×
„რაც დრო გადის, მით უკეთესად ვგრძნობ თავს“

მაია ბარათაშვილი

მუსიკოსი, თბილისის მერიის ბიგბენდის სოლისტი


3275

ინტერვიუს შესახებ

ამ ინტერვიუს მკითხველს შეიძლება გაუკვირდეს, თუ ვიტყვი, რომ მაია ბარათაშვილი ძალიან კმაყოფილი დარჩა ჩვენი საუბრით. ისიც კი დამიბარა, არ ამოიღოთ ტექსტიდან, რომ თქვენთან საუბარი ძალიან მომეწონაო.

შეიძლება, დადებითი ემოცია გამოიწვია ჩემმა რწმენამ, რომ ქალბატონი მაია ყოველთვის გულწრფელია, „აქაც, იქაც“ - როგორც თვითონ ამბობს. ინტერვიუსთვის მზადების პროცესში, ზოგიერთ მასალაში ეჭვი დავინახე მის მიმართ და ამ ეჭვებს დიდხანს ვუკირკიტეთ. ჰოდა, ისე გამოვიდა, თითქოს, მეც „დაეჭვებულთა“ მხარეს ვიყავი. არ იყო ასე და მადლობელი ვარ, რომ ქალბატონმა მაიამ დამიჯერა. 

ძალიან რბილად თუ ვიტყვი, თქვენ წინაშეა მაია ბარათაშვილის ერთ-ერთი ყველაზე „პორტრეტული“ ინტერვიუ. 

P.შ. ქალბატონ მაიას დიდი მადლობა ფოტოების გაზიარებისთვის. 

ია ანთაძე

- ქალბატონო მაია, რას ანიჭებთ უპირატესობას - ადამიანი პირდაპირ, გაჭრილად გეუბნებოდეთ თავის სათქმელს, თუ თავს იკავებდეს?

- შემთხვევას გააჩნია. ზოგადად, მირჩევნია, რომ პირდაპირ მითხრას, ოღონდ, კორექტულად. პირდაპირი ნათქვამი დროს დამიზოგავს, აღარ დამჭირდება გამოცნობა, რა მესიჯის კომუნიკაციას ცდილობს თანამოსაუბრე. 

- 2011 წელს, როდესაც თქვენი „თავისუფლების დღიური“ გამოქვეყნდა, ძალიან მწარე კომენტარები დაგიწერეს. მკითხველების ნაწილმა ჩათვალა, რომ გულწრფელი არ იყავით, როცა თქვენს რელიგიურ გრძნობებზე საჯაროდ ილაპარაკეთ. მაშინ ყველას სათითაოდ გაეცით კორექტული, მაგრამ მკაცრი პასუხი. როგორი დამოკიდებულება გაქვთ უსამართლო კრიტიკის მიმართ? 

- ზოგადად, კრიტიკის მიმართ ჯანსაღი დამოკიდებულება მაქვს. თუ კრიტიკა პროფესიონალისგან მოდის, რა თქმა უნდა, სასარგებლოა: მირჩევნია, ვიცოდე, რა არის ჩემი ხარვეზი, ჩემი სუსტი წერტილი. მაგრამ როდესაც კრიტიკა დაუმსახურებელია, აუცილებლად პასუხს გავცემ, ცხადია, კორექტული ფორმით. ასეთი კრიტიკა საწყენია, მაგრამ როგორც წმინდა მამები გვასწავლიან, წყენა ზედმეტი ემოციაა - სწორ გადაწყვეტილებებს გვაშორებს. ამას, პირველ რიგში, ჩემს თავს ვეუბნები. საკმაოდ ფიცხი ვარ. მიყვარს სიმართლე, სამართლიანობა და ამიტომ შეიძლება გულიც მომივიდეს უსამართლო კომენტარზე. მაგრამ ეს უარყოფითი კომენტარები ზუსტად ისე ავხსენი, როგორც თქვენ. ალბათ, იფიქრეს, რომ არ ვარ გულწრფელი. რას იზამ? მათ იფიქრეს, მე ავუხსენი და, მგონი, ამას აღარაფერი მოჰყოლია. მთავარი ის არის, რომ დღიური დაიბეჭდა, წიგნში შევიდა და ეს ფაქტი ძალიან სასიამოვნოა.

