ამბობდით - ფილმი იქმნება იმისთვის, რომ სიმართლე თქვასო. ეს სიმართლე ჩემთვის, როგორც მაყურებლისთვის, თქვენს ფილმებში თანაბარი ხარისხის არ იყო. ყველაზე მეტი სიმართლე დავინახე „სიმინდის კუნძულში“ და ყველაზე ნაკლები - „ხიბულაში“. რატომ? ეს ფილმი, გნებავთ, არ იყოს კონკრეტულ ადამიანზე, საქართველოს რეალურ პრეზიდენტზე, - რაღაც კონტექსტი ფილმში მოთხრობილ ამბავს ხომ აქვს? თქვენ ამ კონტექსტზე, ფაქტობრივად, უარი თქვით. თქვენი ფილმის მთავარი პერსონაჟი არის ძალიან ღირსეული, სიტუაციის მიმართ სრულად ადეკვატური ადამიანი, რომელიც სწორ გადაწყვეტილებებს იღებს. ვინც კონტექსტი არ იცის, ბუნებრივად იკითხავს: როგორ შეიძლება, ასეთი ღირსეული ადამიანი ჩავარდეს ამ მდგომარეობაში, რომ ყველამ ზურგი შეაქციოს? ბოდიშს ვიხდი იმისთვის, რასაც ვამბობ, შეიძლება სწორ სიტყვას ვერ ვპოულობ, მაგრამ მე მაინც მგონია, რომ ბატონი პრეზიდენტის სახე არის კონიუნქტურული. იმიტომ კი არა, რომ ეს რამეში გჭირდებოდათ. უბრალოდ, თქვენი, როგორც შემოქმედის და ჩემი, როგორც მაყურებლის ხედვა არ ემთხვევა ერთმანეთს. 

-    მესმის, ძალიან საინტერესოა. კი ბატონო, მადლობა, ამას რომ მეუბნებით. ბოლო ნამუშევარზე ბევრი კრიტიკა მომისმენია. ვაღიარებ, რომ ფილმი გამოვიდა - არ ვიცი, რა სიტყვა ვიხმარო - ცოტა  წინააღმდეგობრივი. ამ რეალობაში, მე მესმის, რომ მაშინვე ხდება ფილმის გმირის კონკრეტულ პერსონასთან იდენტიფიცირება. თავისთავად, აქვე მთავრდება ობიექტურობის განცდა და იწყება გარკვეული კონფლიქტი იმასთან, რასაც მაყურებელი ხედავს. მნიშვნელობა არ აქვს, კონკრეტულად, ამ პერსონის მომხრე იყო, თუ მოწინააღმდეგე. არ დაგიმალავთ, ეს თავიდანვე მქონდა გააზრებული. რომ გითხრათ, სწორედ ეგ მინდოდა-მეთქი, შეიძლება მინდოდა, მაგრამ ცოტა სხვა კუთხით - რასაც ვერ მივაღწიე. უფრო მინდოდა, თითოეულ ადამიანს დაენახა საკუთარი თავი; დაენახა ადამიანი, რომელიც გარემოებების გამო ხვდება ისეთ ექსტრემალურ სიტუაციაში, როდესაც ერთადერთ სწორ გადაწყვეტილებას ღებულობს - რომ მან  ფიზიკური არსებობა უნდა დაასრულოს.  გულწრფელად გეტყვით, არასდროს ცხოვრებაში არ ვყოფილვარ რომელიმე მხარე. არც რომელიმე პარტიის წევრი ვყოფილვარ. ამ თემაზე მუშაობა ძალიან დიდი ხნის წინ დავიწყე. პირველი ინსპირაცია იყო მხოლოდ და მხოლოდ სქემა: ქვეყანა აცხადებს დამოუკიდებლობას ამდენი ხნის შემდეგ და სრულიად ეიფორიულ-ამაღლებულ მდგომარეობაშია. ის ირჩევს თავის ლიდერს აბსოლუტური უმრავლესობით და შემდეგ, ძალიან მალე, თავისსავე რჩეულს განდევნის ქვეყნიდან. რა ხდება? ეს იყო ჩემთვის პირველი კითხვა, რომელიც ძალიან საინტერესო აღმოჩნდა შემოქმედებითად. შემდეგ ეს ადამიანი ბრუნდება უკან და ხედავს, რომ მარტოა. ბოლოს კი დგება ჩვენთვის დღემდე აუხსნელი თუ გამოუძიებელი მომენტი ადამიანის გარდაცვალებისა. დღესაც არ ვიცით, რეალურად რა მოხდა - ეს იყო თვითმკვლელობა თუ მკვლელობა. 

-    სქემაში გეთანხმებით. ის, რომ კითხვა უნდა დასმულიყო სწორედ მხატვრულ სააზროვნო სივრცეში, ამასაც ვეთანხმები. რაშიც მიჭირს, რომ დაგეთანხმოთ, ეს არის მხატვრული სიმართლე. ადამიანი რაღაცას აკეთებს ფილმში და მე ხომ უნდა მჯეროდეს, რომ ეს შესაძლებელია. მანდ მიჩნდება კითხვები - რამდენად იქნებოდა შესაძლებელი, ასეთი ღირსეული ადამიანი იმგვარ მდგომარეობაში რომ ჩავარდნილიყო, როგორსაც ფილმში ვხედავ. 

