×
„ხშირად წინ ვუსწრებ მოდას“

გუგა კოტეტიშვილი

დიზაინერი, მხატვარი


7802

ინტერვიუს შესახებ

ჩემს წარმოდგენაში, გუგა კოტეტიშვილი ყოველთვის „უცხო“ იყო. არც ვიცნობდი, არც მისი ჩანთა მქონია და საერთო მეგობრებიც კი არ გვყავს. 

თუმცა, ყოველთვის იმდენად საინტერესო ადამიანად მიმაჩნდა, რომ გვერდს ვერ ავუვლიდით, თუნდაც, ჩვენი პროექტის პირველივე სეზონში. 

მოვიდა, ილაპარაკა და წავიდა... ახლაც ისეთივე „უცხოა“, როგორიც მანამდე იყო. 

მაგრამ რა ილაპარაკა! მთელი კვირაა, თავში მხოლოდ მისი ისტორიები მაქვს. ვფიქრობ, ეს ინტერვიუ თქვენც დიდხანს არ დაგავიწყებთ თავს. 
 

ია ანთაძე

-    გუგა, თქვენი პროფესიული ხიბლი ისაა, რომ უინტერესოში საინტერესოს ხედავთ. ეს ბუნებითი ნიჭია თუ სწავლას ექვემდებარება?

-   ყოველთვის მეგონა, რომ ჩემს საქმეს ინტუიციით ვაკეთებდი. მაგრამ ერთხელ ლექციის წაკითხვა მომიხდა სტუდენტებთან და მაშინ აღმოვაჩინე, რომ მაქვს ზუსტი პრინციპები, რომელთა სწავლება საკმაოდ რთულია. როგორც მხატვარი ხატავს, თურმე, მე ასე ვაკეთებ ინტერიერს.

-    თქვენ ეს ადრეც გითქვამთ, მაგრამ არასდროს აგიხსნიათ, რას გულისხმობთ.

-  პირველ რიგში, ინტერიერს, ავეჯს თუ დეკორირებას იქიდან გამომდინარე ვაკეთებ, რაც მაქვს. ჩემთვის საინტერესოა, როცა რაღაცას ვაკეთებ არაფრისგან. ნახატში ყველაფერი ჰარმონიულია. შესაბამისად, ჩემს ინტერიერებშიც მე ვქმნი ჰარმონიას, აქ არაფერი არ არის ამოვარდნილი, არაფერი არ ყვირის. ჰარმონია შეიძლება ქვიშისგანაც შექმნა და ბრილიანტებისგანაც; თუ შედეგს მიაღწევ, არ აქვს მნიშვნელობა, ძვირიანია თუ იაფიანი. 
 

 

ჩემთვის საინტერესოა, როცა რაღაცას ვაკეთებ არაფრისგან.

-    ეს სწავლებადია თუ არა?

-    არ ვიცი, შეიძლება, რომ ნიჭი ასწავლო?

-    არა, ნიჭს ვერ ასწავლი. 

-   მე ინტერიერის დიზაინი არ მისწავლია, ფერმწერი ვარ. მერე დავიწყე ავეჯის კეთება და ინტერიერის მოწყობა. თუ სწავლებაა, ჩემი აზრით, ძირითადად უნდა ასწავლო მიდგომა და დამოკიდებულება იმის მიმართ, რასაც აკეთებ. თუ ნიჭი აქვს ადამიანს, დანარჩენს თვითონ ისწავლის და გააკეთებს. ნიჭის გარეშე არ გამოვა. 

-    სივრცის დიზაინი თქვენთვის უფრო ნივთების სამყაროა თუ ადამიანების სამყარო? 

-    ორივე. 

-    მაგრამ, უფრო?

-   ნივთებით იქმნება სამყარო ადამიანებისთვის. მაგრამ  ნივთები არ უნდა იყოს მხოლოდ ლამაზი, ეს არასწორია. ისინი უნდა იყოს მაქსიმალურად მორგებული, პრაქტიკული. დიზაინერმა უნდა იფიქროს იმაზე, რაზეც  არ იფიქრებენ ის ადამიანები, ვისთვისაც ინტერიერი ან ნივთები კეთდება. 

-    მაინც ადამიანი გამოდის მთავარი. 
 

 

ჩემთვის მთავარია ის ჰარმონია, რასაც ყველა დეტალი, ფერი, ნივთი ერთად ქმნის ინტერიერში.

-   ბუნებრივია, ყველაფერი ადამიანისთვის იქმნება. შენ ამ ნივთებით, ამ ფერებით ქმნი გარემოს, სიმყუდროვეს, რომელიც ადამიანს სჭირდება. 

-   თქვენს ნამუშევრებს - ნივთები იქნება თუ დიზაინი - გუგას ნამუშევრები ჰქვია. ის, რომ თქვენი დიზაინი ყველასგან გამოირჩევა, ნიშნავს თუ არა, რომ თქვენ დომინირებთ სივრცეზე და ნივთებზე? კარგია ეს თუ ცუდი?

-    ხშირად რომელიმე ინტერიერის დიზაინი ჩემი ნამუშევარი ჰგონიათ, მაგრამ არ არის, ეშლებათ. ზოგჯერ კეთდება იმიტაცია, მაგრამ არასწორად. როდესაც რესტორანი „პურპური“ გავაკეთე, იქ პირველად დაიკიდა ძველი, გახეული აბაჟურები, დაიდგა ძველი ავეჯი და ტუალეტში კაბები ჩამოიკიდა. მერე სხვებმაც დაიწყეს მსგავსი ინტერიერების კეთება. ბევრს ეგონა, რომ „პურპური“ არის აბაჟურები და ტუალეტში კაბა. მაგრამ ჩემთვის მთავარია ის სიმყუდროვე და ჰარმონია, რასაც ყველა დეტალი, ფერი, ნივთი ერთად ქმნის ინტერიერში. როდესაც აქ ადამიანები შემოდიან, დიდხანს არჩევენ ადგილს, მერე შეიძლება გადასხდნენ, სხვა კუთხიდან შეხედონ გარემოს. სპექტაკლივით არის. აქ მშვიდად ხარ და მეორედაც მოდიხარ. „პურპურის“ მიბაძვით გაკეთებულ ინტერიერებში კი ჩემთვის დისკომფორტია, ჰარმონია არ არის. 