- მე სპეციალურად ვთქვი ფრაზა - „უსამართლო კრიტიკა“, რადგან არაგულწრფელობას მხოლოდ ის დაგწამებთ, ვინც თქვენს საჯარო გამოსვლებს თვალს არ ადევნებს. ასეთი ადამიანებისთვის ჩამოვთვლი, რომ თქვენ, რელიგიური გრძნობების გარდა, საჯაროდ გილაპარაკიათ ოჯახზე, მამის სიმკაცრეზე, პირადი ცხოვრების დელიკატურ დეტალებზე, მეგობრისგან გულისტკენაზე; ისიც კი გითქვამთ, რომ უცხოეთში მაღაზიიდან ზედმეტი მუსიკალური დისკი გამოაყოლეთ ხელს, რადგან ფული აღარ გყოფნიდათ და ისიც, რომ, გაჭირვების პერიოდში, შემთხვევით გადმოყოლილი 50 მანეთი პატრონს არ დაუბრუნეთ. ეს ყველაფერი ღრმად გაიაზრეთ და ცადეთ, თქვენი მინუსები თქვენსავე პლუსებად გექციათ. მაგრამ რა არის მოტივი, რის გამოც ასეთ ღია ურთიერთობაში შედიხართ უცხო აუდიტორიასთან?

- საზოგადოების ინტერესს იწვევს ცნობილი ადამიანების არამარტო შემოქმედება, არამედ, პირადი ცხოვრების დეტალებიც. თუ სხვები თავისუფლად ჰყვებიან თავის რომანებზე და შეცდომებზე, მე რატომ არ მაქვს უფლება, მოვყვე, რა დამოკიდებულება მქონდა მშობელთან?! რა გამოიწვია ჩემში იმან, რომ მკაცრი სკოლა გამოვიარე?! მე მარტივი ცხოვრება არ მქონია და როდესაც ამაზე ვლაპარაკობ, შეიძლება, ჩემმა ნათქვამმა რომელიმე ადამიანის გულს გამოსდოს კაუჭი, ან ვინმესთვის მაგალითი გახდეს. იმიტომ კი არა, რომ იდეალური ვარ, უბრალოდ, ჩემს გამოცდილებას ვყვები. ჩემთვის სახიფათო, არასწორი, მკაცრი თუ არასასურველი გადაწყვეტილება ჩემ სასარგებლოდ როგორ ვამუშავე, ამას ვყვები. ყოველთვის ვამბობ: ადამიანებო, ძვირფასო მეგობრებო, ამუშავეთ თქვენი მინუსები თქვენ სასარგებლოდ; ამუშავეთ თქვენი ავადმყოფობა თქვენ სასარგებლოდ; ამუშავეთ თქვენი გაჭირვება თქვენ სასარგებლოდ. შეიძლება, ადამიანი სასოწარკვეთილი იყოს და როცა მოვუყვები, როგორ მიჭირდა ადრე და დღეს რას მივაღწიე - რომ ჩემი სახელი სადღაც დაფიქსირდა - დიახ, შეიძლება, მისთვის ეს ბევრს ნიშნავდეს. არის ადამიანების ჯგუფი, რომელსაც ვუყვარვარ და მადლობელი ვარ ამისთვის. ვიღაცას არ ვუყვარვარ - ესეც არ არის პრობლემა. ჩემი ცხოვრება ასე წარიმართა: სიამოვნებით გავუზიარებ ადამიანებს ჩემი ცხოვრების დეტალებს. რა თქმა უნდა, ყველაფერს არა. მაგრამ, ყოველ შემთხვევაში, რის საშუალებასაც მაძლევს ჩემი ბიოგრაფია, რატომაც არ გავუზიარებ?! როგორც წესი, ქებას ვარ მიჩვეული - ესეც ძალიან სახიფათოა. შეიძლება, ადამიანს ეგონოს, რომ მსოფლიოს ცენტრია. ასევე, იყო შემთხვევები, მაგალითად, სადღაც ჰიმნი ვიმღერე, - არ მოეწონათ. ისე გამომლანძღეს... ჩვენს რეალობაში, როცა ციფრული პლატფორმა ძალიან გააქტიურდა, ისეთი ცნებები შემოვიდა, როგორებიც არის ტროლი და ბოტი. ისინი მომართულები არიან, რომ უარყოფითი საზოგადოებრივი აზრი შექმნან ამა თუ იმ პიროვნებაზე. მაგრამ, ძირითადად, ფინია ძაღლებს ჰგვანან, ყეფენ და ვერაფერს აკლებენ ადამიანს. 