-    სიმართლე რომ გითხრათ, ეს პერსონაჟი ცალსახად დადებით გმირად არ მიმაჩნია. მასში ძალიან ბევრი წინააღმდეგობაა. ჩვენ ვხედავთ ადამიანების დამოკიდებულებას მის მიმართ და არ ვიცით, რა არის სიმართლე და რა არის ტყუილი. იქ ბევრი არაპირდაპირი მესიჯია. ჩემთვის ძალიან დიდი და სასიამოვნო სიურპრიზი იყო, როდესაც ფილმის შემდეგ მომიწია, წამეკითხა მარკესის „გენერალი თავის ლაბირინთში“ - სიმონ ბოლივარზე. უცბად აღმოვაჩინე, რომ ეს ორი ისტორია ზუსტად ერთი და იგივეა. ჩემთვის ეს იყო მისტიკა. მეგონა, რომ „ხიბულას“ ისტორიას ვკითხულობდი. 
 

 

ჩემთვის მნიშვნელოვანია გარკვეული ფასეულობები, რომლებიც დღეს შეიძლება აქტუალური და მოდური აღარ იყოს.

-    თქვენი გმირი უფრო სიმპათიურია მაინც. 

-    მე ის გმირი უფრო მიყვარს - ბოლივარი. იმ წიგნის კითხვის დროს ძალიან ბევრი მიტირია მის ბედზე.  ბევრ ცუდ რამეს აკეთებს, მაგრამ არის რაღაც უხილავი, რომლის იქით ჩანს ადამიანი. თავისთავად, ადამიანი არც ბოროტია და არც კეთილი, ყველაფერია ერთად და ჩვენ მხოლოდ იმას განვსჯით, რასაც ვხედავთ - ქმედებებს. მაგალითად, ბოლოხანს საზარელი მკვლელობა მოხდა ხადას ხეობაში -  სამი ადამიანი მოკლეს. ჩვენ, საზოგადოებამ ვთქვით, რომ ეს არის მკვლელი, ეს არის დამნაშავე. მაგრამ მე ჩემთვის დავსვი კითხვა - ეს ადამიანი რომ მკვლელია, ასე დაიბადა მკვლელად, თუ ჩვენ შევქმენით? ვინ ქმნის ბოროტებას? ვინ ქმნის მკვლელებს? ვინ ქმნის გამსახურდიას, სააკაშვილს ან ნებისმიერ სხვას? ჩვენ საერთოდ არ გვაქვს პასუხისმგებლობა? თუ ცოტა გვაქვს პასუხისმგებლობა მკვლელების შექმნაზე? 

-    ახალი ფილმის თემაა ნამდვილად. 

-    თუნდაც, ბავშვების მკვლელობა ხორავას ქუჩაზე. ყველა გავიძახით: მოძებნეთ მკვლელები! თქვენ ხართ დამნაშავე! ჩვენ თუ ვართ დამნაშავე? როგორ გეკადრებათ?! ჩვენ არაფერი დაგვიშავებია. დღემდე არავინ მინახავს, რომელიც გამოვიდა და თქვა: ხალხო, ჩვენც ვართ დამნაშავეები, რომ ამ ბავშვებმა ასეთი რამ ჩაიდინეს. სამწუხაროდ, არც მამა გამოსულა - მაპატიეთ! - და არ უთქვამს, რომ ეს არის უსამართლობა, მაგრამ მეც მაქვს ამაში ჩემი წილი პასუხისმგებლობაო. თუ ადამიანი ამას  მეტყვის, აბსოლუტურად სოლიდარული ვიქნები მის მიმართ. მაგრამ თუ მეტყვის, რომ დამნაშავე მე კი არ ვარ, ეს არის! - მაშინ მასთან ვერ ვილაპარაკებ. 

-    ამ კონტექსტში ერთი კითხვა გამიჩნდა: მეოცე საუკუნეში საქართველომ ორჯერ გამოაცხადა დამოუკიდებლობა და ის, რაც მოხდა პირველ ჯერზე და ის, რაც მოხდა მეორე ჯერზე, ცა და დედამიწასავით განსხვავდება ერთმანეთისგან. ის საქართველო დამოუკიდებლობას შეხვდა ბევრად მომზადებული, ბევრად პასუხისმგებლობით სავსე, მათ ბევრად უკეთ ჰქონდათ გაცნობიერებული საფრთხეებიც, პერსპექტივებიც, ბევრად შორს იყურებოდნენ და შორს თვლიდნენ, ვიდრე ეს საქართველო, რომელმაც აგერ ახლა გამოაცხადა დამოუკიდებლობა. იმდენად მოუმზადებლები, უპასუხისმგებლოები აღმოვჩნდით ჩვენ ყველანი, რომ მიჭირს დაჯერება - ერთსა და იმავე ქვეყანაზე, ერთსა და იმავე ხალხზე თუ ვსაუბრობთ.  თქვენ რით ხსნით ამ განსხვავებას? 