-    მაგრამ თქვენს ნიშანთა სისტემას ვინც სწორად წაიკითხავს, მას ხომ არ შეეშლება, რომელია გუგას კაფე ან გუგას ავეჯი? მარკეტინგულად ეს კარგია, მაგრამ თვითონ დიზაინის კანონებიდან გამომდინარე თუ არის სწორი, როცა ზუსტად შეიძლება თქვენი ხელწერის ამოცნობა?

-    ალბათ, კარგია, ჩემი ხელწერა თუ იგრძნობა. რატომაც არა? ნორმალურია. 

-    მაგრამ თუ გიხდებათ, პერიოდულად განაახლოთ თქვენი ნამუშევრები იმისთვის, რომ მუდამ მოდური იყოთ? 

-    უფრო ხშირად წინ ვუსწრებ მოდას. ვაკეთებ და მერე ის ხდება მოდური. იმიტომ კი არა, რომ რამეს ვიგონებ. მთელ მსოფლიოში ჩნდება ახალი ტენდენციები და სხვადასხვა ქვეყანაში ვიღაც არის მისი მატარებელი. რკინის მაღალი ტორშერი გავაკეთე ერთხელ, გედის ფორმის. პირველი გამოფენა რომ გვქონდა, იქ დავდგით. მე ძალიან მომწონდა, მაგრამ ორი წელი არავინ მიაქცია ყურადღება. მერე ევროპაში გაჩნდა რკინის ავეჯი და აქაც პოპულარული გახდა. ბოლოს, ასეთი ტორშერი, ალბათ, ოცი ცალი გავაკეთე და გავყიდე. დასაკეცსაც კი ვაკეთებდი, რადგან უცხოელებს მიჰქონდათ. 
 

 

კარგია, ჩემი ხელწერა თუ იგრძნობა. რატომაც არა?

-    და პერიოდულად მაინც თუ ფიქრობთ, რომ სიახლე უნდა შეეხოს ან ნივთების შინაარსს, ან ტექნიკას, ან ფაქტურას? 

-    ამაზე არ ვფიქრობ, რომ ახლა დროა, ახალი რაღაც მოვიგონო. ეს თავისით ხდება. ამის წინ ვარკვევდი, რა არის სიტყვა „ვინტაჟი“. ვერ ვიტან იმას, რასაც „ვინტაჟს“ ეძახიან - ძალით დაძველებულ ნივთებს, რომლებიც ჩემთვის ძალიან უგემოვნოა. დროით დაძველებული და გაქექილი ნივთები კი მართლა ლამაზია. მე კარგა ხანია აქცენტი გავაკეთე ძველზე, ახლა კი მოდაშია ძალით დაძველებული. ანტიესთეტიკაა, ჩემი აზრით. 

-    იმისთვის, რომ გუგა კოტეტიშვილის ბრენდი მუდმივად თანამედროვე და მოდური იყოს, რამე განსაკუთრებულს არ აკეთებთ, როგორც მივხვდი. 

-    ამისთვის ვცდილობ, რომ რასაც ვაკეთებ, იყოს კარგი. ვქმნი ჰარმონიას იმისგან, რაც მაქვს, რისი საშუალებაც არსებობს. პრინციპები არ იცვლება, მაგრამ ნივთები გამოდის განსხვავებული. ჩემთვის ნივთები არის როგორც პალიტრა, რითიც მხატვარი ხატავს. მთავარია, ზუსტად ხედავდე, რა რასთან არის ლამაზი. 

-    ბევრჯერ გითქვამთ, რომ როდესაც ახალი სივრცის დიზაინზე ფიქრობთ, პირველივე ვერსია, რომელიც თავში მოგდით, ყოველთვის ჯობია დანარჩენ ვერსიებს. არის თუ არა იმ პირველი ვერსიის განმსაზღვრელი სივრცის რაიმე ვიზუალური ცენტრი, რაიმე ნივთი ან აქცენტი, რომლის ირგვლივ იგება მთელი დიზაინი?

-    აუცილებლად. მიხვალ, ნახავ, ათვალიერებ, წამოხვალ და ერთი-ორი დღე დადიხარ. თან ფიქრობ იმ სივრცეზე, თან არ ფიქრობ. გახსოვს, მაგრამ თან არ გახსოვს. მერე უცებ ხვდები, რომ ეს კედელი უნდა იყოს ნარინჯისფერი. თუ ნარინჯისფერი, - მერე უკვე იმას მოჰყვება სხვა დანარჩენი. რაღაც ერთი ხდება მნიშვნელოვანი, საიდანაც ყველაფერი იწყება. თუ სივრცეში, სადაც შევდივარ, არის ძველი კედელი, რომლის ფაქტურაც მომწონს, მაშინ ვტოვებ და ის ხდება მთავარი, დიდი მასა, რომელსაც ყველაფერი დანარჩენი მოერგება. როდესაც იგონებ, რომ მოდი, აქ ძველი კედელი ავაშენოთ, შეიძლება, კარგი იმიტაცია გააკეთო, მაგრამ მაინც იგონებ... ართულებ.

-    გემოვნება იმის ცოდნაა, ზოგადად, რა არის ლამაზი, ბუნებრივი, თუ იმის ცოდნა, კონკრეტულად მე რა მჭირდება? გემოვნება ობიექტურია თუ სუბიექტური?
 

 

ვერ ვიტან იმას, რასაც „ვინტაჟს“ ეძახიან - ძალით დაძველებულ ნივთებს.