- ის, რომ თქვენს გამოცდილებას სხვებს უზიარებთ, თქვენი ხასიათიდან მოდის, თუ თქვენი ცნობიერი გადაწყვეტილებაა, რომ მაგალითი იყოთ სხვისთვის? 

- ორივე. ჩემი ხასიათიც არის. არ მიყვარს ტყუილი და რაღაცის დამალვა, თუ, რა თქმა უნდა, ეს სხვას არ აზიანებს. მამაჩემი კი იყო მკაცრი, მაგრამ, ამავე დროს, ძალიან მოსიყვარულე იყო. მკაცრიც იყო, ფიცხიც, მაგრამ სწორედ მამის ამ ხასიათმა ჩამომიყალიბა მყარი გადაწყვეტილების მიღების უნარი; ის, რომ გონება პირველ ადგილზე მაქვს და გრძნობა - მეორე ადგილზე. ეს იმას არ ნიშნავს, რომ უემოციო ადამიანი ვარ. პირიქით, ძალიან სენტიმენტალური და რომანტიული ვარ. სწორედ ამიტომ, მამის დარიგებით, მამის სიმკაცრით ავცდი ბევრ რამეს - არასწორს და ჩემთვის არასასურველს.

 

„მეკითხებით, რატომ ვლაპარაკობ. რატომ უნდა დავმალო?“

 


- თითქმის ყოველთვის, როცა საშუალება მოგეცემათ, საკმაოდ დაწვრილებით ჰყვებით თქვენს დამოკიდებულებაზე რწმენასთან, მოძღვართან. ეს ერთგვარი გამოწვევაა სამოქალაქო საზოგადოების მიმართ, რომელიც აგრესიულად უპირისპირდება ეკლესიას? სურვილი გაქვთ, რომ მაგალითი იყოთ სხვებისთვის? 