-    პირველ რიგში, გეთანხმებით, რა თქმა უნდა. ჩვენ მაშინ ჯერ კიდევ არ ვიყავით ისე გარყვნილები, როგორც მერე საბჭოთა ეპოქამ გაგვრყვნა. 

-    ამ გარყვნის შინაარსი რა არის?

-    ჯერ ერთი, თვითონ დამოკიდებულება სახელმწიფოებრიობისადმი, დამოუკიდებლობისადმი, თავისუფლებისადმი. ეს ფასეულობები ჩვენ ხომ 90-იანი წლების დასაწყისისთვის უკვე აღარ გვქონდა. ადრე იყო უფრო მეტი ინტელექტი, მეტი გონიერება და ხედვა იმისა, თუ რა არის რეალურად სახელმწიფო, ან რატომ არის ის საჭირო. ჩვენ მოვედით და დავიწყეთ: მოგვეცით დამოუკიდებლობა! მოგვეცით თავისუფლება!
 

 

როცა სიღრმეებში მიდიხარ, ეს გარკვეულად გაფერხებს.

-    თუმცა, ადამიანებმა მაშინ თავიც გაწირეს. 

-    მაგრამ ბევრმა ადამიანმა, დარწმუნებული ვარ, სამწუხაროდ, სრულიად გაუაზრებლად, მხოლოდ ემოციის დონეზე გაწირა თავი 90-იან წლებში. როცა, პირველ შემთხვევაში, ეს იყო სრულიად გააზრებული მოქმედებები სამშობლოსთვის. სამშობლოს ცნება ჩვენ დღეს აღარ გვაქვს. სახელმწიფოს ცნებაც ბოლომდე არ გვაქვს გააზრებული.

-    რამდენადაც ვიცი, თქვენ საკმაოდ ბევრს წვალობთ იმისთვის, რომ თქვენი ფილმები იყოს ქართული პროდუქცია. ეს დამოკიდებულია დაფინანსების რაოდენობაზე. თქვენ გყავთ მხარდამჭერები ბევრ ქვეყანაში და შეგიძლიათ რესურსის მოძიება უცხოეთში. მაგრამ უარიც გითქვამთ თანხის გარკვეულ ნაწილზე იმის გამო, რომ თქვენი ფილმი არ ყოფილიყო უცხოური პროდუქტი, როგორც, ვთქვათ, ზაზა ურუშაძის „მანდარინები“. ცოტა რამ გვიამბეთ ამის შესახებ - გადაწყვეტილების მიმღები პირები რამდენად გეხმარებიან, რომ თქვენი ფილმები შეიქმნას, როგორც ქართული პროდუქცია? 

-    სიმართლე გითხრათ, ძალიან ბევრი რთული პერიოდი გავიარე ამ დროის განმავლობაში. სულ მეგონა, რომ მას შემდეგ, რაც მოდის გარკვეული წარმატება - ანუ როცა ფილმი ახერხებს ქვეყნის გარეთ გასვლას - უნდა გაადვილდეს შემდეგი ფილმისთვის მხარდაჭერის მოპოვება. მაგრამ უცებ დავინახე, რომ პირველი წარმატების შემდეგ საშინელი წინააღმდეგობები დადგა. 

-    პირიქით მოხდა? 