-    დავუშვათ, საქმე ეხება ბინას, სადაც ადამიანმა უნდა იცხოვროს. ის უნდა მოეწყოს ამ ადამიანისთვის და არა სხვებისთვის, საჩვენებლად. მე ყოველთვის ვეკითხები, რა ფერის უნდა, რომ იყოს საძინებელი, რადგან იქ ვინც დაიძინებს, მისთვის სასურველი გარემო უნდა შეიქმნას. რა ფერის უნდა იყოს კაფელი სამზარეულოში? - ვინც ჭურჭელს რეცხავს, მან უნდა გადაწყვიტოს, რა ფერის კაფელის ყურება სიამოვნებს. მერე მე ამაზე ავაგებ ყველაფერს დანარჩენს. ოღონდ, ერთი რამის შეცვლა მერე ბევრი რამის შეცვლას იწვევს. ზოგჯერ ხელოვნების ისტორიის კურსის წაკითხვა მიწევს, რომ ავუხსნა, რატომ არის საჭირო ეს ან ის ცვლილება. 

-    ახლა მინდა, თქვენს პროფესიაზე ვისაუბროთ, როგორც მოდის ინდუსტრიის ნაწილზე. ხომ მიგაჩნიათ, რომ რასაც აკეთებთ, მოდის ინდუსტრიის ნაწილია?

-    დიახ, არის. მაგრამ მე არ ვაკეთებ მოდურ ინტერიერს. მე ვაკეთებ კარგს. დღეს რომ რაღაც არის მოდაში, მეორე წელს შეიძლება საერთოდ აღარ იყოს მოდური. „პურპური“ კი იქნება სულ; არ შეიძლება, სიმყუდროვე აღარ იყოს მოდაში. 

-    მოდა თრგუნავს თუ ავითარებს ინდივიდუალობას? მაგალითად, არსებობს გუგას ჩანთა. მე თუ ეს ჩანთა მოვიპოვე, ფიქრი აღარ მჭირდება, უკვე ვარ იმ სოციალური წრის წევრი, რომელიც გუგას ჩანთას მოიხმარს. მოდა ნიშნავს იმას, რომ შენ აღარ ფიქრობ, გუგა ფიქრობს შენ მაგივრად. ამიტომ ჩნდება კითხვა, მოდა რა კავშირშია ინდივიდუალობასთან. 

-    მოდას ქმნის ნიჭიერი ხალხი. თუმცა, ჩემი აზრით, აზროვნება ნებისმიერ შემთხვევაში საჭიროა, მოდის მიმდევრებისთვისაც, მათ შორის. მე ჩემს პრინციპებს თავს არავის ვახვევ, მაგრამ შეიძლება ადამიანს დაეხმარო, რომ სწორი ხედვა განუვითარდეს. მე მოსწავლეები მყავდა ხატვაში და კარგი შედეგები მქონდა. სწავლებაშიც სხვადასხვა მეთოდია. ჩინური მეთოდია, როცა ერთი თვე ზიხარ, უყურებ ლერწამს და როცა ბოლომდე შეიგრძნობ ამ ლერწამს, იღებ და ხატავ. ლეონარდო კი, მაგალითად, ჭრიდა ლერწამს, სწავლობდა მის ანატომიას და მერე ხატავდა. ორივე გზა გენიალურია. შენ ამ გზებს აჩვენებ მოსწავლეებს და შემდეგ ისინი ირგებენ საკუთარი გემოვნების მიხედვით. 

-    ცნობილია, რომ ტრადიციულ საზოგადოებაში წეს-ჩვეულებები არეგულირებს სოციუმის ქცევას, თანამედროვეში კი - მოდა. ეს არის იდენტობის თემა. მაგალითად, ერთ შემთხვევაში, მე ვარ იმ ჯგუფის ნაწილი, ვინც იცავს მარხვას; მეორე შემთხვევაში, მე ვარ იმ ჯგუფის ნაწილი, რომელიც ატარებს გუგას ჩანთას. თქვენი აზრით, საქართველოში რომელია მოსახლეობის უმეტესი ნაწილის იდენტობის საფუძველი - ისევ წეს-ჩვეულებები თუ უკვე მოდა?
 

 

მთავარია, ზუსტად ხედავდე, რა რასთან არის ლამაზი.

-    მე მგონი, ტრადიციული წეს-ჩვეულებების დამცველი ხალხი მეტია; ხალხი, ვინც ამით ქმნის იდენტობას. მაგრამ, მაგალითად, ბევრი ადამიანი ამბობს, რომ არის მართლმადიდებელი ქრისტიანი და აბსოლუტურად არ აცნობიერებს, ეს რას ნიშნავს. ისინიც ერთგვარად მიმბაძველები არიან.
 
-    ამის საწინააღმდეგო არგუმენტს გეტყოდით მობილური ტელეფონების მაგალითზე. ეს ნივთი უკვე აღარ არის ფუფუნების საგანი, მაგრამ იმ ადამიანებსაც, რომლებსაც არ აქვთ მაღალი შემოსავალი, აქვთ ე.წ. „სმართფონები“, რომლებიც ძვირი ღირს. ესეც ერთგვარი მოდურობის და იდენტობის თემაა. 

-    როგორც ვიცი, საქართველოში ყველაზე მეტი კრედიტი სწორედ „სმართფონების“ შესაძენად არის გამოტანილი. ეგ იმაზეც არის დამოკიდებული, როგორი ქვეყანაა, რა კულტურაა. საუკეთესო მანქანის ყიდვა ბოლო ფულით - ესეც მოდურია. შეიძლება, აზერბაიჯანში უფრო, მაგრამ საქართველოშიც მეტ-ნაკლებად ასეა. პირადად მე მსგავსი გამოცდილება არ მქონია. 

-    ბუნებრივია, არ გქონიათ, რადგან თქვენ ისეთ ოჯახში იზრდებოდით, რომ იდენტობის პრობლემა ვერ გექნებოდათ. თქვენს ოჯახში ცხოვრობდა პატიოსანი და ნიჭიერი ხალხი, რომელსაც მთელი საქართველო პატივს სცემდა. არაფრის დამტკიცება თქვენ არ გჭირდებოდათ და ვიღაცას, ალბათ, სჭრიდება.