- საინტერესო კითხვაა. არამც და არამც არავისთან დაპირისპირება ჩემს ბუნებაში არ არის. მე მიყვარს ოპონირება, ოღონდ, რბილი ფორმით;  იმიტომ არა, რომ ადამიანს გული ვატკინო და ვაწყენინო. ოპონირება მიყვარს დისკუსიის თვალსაზრისით, იმისთვის, რომ ცოცხალი საუბარი შედგეს. რაც შეეხება რელიგიას, გულწრფელად გეუბნებით, რომ მართლმადიდებლური ქრისტიანული მსოფლმხედველობა, ქრისტეს ფენომენი ჩემთვის ყველაზე მთავარია ცხოვრებაში, - მუსიკაზეც მთავარი; ოჯახი რომ მყოლოდა, ოჯახზეც მთავარი იქნებოდა. ამ ეტაპზე ჩემთვის ყველაზე მაღლა დგას იესო ქრისტე და ქრისტიანული მსოფლმხედველობა. ეს არის ჩემი საყრდენი წერტილი. მეკითხებით, რატომ ვლაპარაკობ. რატომ უნდა დავმალო? რატომ არ მაქვს უფლება, რომ ვილაპარაკო იმაზე, რაც ჩემთვის ყველაზე მთავარია? როცა ამა თუ იმ საკითხზე ვლაპარაკობ, ჩემი ცხოვრების სწორედ ამ მთავარი პუნქტიდან გამოვდივარ. დღეს ბევრი რამ ითქმება ღიად, რაც ადრე არ ითქმებოდა - და, შეიძლება, ახალგაზრდა დააბნიოს კიდეც ღირებულებებთან დაკავშირებით მოსმენილმა აზრებმა. თუკი ის აზრები ჟღერს, რატომ არ შეიძლება, გაჟღერდეს ჩემი, რომელიც, შეიძლება, საპირწონედ დაედოს იმ ღირებულებებს, რომლებიც სხვა პატივცემულ ადამიანებს აქვთ? ერთ პინაზე დაიდოს ლიბერალური ღირებულება, მეორე პინაზე - ტრადიციული ღირებულება. თვითონ გააკეთოს მსმენელმა არჩევანი, სად უდევს უფრო გული და რა უფრო სწორად მიაჩნია. 

- ზუსტად ეგ გკითხეთ. ფაქტობრივად, თქვენ ითვალისწინებთ, რომ თქვენთვის მიუღებელი ღირებულებების ნაკადი არსებობს და, თქვენი მხრივ, ცდილობთ, რაც შეიძლება ხშირად შეახსენოთ ადამიანებს საპირწონე ღირებულებებიც. 

- დიახ. ჩემთვის ეს ღირებულებები მნიშვნელოვანია და როცა მეკითხებიან, ამაზე ვლაპარაკობ. 

- როცა არ გეკითხებიან, მაშინაც ლაპარაკობთ. ყოველთვის ამ თემას უბრუნდებით.

- თუ ინტერვიუზე ვარ მიწვეული და ჩემს ცხოვრებაზე მეკითხებიან, ჩემი ცხოვრება ეს არის - ქრისტიანული ცნობიერების გამყარების აქტიური მცდელობა. თუკი პროფესიაზე ვლაპარაკობ, რატომ არ მაქვს უფლება, მოვყვე ქრისტიანობაში ისიქასტურ პრაქტიკაზე, რომელიც ქრისტესთან ერთობისკენ გამოღებული კარია? რატომ არ მაქვს უფლება, იოსებ ისიქასტზე, ეფრემ არიზონელზე, ანტონ სუროჟელზე მოვყვე, როცა ეს ჩემთვის მნიშვნელოვანია? 

- კითხვა იმიტომ გამიჩნდა, რომ ფეისბუკზე ვნახე თქვენი ჩანაწერი, რომელიც ასე იყო დასათაურებული: „გავიხადოთ, თუ არ გავიხადოთ?“ თქვენ არ გეხებოდათ ეს კითხვა, მაგრამ იმისთვის, რომ სხვებს სცოდნოდათ თქვენი პოზიცია, შეწუხდით და საზოგადოებას ამ თემაზე დაელაპარაკეთ ფეისბუკის თქვენი გვერდიდან. 