-    დიახ, როცა დებიუტანტი ვიყავი, ასეთი დაბრკოლებები არ შემხვედრია. პირველი ფილმის დაფინანსება სრულიად ობიექტურად მივიღე. შემდეგ უცებ ადამიანები დაიძაბნენ, თითქოს, ჩასაფრებულ პოზაში გადავიდნენ.  „ახლა ამას კიდევ რომ დავეხმაროთ, იცით, მერე რას იზამს?! ჩვენ რაღა ვქნათ?“ შეიძლება, ვაჭარბებ, მაგრამ ასეთ დამოკიდებულებას შევეჯახე. მაგალითად, „სიმინდის კუნძული“ ჩემი მეორე ფილმი იყო და, ლოგიკურად, არ უნდა მომხდარიყო წყვეტა პირველი ფილმის გარკვეული საერთაშორისო წარმატების შემდეგ. „გაღმა ნაპირი“ იყო ერთ-ერთი პირველი ფილმი 2000-იან წლებში, რომელმაც გაარღვია ყველაფერი. 100-ზე მეტ ფესტივალზე აჩვენეს და ფილმმა 50-ზე მეტი საერთაშორისო ჯილდო მიიღო. ამის შემდეგ შენ ფიქრობ, რომ მეორე ფილმი უნდა გააკეთო და, რა თქმა უნდა, დაგეხმარებიან. უცებ გეუბნებიან, რომ შენ მეტისმეტად წარმატებული ხარ და ახლა უნდა გაჩერდე. მე ვთქვი - ხალხო, რას აკეთებთ? რატომ მაჩერებთ ერთი წელი, მეორე წელი, მესამე წელი? ასე პირდაპირ არ უთქვამთ, მაგრამ რამდენჯერმე დაიბლოკა, რამდენჯერმე გამოაგდეს კინოცენტრის კონკურსიდან ჩემი სცენარი. „სიმინდის კუნძულის“ შემდეგ კიდევ უფრო გამძაფრდა ეს დამოკიდებულება. უფრო მეტ წინააღმდეგობას შევხვდი. ამჯერად პირდაპირ თემის ბლოკირება დაიწყო. მაშინ ძალიან ბევრი ვიბრძოლე. რატომღაც მჯეროდა, რომ „ხიბულა“ უნდა გადამეღო. სცენარი სულ სამჯერ თუ ოთხჯერ შევიტანე კინოცენტრის კონკურსზე. პირველად შევიტანეთ, დაგვიწერეს ნულები. მეორედ შევიტანეთ უკვე ორი-სამი წლის შემდეგ და მოგვცეს ძალიან მცირე თანხა იმისთვის, რომ გავჩუმებულიყავი. უარი ვთქვი ამ თანხის აღებაზე. მესამედ რომ შევიტანეთ, კომისიამ რაღაც საშინელებები დაწერა. სცენარის 12 სხვადასხვა ვერსია შეიქმნა ამასობაში. პროცესი თითქმის ათი წელი გრძელდებოდა. როდესაც „სიმინდის კუნძული“ „ოსკარის“ მოკლე სიაში მოხვდა და „მანდარინებმაც“ მიიღო ნომინაცია, პრემიერმინისტრმა ირაკლი ღარიბაშვილმა გადაწყვიტა, რომ ზაზასთვის და ჩემთვის გადმოეცა „ხელოვნების ქურუმის“ ჯილდო, ქართულ ხელოვნებაში შეტანილი წვლილისთვის. მითხრეს, რომ პრემიერთან არის შეხვედრა. რამდენიმე დღით ადრე კი ჩემი მესამე ფილმის სცენარი კინოცენტრის კონკურსიდან სამარცხვინოდ გამოაგდეს. უარი ვთქვი პრემიერთან შეხვედრაზეც და ჯილდოზეც. შემდეგ მოხდა ის, რის გამოც დიდ პატივს ვცემ ამ ახალგაზრდა კაცს, ირაკლი ღარიბაშვილს. მან გადაწყვიტა, ცალკე შემხვედროდა. პირისპირ დავსხედით და მე ვუთხარი: არის თემა, რომელიც ეხება ქვეყნის პირველ პრეზიდენტს. ეს თემა აინტერესებს სახელმწიფოს? კითხვებიც არ უნდა დაისვას? მან ძალიან ყურადღებით მომისმინა და მითხრა: გიორგი, პირობას გაძლევ, რომ ეს თემა სჭიდება სახელმწიფოს და დაგეხმარები. იმ მომენტში ადამიანმა გაიაზრა და გადაჭრა პრობლემა. 
 

 

თუ ადამიანი ფიქრობს, რომ წარმატებულია, იქ მთავრდება მისი წარმატება.

-    პიროვნული დახმარება გასაგებია. გარემოზე ვილაპარაკოთ. თქვენ ბევრი ფილმი გაქვთ გადასაღები და როგორ გესახებათ ამ პრობლემის მოგვარება, რომ აღარ იყოს სანერვიულო საქართველოში რესურსის მოძიება? ეს ხომ მხოლოდ თქვენ არ გეხებათ? თუ ადამიანებმა თავისი გამოცდილებით, თავისი შემოქმედებით დაადასტურეს, რომ შეუძლიათ ქვეყნისთვის რაღაც ღირებული გააკეთონ, სისტემა როგორ უნდა გახდეს მათი მხარდამჭერი?

-    ჩემი აზრით, მთავარი პრობლემა არის ის, რომ ხელისუფლებისთვის დღეს კინო არ წარმოადგენს პრიორიტეტს. მისთვის კინო ერთ-ერთი პატარა თავისტკივილია. 

-    რატომ?

-    იმიტომ, რომ ფიქრობენ: ესენი კიდევ მოითხოვენ  დაფინანსებას, ამათ კიდევ ფული უნდათ. რაში გვჭირდება ეს კინო, რა არის ეს კინო? 

-    არ მჯერა, რომ საქართველოს ხელისუფლებაში არის ვინმე, ვინც არ იცის, კინო რაში გვჭირდება. 

-    მე ვმსჯელობ იქიდან გამომდინარე, რასაც ვხედავ. დღეს გვაქვს კინოს დაფინანსების ფრანგული მოდელი. ანუ სახელმწიფო თავის თავზე იღებს, რომ ნაწილობრივ დააფინანსოს დარგის არსებობა. კინოცენტრის წლიური დაფინანსება დღეს დაახლოებით 2 მილიონ ევროს შეადგენს. 

-    მაგრამ ეს თანხა მთლიანად ფილმების წარმოებაზე ხომ არ იხარჯება?