-    დიახ, ამაში გეთანხმებით. მაგრამ მე არასდროს მითქვამს მამაჩემისთვის, რომ ჩემთვის რაღაც ეყიდა. ვიცოდი, რომ არ იყო საშუალება. ბიძაჩემს ჯინსები ჩამოჰქონდა ხოლმე უცხოეთიდან და ეს მქონდა. მაგრამ ყველა ყველაფერს ყიდულობდა გადამყიდველთან. ჩვენთან ასე არ იყო.

-    რაკი ოჯახი გაიხსენეთ, აქვე გკითხავთ: თქვენი ბავშვობის პერიოდში ოჯახში აკრძალვები რას ეხებოდა? ან თქვენ რას უკრძალავთ თქვენს შვილს?

-    მე ვერ ვამბობ „არას“ და ჩემი შვილისთვის „არა“ არ მითქვამს არაფერზე. ასევე მამაჩემსაც არაფერი აუკრძალავს ჩვენთვის. აქ მეორე თემა იყო მამიდაჩემი, რომელმაც მამაჩემი გაზარდა. ის ამბობდა, რომ ბავშვს უნდა უჩიჩინო - ანუ ერთი და იგივე ბევრჯერ უნდა გაუმეორო. ამიტომ, ის, რომ სხვისი ნივთი არ უნდა ავიღო, ამ ფორმით არ უსწავლებიათ. მაგრამ მამიდაჩემი სულ ყვებოდა მაგალითებს. ასი ათასჯერ მაქვს მოსმენილი ის, რაც მერე ვახუშტიმ „ჩემს წუთისოფელში“ აღწერა.  ეს ისტორიები მოგონილი არ არის; ამ ისტორიებზე ვიზრდებოდით. მაგალითად, როცა მამა პატარა იყო, ქუჩაში კალამი იპოვა და მოვიდა, რომ საჭმელი ჭამოს. დიდედას ეუბნება, ეს კალმისტარი ვიპოვეო. მაშინ დეფიციტი იყო. დიდედამ - ახლა წადი და ისევ იქ დადე, სადაც იპოვე, ამას არავინ გადააგდებდა, ეტყობა, ვიღაცამ დაკარგა და ეძებსო. ვახუშტიმ უთხრა, შევჭამ და მერე წავიღებო. არა, იქნებ, ახლა ეძებსო? ახლავე ჩაიტანეო. აი, ეს ისტორია ძალიან ბევრჯერ მაქვს მოსმენილი მამიდაჩემისგან. აღზრდა, ალბათ, ეს არის - პირადი მაგალითი და ნამდვილი ისტორიები. 
 

 

არ შეიძლება, სიმყუდროვე აღარ იყოს მოდაში.

-    თქვენ თუ ახერხებდით, რომ, ასე ვთქვათ, „გეჩიჩინათ“  თქვენი შვილისთვის?

-    მე იმდენს ვერა. მაგრამ მერე დედაჩემი უყვებოდა ამ ისტორიებს ჩემს შვილს. დიდი ბებიაც ცოცხალი იყო და ვუყურებდი, რა მსგავსებაა ჩემს შვილსა და ჩემ შორის, - რომ ორივეს ის ბებია გვიყვებოდა ერთსა და იმავე ისტორიებს.

-    გამოდის, რომ აკრძალვები აღარც იყო საჭირო?

-    ზუსტად მაგას ვამბობ. როცა ბავშვი პირადი მაგალითებით იზრდება, აკრძალვის საჭიროება საერთოდ აღარ არის. იგივე ის ქრისტიანული მორალი, რომ წაქცეულს ფეხი არ უნდა დააჭირო, რომ არ უნდა მოიპარო და სხვა, ამ მაგალითებით იყო მოწოდებული და არა ბიბლიით.
 
-    თქვენი შემოქმედება, როგორც თანამედროვე ქართული კულტურის ნაწილი, რა ღირებულებების მატარებელია?

-    ამაზე არ მიფიქრია და არც ვიცი, თუ ვარ კულტურის ნაწილი. ლოგიკურად რომ განვიხილოთ, რასაც ვაკეთებ, ცუდი არ არის და რაღაც ადგილი, ალბათ, უჭირავს. ღირებულებებზე რაც შემიძლია ვთქვა, ერთი ის არის, რომ მე არ მივყვები მოდას. მეორე - ვმუშაობ იმ მასალაზე, რაც მაქვს. ასევე, ყოველთვის ვქმნი მყუდრო გარემოს. ოფისის დიზაინზე როცა ვმუშაობ, იქაც სტანდარტულ ფარდებს არ დავკიდებ და ვეცდები, სიმყუდროვე შემოვიტანო. ჩემი რესტორნები არაკომერციულია. ეს არის ადგილი, სადაც ადამიანები ერთმანეთთან ურთიერთობენ, ხშირად ჭიქა ღვინით მთელი საღამო სხედან. მაგრამ მე ასეთ სივრცეს ვქმნი, ზუსტად ეგ მომწონს.  

-    შეგვიძლია ვთქვათ, რომ თქვენი დიზაინი ორიენტირებულია ადამიანებს შორის ურთიერთობაზე და ამით პრინციპულად უპირისპირდება სწრაფი კვების ობიექტებს, რომლებიც საქართველოშიც უკვე ბევრია?

-    დიახ. მაკდონალდში დიდხანს არავინ ჩერდება, ასეა იქაურობა მოწყობილი. ეს დაწესებულება ქარხანასავით მუშაობს: მოვიდა-ჭამა-წავიდა. ფერებიც ასეთია - პრიალა, შავ-თეთი, წითელი, ყვითელი... უნდა დანაყრდე და გაიქცე. მე კი ვქმნი გარემოს, სადაც არ გაწუხებს არაფერი - არც ფერი, არც განათება, არც ნივთები. ყველაფერი იმისთვის არის, რომ ყურადღება არ მიიქციოს და მხოლოდ ის იგრძნო, რომ გარემო ჰარმონიულია. ყველაფერი ტოტალურად ერთმანეთს უხდება, ერთმანეთში გადადის. არაფერი არ ყვირის. გამაღიზიანებელი ფაქტორები არ არის და თავს კარგად გრძნობთ. 
 