- რა თქმა უნდა, მინდოდა, საჯაროდ მეთქვა ჩემი მოსაზრება. ჩანაწერი ეხებოდა ერთ ძალიან ლამაზ ტელეწამყვანს, რომლის სახელი და გვარი არ დავასახელე  (მაგრამ, როგორც ჩანს, ამოიცნეს). ისეთი გადაცემები, როგორიც ამ პატივცემულ ადამიანს მიჰყავს, იმიტომ კეთდება, რომ ხალხმა საჯაროდ ილაპარაკოს, ასე არ არის?! შესაბამისად, არაერთგვაროვანი აზრი შეიძლება გაჩნდეს ამა თუ იმ გადაცემასთან დაკავშირებით. ჩემთვის ყველაზე მიუღებელი იყო ბმა - „მე გავიხადე და დღეს წარმატებული ვარ“. ეს წამყვანის ბრალი არ იყო, უფრო მისი პროდიუსერის ბრალი იყო. არაფრით არ შეიძლება, ასე გამოაღო კარი თავისუფალი ინტერპრეტაციისთვის. შეიძლება, გადაცემას უყურებს რომელიმე ახალგაზრდა გოგონა, რომელიც ძიებაშია და ფიქრობს, რომ ლამაზია და მართლაც ლამაზია. თუ ამ პატარა გოგონას „კუმირია“ ის წამყვანი, შეიძლება, მის გზას გაჰყვეს; შეიძლება, იფიქროს: „აი, გაიხადა და წარმატებული გახდა.“ როცა ახალგაზრდები გისმენენ, ასეთი ბმები ძალიან სახიფათოა. აქაც საპირწონე აზრის სახით დავსვი კითხვა: უნდა გავიზიაროთ თუ არა ცხოვრების ასეთი წესი? ადამიანი საჯარო პირია, ამბობს - გავიხადე და წარმატებული გავხდიო. ეს მისი პირადი გადაწყვეტილებაა და ვფიქრობ, გადაცემა იმისთვის გაკეთდა, რომ ადამიანებმა იმსჯელონ. ვერ წარმოიდგენთ, თურმე, რამდენი ყოფილა ჩემს აზრზე. 

- თქვენ ამბობთ, რომ კონსერვატორი ხართ და თქვენი აღზრდაც, შეხედულებებიც, ცხოვრების სტილიც, მართლაც, კონსერვატიულია. მაგრამ, ამავე დროს, ჯაზის აღიარებული მომღერალი ხართ და ამ საქმეს 1995 წლიდან მოჰყვებით. ეს ინოვაციების ერთგულების გარეშე შეუძლებელი იქნებოდა. თან, როგორც ამბობთ, ძველმოდური ხართ; თან, ისე მოხდა, რომ მოდის დამამკვიდრებელი ხართ თქვენს პროფესიაში. ეს წინააღმდეგობა დისკომფორტს თუ გიქმნით, ზოგჯერ მაინც?

- ჯაზი უნიკალური არტფორმაა, რომლის მთავარი მახასიათებელია იმპროვიზაცია. შემოქმედება ჯაზში უმაღლესი ფორმით არის გამოხატული. რა თქმა უნდა, დიდ კორიფეებზე ვლაპარაკობ. მე გამიმართლა, რომ ეს ჟანრი შემიყვარდა და საშუალება მომეცა, რომ მისი მეშვეობით გამეზიარებინა მსმენელისთვის ჩემი სათქმელი. თუ ადამიანი მაძიებელია, თუკი ახალ პლასტებს ეძიებს, მაშინ ჯაზი მისი მუსიკაა. ჯაზი არის შემოქმედება და ღმერთზე დიდი შემოქმედი არის ვინმე? ინოვაციურია, უკიდეგანოა ღმერთის შემოქმედება. მეცნიერებს მიეცათ საშუალება, რომ, გარკვეული დროის განმავლობაში, ისეთი აღმოჩენები გაეკეთებინათ, რომლებიც გვარწმუნებს, რომ საზღვარი არ ჩანს. ჯერ მოლეკულა იყო, მერე ატომი, მერე ატომის ბირთვი, მერე რაღაც ნაწილაკები, დღეს ჰიგსის ბოზონამდე მივედით. მეორე მხრივ, გვაქვს პატარა დედამიწა, რომელიც გამოკიდებულია ჰაერში, ასეთ აგრესიულ გარემოში... რამდენი რამ ხდება კოსმოსში. ღმერთმა ისეთი პირობები შეგვიქმნა, რომ მილიმეტრებით არის გათვლილი პლანეტების დაცილება. განა, ეს შემოქმედება არ არის? ნახეთ, რა ხდება ჩვენს ტვინში, როდესაც ადამიანი ქმნადობას იწყებს:  ტვინის გარკვეული უბნები, რომლებიც თავისთვის არიან განლაგებულები, უცებ იმ დონეზე აქტიურდებიან, რომ მათი ქცევა ვულკანის ამოფრქვევას ემსგავსება. და იქმნება „აპასიონატა“, იქმნება „ახალგაზრდა ვერთერის ვნებანი“, იქმნება ანა ახმატოვას ლექსი. ეს არის ჯემ-სეშენი, როცა აბსოლუტურად უცნობი თუ ნაცნობი ადამიანები იკრიბებიან, იღებენ რაღაც თემას და იმპროვიზირებენ ამ თემაზე.  ამიტომ, ჯაზი და რელიგია - ღმერთის შემოქმედება, ძალიან ახლოს არის ერთმანეთთან. 