-    საქმეც ესაა, რომ ამ ორი მილიონი ევროდან წარმოებაზე მიდის 60-65%. ეს არის მთელ ქართულ კინოზე ერთ წელიწადში გამოყოფილი თანხა. ამაში შედის უცხოური კოპროდუქცია, როცა უცხოელი მოდის და თავისი ფილმისთვის ფული აქედან მიაქვს. წარმოუდგენელია, ამ პირობებში დარგი განვითარდეს. თუ წელიწადში 20-25 პროექტი შემოდის, იქიდან მაქსიმუმ 2-3 ღებულობს ნაწილობრივ დაფინანსებას. 
 

 

ყოველთვის ბედნიერი ვარ მაშინ, როდესაც ვმუშაობ.

-    სწორედ ამიტომ არის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი, რომ კონკურენცია იყოს ჯანსაღი. 

-    ჯანსაღი ვერ იქნება იმიტომ, რომ ჩვენ გვაქვს კომპეტენციის პრობლება. ადამიანებს, რომლებმაც გადაწყვეტილება უნდა მიიღონ პროექტების დაფინანსებაზე, მაპატიოს ყველამ, მაგრამ ხშირად საკმარისი ცოდნა არ გააჩნიათ. თუ რა ხდება დღეს მსოფლიო კინოში, თუ რა არის პრიორიტეტები, რა არის უფრო ადვილად გაყიდვადი თუ ადვილად მისატანი ადრესატამდე - იცის რამდენიმე ადამიანმა, რომლებიც, როგორც წესი, კომისიაში არ ხვდებიან.  

-    მე მესმის, რომ დიდი სიმამაცე იყო საჭირო იმის სათქმელად, რაც ახლა ბრძანეთ. მაგრამ მაინც მაინტერესებს, კომპეტენცია მიგაჩნიათ პირველ პრობლემად? 

-    პირველ პრობლემად მიმაჩნია დაფინანსების რაოდენობა. 

-    გადანაწილების პროცესში მაინტერესებს, კომპეტენცია თუ მიგაჩნიათ პირველ პრობლემად. 

-    დიახ, კომპეტენცია მიმაჩნია პირველ პრობლემად არსებული თანხის განაწილების საკითხში. 

-    მაშინ, წარმატებული ფილმის მერე რატომ გაგიჭირდათ რესურსის მოპოვება? ბევრი ფორმალური ნიშანი ადასტურებს, რომ თქვენ კარგად აკეთებთ თქვენს საქმეს და იბრძვით, რომ თქვენს პროდუქტს ერქვას ქართული. სისტემა კი ხელს გიშლით. მესმის, რომ მძიმე თემაა. 

-    ეს არ არის სასიამოვნო თემა, რა თქმა უნდა. იმ მომენტში ჩემი გერმანელი და ფრანგი პარტნიორები უბრალოდ მეხვეწებოდნენ, რომ თავი დამენებებინა საქართველოში რესურსის ძებნისთვის, თავი დამენებებინა დროის და ნერვების ხარჯვისთვის და ფილმი სხვა ქვეყანაში გადაგვეღო. მე ვუთხარი - არა, ეს ძალიან პრინციპული საკითხია. შეიძლება ცოტა ჯიუტი ვარ. როდესაც უსამართლობას ვაწყდები, ვცდილობ, რომ ბოლომდე ვიბრძოლო. არ მიყვარს სადღაც გვერდზე გაწევა. ბრძოლაში თუ შევდივარ, ან უნდა დავეცე, ან გავიარო. 

-    იმისთვის, რომ ქართული კინოს დაფინანსების ფუნდამენტური პრობლემები მოიხსნას, რამდენჯერ მეტი თანხაა საჭირო? 

-    წელიწადში ათი ქართული პროექტი რომ დაფინანსდეს, ძალიან დიდი წინგადადგმული ნაბიჯი იქნება. თუ ახლა გვაქვს პირობითად 6 მილიონი ლარი, რომ გვქონდეს 20 მილიონი ლარი - რაც, საბოლოო ჯამში, ერთი ფილმის ბიუჯეტიც არ არის - ბევრად შეიცვლებოდა ვითარება. მაშინ მომავალ თაობასაც მივცემდით საშუალებას, რომ თავის პროექტებზე ემუშავათ. კიდევ ბევრი ადამიანი ჩაერთვებოდა კინოს ინდუსტრიაში და ეს ფული სამუშაო ადგილებსაც შექმნიდა. 

-    მაგრამ მარტო ფულის დამატება, ალბათ, არ კმარა. 

-    კომპეტენციასთან ერთად, ძალიან მნიშვნელოვანი მგონია, რომ საქართველოში შეიქმნას ინფრასტუქტურა. ჩვენ ახლა ბევრს ვფიქრობთ და ვზრუნავთ, დავარწმუნოთ ადამიანები, რომ საქართველოში გვჭირდება თანამედროვე კინოსტუდია, რომელიც საშუალებას მისცემს ნებისმიერ პროექტს, რომ შევიდეს, გაიაროს მთელი საწარმოო ციკლი და გამოვიდეს გამზადებული ნამუშევარი. 
 