 

მე მგონი, ტრადიციული წეს-ჩვეულებების დამცველი ხალხი მეტია.

-    ძალიან ჰუმანური იდეაა - ადამიანები ერთმანეთს შეახვედრო და ურთიერთობის სტიმული შეუქმნა ეპოქაში, რომელშიც თითქმის ყველა მოუცლელია. 

-    ასე გამოვიდა. ჩვენთან დადიან მეგობრები, ან ბიჭი გოგოს პატიჟებს, ან საქმიანი შეხვედრებია. იქ არის ხალხი, ვისაც უნდა საუბარი მშვიდ, მყუდრო გარემოში. 

-    ერთი სტატია წავიკითხე, სადაც თქვენი ცხოვრების სტილი შეფასებული იყო, როგორც „შემოქმედებითი ბოჰემა“. ამ შეფასებას თუ ეთანხმებით?

-    დიახ, შეიძლება დავეთანხმო. ეს ეხება გარკვეულ თავისუფლებას, რომლითაც ვცხოვრობ. მაგალითად, ჯინსები რომ გამეხეოდა, დავდიოდი გახეული ჯინსებით, სანამ საერთოდ შემოვიდოდა გახეული ჯინსის ტარება. ასე მივდიოდი თეატრში იმით, რაც სახელოსნოში მუშაობისას მეცვა. არც ხელთათმანს ვხმარობ, შიშველ ხელს ვყოფ ყველაფერში - ცემენტში, საღებავში. სულ ფერადი დავდივარ. გარედან შეიძლება ბოჰემურად ჩანს, მაგრამ ამაზე არ ვფიქრობ. ახალგაზრდებთანაც სულ ვურთიერთობ და ასაკს ვერ ვგრძნობ, მართალი გითხრათ.  ერთადერთი, ადრე უფრო კრიტიკული ვიყავი ადამიანების მიმართ და ვფიქრობდი, მაგალითად, რა აცვია ამ ქალს, რამხელა გავა აქვს, ცოტა ჩამოიწიოს... მერე მახსოვს, რომ პირველად ვარ ჰოლანდიაში და იქ ძალიან შემეცვალა ბევრ რამეზე შეხედულება. ვხედავ, რომ მოდის ძალიან მსუქანი ზანგი, აცვია ლიმონისფერი რეიტუზი და სულ „სკლადკებშია“. მოდის ვიღაც მეორესთან ერთად და ისე იღიმება, ბედნიერად. და უცებ მივხვდი, რომ ამ ძალიან მსუქან ქალს, ალბათ, ყველაზე მეტად უნდა, რომ რეიტუზი ჩაიცვას. თუ აქვს ამის საშუალება, რომ ჩაიცვას და ასეთი ბედნიერი სახით იაროს, მე რა უფლება მაქვს, გავაკრიტიკო. საქართველოშიც შეიძლება, ქალს უნდოდეს იგივე, მაგრამ ვერასდროს გაბედოს. იქ მივხვდი, რომ ადამიანების კრიტიკა იმის გამო, როგორ გამოიყურებიან, ძალიან არასწორია. არ შეიძლება, შენი ესთეტიკა ვინმეს თავზე მოახვიო...

-    თუ შეგიძლიათ, გაიხსენოთ, ყველაზე დიდი შენაძენი და დანაკარგი რა გქონდათ?

-    (პაუზა) საბერძნეთში რომ მოვხვდი, ეგ იყო შენაძენი, იქ განვიცადე გაოგნება და დიდი აღმოჩენაც. მთელი ერთი თვე, რაც იქ ვიყავი, ისეთი შთამბეჭდავი იყო, რომ როცა დავბრუნდი, კარგა ხანს ყბაჩამოვარდნილი დავდიოდი.

 
ანუ, რას ვგულიხმობ: მეგონა, რომ საბერძნეთის კულტურა იმდენად ვიცი და იმდენად ჩემია, რომ შემეძლო მეთქვა, რომ ამაზე ნურც ვიკამათებთ, მე ეს ვიცი. რომ ჩავედი, იქ მივხვდი, რომ თურმე არ ვიცი კი არა, ბევრად მეტია და გაოგნებული ვიყავი.

მოხდა ისე, რომ იქ დავიწყე ბერძნული მითოლოგიის პერსონაჟების ხატვა. კლასიკოს ფილოლოგ ქალთან ვცხოვრობდი. იქაც უკაპიკოდ ვიყავი. პირველად რომ დავხატე, მისი მეგობრები მოსულან და უყიდიათ. მერე ყოველდღე იყიდებოდა ჩემი ნახატები, აბსოლუტურად ჩემი ჩარევის გარეშე. კრეტაზე ვიყავი, სასწაულივით იყო. რასაც ვიღებდი, იმ დღესვე ვხარჯავდი, რადგან ღმერთების საჩუქრად მიმაჩნდა. უფრო და უფრო მეტი თანხა გვხვდებოდა ყოველდღე. მაშინ საბერძნეთში ყოფნა იყო სულიერი შენაძენი, თუ არც ვიცი, რა იყო. საოცრება იყო იმის აღქმა, როცა გგონია, რომ რაღაც იცი და სინამდვილეში, იმაზე ბევრად მეტი აღმოჩნდება. ამას რომ შეიგრძნობ, ძალიან დიდი განცდაა. 
 

 

მამაჩემსაც არაფერი აუკრძალავს ჩვენთვის.

-    დანაკარგი?