 

მე არ შემიძლია, ზოგადად, რამე ზედაპირულად ვაკეთო.

-    რატომ არ არის ასეთი სტუდია? მოთხოვნა თუ არის, მიწოდება რატომ არ არის?

-    წლები შევწირე იმას, რომ კინოსტუდია „ქართულ ფილმს“ თავისი ფუნქცია დაებრუნებინა, ამუშავებულიყო, მაგრამ არ არსებობს ნება ამისთვის. არც ხედვა არსებობს და არც იმის გააზრება ხდება, თუ რატომ გვჭირდება ეს ბაზა ჩვენ და რამდენად საჭიროა ის ქვეყნისთვის. რა თქმა უნდა, ლოკალური მნიშვნელობის სტუდიაზე არ ვსაუბრობ. ის უნდა მოემსახუროს მთლიანად რეგიონს და არამარტო რეგიონს, აზიას, ინდოეთს, ჩინეთს, იმავე ამერიკას.  თუ იქნება მაღალი დონის, თუნდაც, პატარა სტუდია საქართველოში, ეს შეცვლის სიტუაციას. 

-    თქვენ თქვით, ადამიანებს ფიქრი არ უყვართ და ჩემი ფილმები კი მაყურებელს ფიქრისკენ უბიძგებსო. ამ საკითხს მეორე მხრიდანაც მინდა, შევხედოთ. საქართველოში რეჟისორებს ძალიან უყვართ ქუფრი ფილმების გადაღება, სადაც გარემო მძიმეა, ხასიათები მძიმეა... ხომ არ სურს მაყურებელს, მეტი ჰუმანიზმი დაინახოს ქართულ ფილმებში? კი არ ითრგუნებოდეს ადამიანი, არამედ, ფილმი იყოს ძალიან ნაფიქრი, მაგრამ სინათლის სხივს ტოვებდეს? თქვენც ამბობთ, რომ თქვენს ფილმებს მძიმე ენერგეტიკა დაჰყვება. 

-    ეს უდავოდ დიდი პრობლემაა. არ დაგიმალავთ, ფილმის სიმძიმე რეჟისორის ცხოვრებაში გადმოდის იმიტომ, რომ ქვეცნობიერად აიგივებ საკუთარ თავს შენს ნამუშევართან, შენს პერსონაჟებთან. ისინი თითქოს გადმოდიან შენში და შენც გამძიმებენ. არამარტო ქართულ კინოში, არამედ, ზოგადად, ევროპულ არტ-ჰაუსში ძირითადად ასეთი დამამძიმებელი თემები მოდის. ადამიანებს კი უნდათ, რაღაც მსუბუქი მიიღონ. 

-    შეიძლება არ იყოს მსუბუქი, მაგრამ იმედს ტოვებდეს. 

-    იმედი არის ის მთავარი, რაც ადამიანს სჭირდება. ქართულ კინოში ამის დიდი დეფიციტია. ალბათ, ქვეცნობიერად იმ 90-იან წლებში ჩავრჩით, იმ წლების განწყობა მოგვდევს. ამიტომ გვაკლია თავისუფლება, სილაღე. მე მინდა, ამ სიმძიმისგან გავთავისუფლდე. 
 

 

შევეცადე, ამ სამ ფილმში მეთქვა, რომ ასე არ შეიძლება, ასე აღარ უნდა მოვიქცეთ.

-    მთელი ეს ეჭვები, რაც გაქვთ თქვენს შემოქმედებასთან დაკავშირებით, იქიდან ხომ არ მოდის, რომ თქვენს თავს არ აძლევთ შეცდომის უფლებას, კომპრომისის უფლებას? რომც გადაიღოთ ნათელი ფილმი,  ეს პერფექციონიზმი - რომ ყველაფერი უნაკლოდ უნდა გაკეთდეს - მაინც ხომ არ დაგამძიმებთ? ახლა რასაც გმირებს აბრალებთ - რომ მათი სიმძიმე თქვენზე გადმოდის - იქნებ, მათი ბრალი არც იყოს, იქნებ, პირიქითაა? 

-    მიფიქრია ამაზე. გეთანხმებით, რომ ეს არის პრობლემა.  წინ ვერ წავალ, სანამ ყველა დეტალს სრულყოფამდე არ მივიყვან. თითქმის ორი წელი გავიდა, რაც ბოლო ფილმი დავასრულე და ვერ მოვახერხე, ახალ თემაზე დავიწყო მუშაობა. ბევრი ისტორია დამიგროვდა, მაგრამ მგონია,  რომ არცერთი არ არის ის, რომელიც ჩემს ყველა  კრიტერიუმს დააკმაყოფილებს. რაციონალურად, გონებით ვხვდები, რომ ეს ძალიან შემაფერხებელია. 

-    წარუმატებლობის შიში ახლავს ამას? თუ, უბრალოდ, უხინჯო უნდა იყოს პროდუქტი და მორჩა?

-    წარუმატებლობის შიში ამას უკვე აღარ ახლავს. ის პერიოდი გავიარე, როდესაც ამაზე ვღელავდი. არ დაგიმალავთ, ძალიან დამეხმარა „ხიბულა“, რომელმაც რეალურად დამანახა, თუნდაც, ის შეცდომები, რომლებიც დავუშვი. ეს შეცდომები მაყურებლამდე მივიდა და მაყურებელმაც თქვა, რომ არა, ეგრე არ არის. ეს ძალიან ადეკვატურად და ნორმალურად მივიღე. პირიქით, მადლობელი ვარ ყველა ადამიანის, რომელმაც თავისი აზრი გამოხატა სრულიად ღიად და ხშირად რადიკალურადაც. რატომაც არა? ამიტომ ეგ მომენტი ახლა აღარ მაქვს. მინდა, რომ თუ შემდეგი ფილმი გავაკეთე, უფრო ლაღი ვიყო ჩემს ნამუშევარში.

-    საიდან უნდა მოიტანოთ ეგ სილაღე? 

-    არ ვიცი, ვმუშაობ საკუთარ თავზე (იცინის). მინდა, გავაკეთო ისტორია სიყვარულზე. სანამ „გაღმა ნაპირს“ დავიწყებდი, ჩემი მოკლემეტრაჟიანი ფილმები სრულიად სხვანაირი იყო. მერე ამ „გაღმა ნაპირმა“ წამიყვანა და სადღაც გადამაგდო. 
 

 

წინ ვერ წავალ, სანამ ყველა დეტალს სრულყოფამდე არ მივიყვან.

-    თქვენს ინტერვიუებს გასდევს ერთი ხაზი, რომელიც ცალ-ცალკე რეპლიკის დონეზე შეუმჩნეველია, მაგრამ როდესაც მთელ მასალას თავს მოუყრი, ძალიან შესამჩნევი ხდება: „მე არასოდეს მოვხუცდები“... „არ მაქვს გართობის უნარი“... „ჩემი ფილმების მძიმე ენერგეტიკა მეც მამძიმებს“... „ამ ქვეყანაზე ჩემი ადგილი არსად არის; არ ვიცი, სად გავიქცე“... „ჩემი გმირები ბედნიერები არ არიან, ისევე, როგორც მე“... ჩემს მეგობარს უთხრა ერთხელ დედამისმა - შენ თუ არ მოისვენე, ვერ დაისვენებო. თქვენს მასალას რომ ვკითხულობდი, სულ მქონდა ეგ განცდა, რომ თქვენც ვიღაცამ უნდა გითხრათ: „გიორგი, შენ თუ არ მოისვენე, ვერ დაისვენებ“. 

-    ალბათ ეგრეა, დიახ. 

-    რას ნიშნავს ეს მძიმე ფრაზები? 

-    არ ვიცი, ახლა რომ წაიკითხეთ, ჩემთვის სრულიად მოულოდნელი იყო. არ მახსოვს ეს ფრაზები. ეს რა დღეში ვყოფილვარ?! ალბათ, ამ ინტერვიუშიც რაღაც ფრაზას მოძებნით მერე. 

-    საუბრის დასაწყისში თქვით, ახლა თვითგანადგურების ეტაპზე ვარო. მანამდეც გითქვამთ: „უნდა იყო მიზანდასახული, შენს თავში ჩამოყალიბებული და გქონდეს რაღაცის კეთების უდიდესი სურვილი, სურვილი, რომელიც გაგანადგურებს.“ ამ სიტყვებს, ალბათ, განმარტება სჭირდება. 

-    სურვილი ადამიანის ნებისმიერი გააზრებული ქმედების მთავარი მამოძრავებელია; სურვილი, რომლის იქით უკვე არაფერი აღარ არის; სურვილი, რომელიც მთლიანად დაგიპყრობს, გაგანადგურებს, თუ არ გაყევი მას. არ ვიცი, როგორ ავხსნა. მე ვფიქრობ, რომ თავგანწირვის გარეშე არაფერი კეთდება. ამაშია მთელი სიამოვნებაც, როცა ხვდები, რომ რაღაცას გასცემ, თავს დებ და ეს გაძლევს შემდეგ მთელ ენერგიასაც, მოტივაციასაც, ბრძოლის ჟინსაც. საბოლოო ჯამში, ვის ებრძვი? ებრძვი საკუთარ თავს და საკუთარ თავთან ბრძოლის ჟინი მტკივნეულია, მაგრამ ძალიან სასიამოვნოცაა. 

-    თქვენ თქვით, რომ თვითგანადგურების შემდეგ ახალი ეტაპი იწყება და ამ ახალ ეტაპზე გადავდივარო. 