-    ახლა სიკვდილზე არ ვიტყვი არაფერს, რადგან სიკვდილთან ცოტა განსხვავებული დამოკიდებულება მაქვს; არა ისეთი ტრაგიკული, როგორიც მიღებულია. ამიტომ, დანაკარგზე როცა ვლაპარაკობ, ალბათ, იმას გავიხსენებ, როცა ჩვენი სახლი დაიწვა. იგივე განცდა ჰქონდა მამაჩემსაც. ამ დანგრევას ძალიან საინტერესო კათარსისი მოჰყვა. მთელი ისტორიაა. სახლი განზრახ დაგვიწვეს თბილისის ომის დროს. მამაჩემს მოსდევნენ და ესროდნენ. გამოდის, ვახუშტის, რომლის ცხოვრების საქმე იყო ფოლკლორი, ხალხის გვერდით ყოფნა და რომელსაც კარგის მეტი არაფერი გაუკეთებია - ესროლეს და სახლი გადაუწვეს. ესე იგი, ქვეყანას არ უნდიხარ. შესაბამისად, სახლთან ერთად, მთელი შენი ისტორია დაინგრა. დაინგრა, რაზეც გაიზარდე, რასაც გიყვებოდნენ და გიჩიჩინებდნენ. პაპაჩემის ქანდაკებები, ნახატები... - არაფერი აღარ დარჩა. ეს ძალიან მძიმეა, მაგრამ მერე უცებ დგები ამ ყველაფერზე მაღლა. საოცარი გათავისუფლება განვიცადე. მაშინ ვიფიქრე, რომ შეიძლება საერთოდ წახვიდე ამ ქვეყნიდან. ვახუშტი არცერთი პარტიის წევრი არ ყოფილა არასდროს, არც კომუნისტების დროს და არც მერე. მიუხედავად ამისა, მოგდევენ, გესვრიან... წავალ ევროპაში, არაფერი აღარ მაკავებს. სამი თვის მერე მეზობლები გვეუბნებიან, რომ თურმე შევიდნენ, როცა სახლი იწვოდა და გამოიტანეს პაპაჩემის ნახატები და ქანდაკებები. დანარჩენი ყველაფერი დაიწვა. მერე უცებ თქვეს, რომ მერია ისევ ააშენებს ამ სახლს. არც ვფიქრობდი ამაზე. მერე ქუჩას დაერქვა პაპაჩემის სახელი და ახლა არის კოტეტიშვილის ქუჩა. აქ იქნება სახლმუზეუმი და შენც მთელი ცხოვრება აქ უნდა იყო და ამ ყველაფერს მოუარო... ეს ერთი გადაფასება, რომ გათავისუფლდი; განცდა, რომ ის ნივთები აღარ არის, რასაც მთელი ჩვენი ბავშვობა ვუყურებდით, - ამას ხომ უნდა გააზრება? ძალიან მძიმე რამეა. და მერე ისევ გაბრუნებენ უკან. ეს იყო ძალიან საინტერესო შემთხვევა - ისტორიის დანგრევის, დაწვის, ამ ყველაფრის გადატანის და მერე ყველაფრის უკან დაბრუნების. 
 

 

ადამიანების კრიტიკა იმის გამო, როგორ გამოიყურებიან, ძალიან არასწორია.

-    პაპას ნივთები მეზობლებმა გამოიტანეს სახლის დაწვის დროს? 

-     ზალიკო ქიქოძე ცხოვრობდა არსენას ქუჩის ბოლოში. მოვიდა, რომ გაიგო, ვახუშტის სახლი იწვისო. ვახუშტი ამ დროს იქ აღარ იყო, გამოაპარეს. ზალიკო და გია ნადირაშვილი შევიდნენ. გიამ, როგორც ძველმა ბიჭმა, უთხრა სოფლიდან ჩამოსულებს, ვინც სახლს დარაჯობდა - ოჯახია და შემიშვით, რამეს გამოვიტანო. „შეაბა“ და შეუშვეს ხუთი წუთით. რაც იცოდნენ, - პაპაჩემის ნახატები, ქანდაკებები, ყაზბეგის სავარძელი, პაპაჩემისთვის ნაჩუქარი - ეს ნივთები გამოიტანეს და მეზობლებმა დაინაწილეს. მერე ყველაფერი დაგვიბრუნეს. გია ნადირაშვილი კი შემდეგ ლევან აბაშიძესთან ერთად დაიღუპა აფხაზეთში.

-    ჯადოსნური ისტორიაა. 

-    მართლა საოცარი ისტორიაა. ეგ არის დანაკარგიც და შენაძენიც ერთად. ეს იყო ორივე - როცა რაღაცას კარგავ და მერე აბსოლუტურად სხვანაირად იძენ. მაგრამ თითქოს რამდენიმე საფეხურით მაღლა დგები - მსოფლმხედველობით, აზროვნებით, ფასეულობებით. 

-    რომ დავფიქრდეთ, ნანგრევებიდან, გადაყრილი და დამწვარი ნივთებიდან ახლის შექმნა, - ეს პირადად თქვენი ბედისწერაა. 
 

 

სახლი განზრახ დაგვიწვეს თბილისის ომის დროს.

-    დიახ, ასე გამოდის. ნივთების კეთება ომის შემდეგ ქუჩაში გადაყრილი რკინებით და დახეული ხალიჩებით დავიწყე. ნივთები ძალიან მიყვარს და სახლის დაწვის შემდეგ თავიდან დავიწყე მათი შეგროვება. 

-    თქვენს პირად ცხოვრებაშიც თუ მოგყვებათ ეს უნარი, რომ დანგრეულში რაღაც ახალი ააშენოთ?

-    ომის მერე სიბნელე და სიცივე ყველას გავლილი გვაქვს. მაგრამ ზოგი ყველაფერში ცუდს ხედავს და ზოგი ცდილობს, კარგიც დაინახოს. დიდ სახლში ვცხოვრობდით. მაშინ ვყიდულობდი სანთლებს და სახლში მარტო რომ ვიყავი, ამ სანთლებს ყველა ოთახში ვანთებდი. ალბათ, ესეც საჭირო იყო, რომ არ დავთრგუნულიყავი. მთელ სახლში ბრდღვიალებდა ეს სანთლები და საოცრად ლამაზად ანათებდა. მე ყველაფერში ამ ესთეტიკას ვხედავ. სანთლები ფული ღირდა და ასეთი განათება ძვირი მიჯდებოდა, მაგრამ ძალიან ლამაზი იყო. შეიძლება, პური არ მეყიდა, მაგრამ სანთლებს აუცილებლად ვყიდულობდი. 