-    იმედი მაქვს, რომ დაიწყება. ჯერ არ ჩანს, მაგრამ ცხოვრების ლოგიკა და გამოცდილება მეუბნება ამას. რაღაც ახალი ეტაპი უნდა დაიწყოს; როდის, არ ვიცი, მაგრამ დროს მნიშვნელობა არ აქვს. ახლა ერთ საიდუმლოს გეტყვით. დაახლოებით ორი კვირის წინ პირისპირ შევეჯახე სიკვდილს. მთაში, ღამით მარტო გადავვარდი კლდიდან და ვკვდებოდი, ფაქტობრივად. და მომიწია შემდეგ ასე ფორთხვა-ფორთხვით სიარული სამი საათი... ძაღლი მახლდა სხივისი, ვიღაც უცხო. იმან გამომიყვანა პირველ სოფლამდე ზემოთ, მაჭახელას ხეობაში, მთაში. შემდეგ ხალხმა გადამარჩინა, სასწრაფო გამოიძახეს და საავადმყოფოში გადამიყვანეს.

 
იმ მომენტში რაღაც გარდამტეხი ნამდვილად მოხდა ჩემში, როდესაც რეალურად დავინახე, რომ სიკვდილი იდგა ჩემ წინ და მეუბნებოდა: აქეთ, აქეთ... და იქაც ვიბრძოლე... ვთქვი, რომ ეხლა მე არ მინდა, ეხლა მე ამას არ გავაკეთებ. ეხლა მე მინდა, რომ გადავრჩე. გამიმართლა თუ არ გამიმართლა, არ ვიცი, მაგრამ მას შემდეგ თითქოს რაღაც მოხდა ჩემში.

მოხდა რაღაც გადატრიალება და სრულიად სხვა ფიქრები გაჩნდა. 

-    რითი განსხვავდება?
 

 

საკუთარ თავთან ბრძოლის ჟინი მტკივნეულია, მაგრამ ძალიან სასიამოვნოცაა.

-    თავიდან შოკი მქონდა, ღამე მეღვიძებოდა და ჩემთვის ჩუმად ვტიროდი. მაგრამ იმის შემდეგ, რაც შოკიდან გამოსვლა დავიწყე, ერთი საინტერესო რამ აღმოვაჩინე: სიკვდილთან შეხვედრა მხოლოდ მაშინაა საშიში, როცა პირველად ხდება. ანუ მოულოდნელობაა საშიში და მეტი არაფერი. თუ იცნობ რაღაცას, მერე ბევრად ადვილია ურთიერთობა. თუ იცი, რას ელი, რაღაც მთავარი შეიძლება გამარტივდეს ცხოვრებაში იმიტომ, რომ ცოტა უფრო მეტ ინფორმაციას იღებ ყველაზე მძიმე კითხვებზე: თუ რატომ ვართ აქ, რატომ მოვედით, სად წავალთ და ასე შემდეგ... 

-    დიდი მადლობა ამ ამბის, ამ გამოცდილების გაზიარებისთვის. ტრადიციულად, საუბარს დავასრულებთ  თქვენი მოკლე კომენტარით ცნობილი ადამიანების ორ გამონათქვამზე. პირველი ციტატა ეკუთვნის ფრანსუაზა დოლტოს, ფრანგ ფსიქოანალიტიკოსს (1908-1988): „სადაც არ არის ბავშვობა, არ მოწიფულობაა“. 

-    ამ ნათქვამს ვეთანხმები. მოწიფულობა ვერ იარსებებს, თუ ბავშვობა არ გავიარეთ. ჩემს შემთხვევაში, ასე მგონია, ისევ ბავშვობაში ვარ და მოწიფულობამდე ჯერ არ მიმიღწევია. 

-    რა არის ამის ნიშანი?

-    ჩემი ჩამოუყალიბებლობა, ალბათ. ბევრ რამეს ისევ ისე ვუყურებ, როგორც ბავშვობაში ვუყურებდი. სამყაროს მიმართ ჩემი აღქმა თითქმის არ შეცვლილა. 

-    მეორე ციტატის ავტორია ინგლისელი პოეტი ჯონ დონი (1572-1631): „როგორი გასაგებიც არ უნდა იყოს ადამიანი სხვებისთვის, ის ყოველთვის მიუწვდომელია საკუთარი თავისთვის.“ 

-    პრინციპში, ამასაც ვეთანხმები. სხვებისთვის მისაწვდომი ადამიანი იმიტომ არის, რომ ჰქონიათ, რასაც ზედაპირზე ხედავენ - თუ როგორ იქცევა, როგორ გამოხატავს თავის ემოციებს - ამის მიხედვით რამდენიმე დღეში გაიცნობენ სრულიად უცხოსაც კი.  მაგრამ ალბათ, ყველაზე რთულია, ადამიანმა გაიგოს, რა ხდება იქ, შიგნით... ბოლომდე, ალბათ, ვერავინ ვერასდროს გაარკვევს, რა ხდება მის თავში, ვინ არის თვითონ. 

ფოტომასალა: ზურაბ ქურციკიძე, ირაკლი გედენიძე

გუნდი

ირაკლი გედენიძე

ზურაბ ქურციკიძე

გიო კუსიანი

გიორგი ურუშაძე

თამთა ყუბანეიშვილი

ნანა ყურაშვილი