-    ადამიანებთან ურთიერთობებზეც თუ ვრცელდება მხოლოდ კარგის დანახვის სურვილი?

-    მე არ ვარ კონფლიქტური. არავისტი არ ვყოფილვარ და ყოველთვის ვენდობი ადამიანებს. ერთი ჩემი ახლობელი ძალიან კრიტიკულია და, უმრავლეს შემთხვევაში - სწორი. ჩემს არგუმენტად კი ვეუბნები ხოლმე:

 
შენ სულ ვიღაცას უყურებ ეჭვით, მერე ეს მართლდება, კი ბატონო, შენი ეს ეჭვები იმასთან მიმართებაში, გაირკვა რომ - ჰო. მაგრამ შენ მთელი ეს პერიოდი ცხოვრობ ამ ეჭვებით, მე არ ვცხოვრობ და მერე ირკვევა, რომ იმან მომატყუა. მაგრამ ეგეც იმის ნაკლად მიმაჩნია და არა ჩემ წაგებად. იმიტომ, რომ რაღაც წავაგე, შეიძლება, მაგრამ სამაგიეროდ მე ის პერიოდი არ ვიცხოვრე ეჭვით. მე ვენდობოდი და ეხლაც ეგრე ვცხოვრობ და ეგრე ვაგრძელებ.

კარგის დანახვა და ესთეტური გარემოს მოწყობა, როგორც ჩანს, ჩემი ცხოვრების სტილია. 
 

 

სანამ ვახუშტი ცოცხალი იყო, მაინცდამაინც არ ვეკითხებოდით ერთმანეთს.

-    თქვენი პიროვნული განვითარების გზაზე ყველაზე ცუდი გამოცდილება რა ყოფილა, ეს თუ შეიძლება, რომ გვითხრათ?

-    აბა, როგორ?

-    მაგალითად, მძიმე ნარკოტიკთან შეხება. არ ვიცი, ამას რამდენად აღიქვამთ, როგორც ყველაზე ცუდ გამოცდილებას. 

-    ეს არ მისულა კრიტიკულ ზღვრამდე იმიტომ, რომ ძალიან არ მიყვარს დისკომფორტი - როდესაც რაღაც მაწუხებს და მზღუდავს. მოწევა თუ დალევა შეიძლება იყოს ერთმანეთის ალტერნატივა იმისთვის, რომ ადამიანი საღამოს განიტვირთოს. მაგრამ მძიმე ნარკოტიკი იწვევს მიჯაჭვას და დამოკიდებულებას. დამოკიდებულება კი იწვევს დიდ დისკომფორტს. მე ახლაც ვეწევი საღამოს. ეს დაღლილობას მიხსნის და მამშვიდებს. შემიძლია, ვისაუბრო და სხვა რაღაცა ვხატო, ვიდრე ფხიზელი ვხატავ. მაგალითად, ვხატო კალმით და ტუშით. სხვა დროს ფუნჯით ვხატავ. მოწევის შემდეგ შეგიძლია უფრო მეტად კონცენტრირებული იყო რაღაცაზე - ჩემზე ეგრე მოქმედებს. ოდნავ თუ მეტს მოწევ, უფრო გთენთავს, გეზარება და დისკომფორტი გექმნება. ამიტომ, მე ვიცი ჩემი დოზა. ხალხმა არ იცის დოზა და ეგ არის პრობლემა.  

-    თქვენ გითქვამთ, რომ შინაგანი დიალოგი გაქვთ მამასთან, ძმასთან. დღესაც თქვით, რომ ადამიანის გარდაცვალებას ისე ტრაგიკულად არ უყურებთ, როგორც სხვები. ეს მუდმივი კონტაქტი გარდაცვლილებთან გეხმარებათ თუ ხელს გიშლით, რომ ისე იცხოვროთ, როგორც თქვენ გინდათ? 

-    მეხმარება, ალბათ. მომისმენია, გარდაცვლილ ადამიანზე ამბობენ: საწყალი! ამაზე ვღიზიანდები. მე მამაჩემს, ჩემს ძმას, სხვებს

 
ვიხსენებ უფრო ამ განწყობით, რომ რა კარგია, რომ იყვნენ. და არა ის, რომ საწყალი, რომ აღარ არის. რა კარგია, რომ იყო. მე ძალიან ბევრი რამ მომცა მამაჩემმა, ჩემმა ძმამ. და იმათი არსებობა უფრო მნიშვნელოვანი იყო, ვიდრე ის, რომ აღარ არიან. აღარ იქნება არავინ და მეც აღარ ვიქნები და ის აღარ იქნებოდა ან ათი წლის მერე, ან თხუთმეტი წლის მერე, ან ორი წლის მერე აღარ იყო უკვე.

ეს არის უფრო მნიშვნელოვანი. ის რჩება, მისი არსებობა ჩემში გრძელდება. სანამ ვახუშტი ცოცხალი იყო, მაინცდამაინც არ ვეკითხებოდით ერთმანეთს და არც ერთმანეთის ცხოვრებაში ვერეოდით. დრო რომ გადის, კიდევ უფრო ვხვდები, რამდენად საინტერესო და სხვანაირი კაცი იყო. მე მეგონა, რომ ყველა მამა ისეთია, როგორიც ვახუშტი. პატარაობიდან მეგონა, რომ მამა ასეთია - რომელიც არასდროს არაფერზე უარს არ ამბობს. მაგრამ შენც არაფერს სთხოვ. მერე მივხვდი, რომ ასეთი მამები არ არიან - კაცი, რომელიც თარგმნის რილკეს და მე კისერზე ვაზივარ და ვიცი, რომ მამაჩემი სულ რაღაცას წერს, რაღაცას თარგმნის. 
 

 

მე მეგონა, რომ ყველა მამა ისეთია, როგორიც ვახუშტი.

-    პოეზიის მიმართ განსაკუთრებული დამოკიდებულება თუ გადმოგეცათ ოჯახიდან?

-    გადმომეცა, რასაკვირველია. სადმე მანქანით რომ მივდიოდით, ვახუშტი ხმამაღლა გვიკითხავდა ლექსებს. ლექსები, რომლებიც ვიცი და მომწონს, ის ლექსებია, რომლებსაც ვახუშტი გვიკითხავდა. რილკეს რომ თარგმნიდა, თავიდან გადაწყვიტა, ორფეოსისადმი სონეტები თეთრ ლექსად, ვერლიბრად ეთარგმნა. მაგრამ ეს რითმა მაინც აწუხებდა, როგორც ჩანს. იმ პერიოდში  პირველად დავიცავი დიდი მარხვა. სახლში სამი კაცი ვცხოვრობდით, ჩემი ძმა, მამაჩემი და მე. ჩემმა ძმამაც რატომღაც თქვა, მეც ვიმარხულებო და ვახუშტიმ - მე ხომ არ დავიწყებ ხორცის ჭამასო. ორივე ამყვა და ეს მარხვის პერიოდი აღმოჩნდა ძალიან ეფექტური: ცხიმებს არ იღებ, ტვინი სხვანაირად აზროვნებს. ამ მარხვის პერიოდში, გადაწყვიტა, რომ გარითმოს. ესეც ერთ-ერთ განსაკუთრებულ დროდ მახსენდება - ყოველი საუზმე იყო ასეთი:  დილით ჩამოვდიოდით და, ჩაისთან ერთად, ვახუშტი რილკეს ორ ახალ, გარითმულ სონეტს გვიკითხავდა. 

-    თქვენ არ ჰგავხართ ადამიანს, რომელსაც თამაში და საკუთარი თავიდან გასვლა უყვარს. ახალ ფილმზე მინდა გკითხოთ, სადაც მთავარ როლში გიღებენ. ლევან კოღუაშვილის ფილმში „ქუჩის დღეები“ ითამაშეთ გმირი, რომელიც გაძლევდათ საშუალებას, რომ ბუნებრივი ყოფილიყავით. მეორე ფილმშიც იგივეა? თუ იქ უფრო მეტად გიხდებათ, ძალა დაატანოთ საკუთარ თავს და ითამაშოთ?

-     იქ კიდევ უფრო გაგვიადვილა რეჟისორმა. ვკითხე - როგორც ლევანთან, ჩემი სიტყვებით რომ ვთქვა იგივე, რაც სათქმელია, თუ შეიძლება-მეთქი. რასაკვირველია, დამთანხმდა. ვთამაშობთ მე, არჩილ ქიქოძე და გოგა პიპინაშვილი. სცენებს ერთად განვიხილავდით და რეჟისორმა რომ გვისმინა, ბოლოს თქვა, საერთოდ, რაზეც გინდათ, იმაზე ილაპარაკეთო. მთელი ფილმი ვლაპარაკობთ ჩვენს ტექსტებს, რაც ძალიან უცნაური გამოვიდა. ბუნებრივია, კონტექსტი არ ირღვევა. იქ ერთ სცენაში ყველა დუბლში სხვადასხვა რამეს ვამბობთ. მე უცებ ჩემს ლექსს ვკითხულობ, დანარჩენებმა არ იციან და ბუნებრივად გისმენენ. არჩილი ყვება ძალიან სასაცილო ისტორიებს, რომლებზეც სერიოზულად ვიცინით. ამიტომ, ეს ფილმიც ძალიან ბუნებრივია.  თუმცა, გარკვეული სირთულე ლევანის ფილმშიც იყო და აქაც არის. 
 

 

რაც არ ვიცი, იმ თემებზე საჯაროდ არ ვლაპარაკობ.

-    ტრადიციულად, საუბარს დავასრულებთ თქვენი მოკლე კომენტარით ცნობილი ადამიანების ორ გამონათქვამზე. პირველი ციტატის ავტორია ფილოსოფოსი მერაბ მამარდაშვილი (1930-1990): „სულაც არ არის ადვილი, ადამიანი საკუთარ თავს აღიქვამდეს, როგორც ცოცხალ არსებას“. 

-    (პაუზა) ვეთანხმები, სხვათა შორის. მამარდაშვილი ფიქრობდა, რომ  მოაზროვე ადამიანი არის ცოცხალი, ხოლო მასის წევრი, არამოაზროვნე არის მკვდარი. ჩემთვის სიცოცხლის არსი ხელოვნებაა. მე ამით ვცხოვრობ, ამაზე ფიქრით ვკმაყოფილდები. ჩემთვის ეს არის პრიორიტეტი - ესთეტიკა. 

-    მეორე ციტატა ეკუთვნის გერმანელ დრამატურგს ფრიდრიხ ჰებელს (1813-1863): „დიდი ხელოვნებაა, არავის მისცე საშუალება, რომ ბოლომდე შეგიცნოს.“ 

-    არ ვეთანხმები. მე ბოლომდე ვამბობ სათქმელს. პირიქით, იმაზეც კი ვლაპარაკობ, რაც ჯერ არ გამიკეთებია. ძალიან გახსნილად, ღიად ვცხოვრობ და არაფერს ვმალავ. 

-    თუმცა, კონტაქტური არ ხართ და არც ძალიან გახსნილ ადამიანად გიცნობენ. 

-    რაც არ ვიცი, იმ თემებზე საჯაროდ არ ვლაპარაკობ. რაც ვიცი - მხატვრობა, დიზაინი - ამასთან დაკავშირებით გახსნილი ვარ. ინტუიციურად, ინსტინქტურად ვიქცევი - ეს არის ჩემი სტილი და ეს ნიშნავს, რომ არ ვიმალები. 

ფოტომასალა: ირაკლი გედენიძე

გუნდი

ირაკლი გედენიძე

ზურაბ ქურციკიძე

გიო კუსიანი

გიორგი ურუშაძე

თამთა ყუბანეიშვილი

ნანა ყურაშვილი