- არ მიგაჩნიათ, რომ თქვენი აქცენტები რელიგიურობაზე ბევრს ზუსტად იმიტომ აღიზიანებს, რომ ჯაზის მომღერალი ხართ? 

- მე ვმღერი იმ ადამიანებისთვის, ვისაც ჩემი ხელოვნება მოსწონს. იმასაც გავუგებ, ვისაც არ მოსწონს და არ მომისმენს. ეს ჩემი უფლებაა - გამოვხატო საკუთარი აზრი და შინაგანი მრწამსი, როგორც მუსიკის საშუალებით, ასევე ვერბალურად. თუ აღიზიანებთ, შეუძლიათ, გადართონ, არ მომისმინონ. დღეს არჩევანი დიდია.

- გულწრფელობაზე მაქვს აქცენტი, მუსიკის მოსმენას საერთოდ არ ეხება ჩემი კითხვა.

- რა ვქნა, გულწრფელი ვარ აქაც, იქაც.

 

„თუ ადამიანმა ღმერთი შემოუშვა თავის ცნობიერებაში, მარტო არ იქნება.“

 


- თქვენ საკუთარ თავზე ამბობთ და სხვებიც თქვენზე ამბობენ, რომ მუდმივად ვითარდებით, რომ ბევრს მუშაობთ. ისიც ნათქვამი გაქვთ, რომ განვითარებაზე ზრუნვა მარტოობის დაძლევის საუკეთესო გზაა. „ჩემი რჩევა იქნება, რომ მუდმივად ეცადოთ, სხვადასხვა მიმართულებით განვითარდეთ და გამორიცხულია, სიმარტოვე იგრძნოთ.“ - ეს თქვენი ციტატაა. თქვენთვის მარტოობა რა არის? ის, როცა გვერდით არავინ გყავთ? თუ ის, როცა გვერდით არ გყავთ ადამიანი, რომელსაც, ზუსტად იცით, რომ უყვარხართ? 

- ჩემი მარტოობა მშრალი ფაქტია - მარტო ვცხოვრობ. არ დავოჯახდი. ეს არაფერს ნიშნავს, შეიძლება, ხვალ შევიცვალო აზრი და ოჯახი შევქმნა. ამ ეტაპზე, ეს არის ფიზიკურად მარტო მყოფობა, მაგრამ არავითარ შემთხვევაში - მარტოსულობა. მსოფლიოში აღიარებულ ოპერის სოპრანოს, ჯესი ნორმანს, ერთხელ ზუსტად ეს კითხვა დაუსვეს და უპასუხა: მარტო ვცხოვრობ, მაგრამ თავს მარტოსულად არ ვგრძნობო. ვერ წარმოიდგენთ, როგორ მომწონს ჩემი მარტო ცხოვრება. ამას ძალიან შევეჩვიე. 15 წლის ვიყავი, როცა დედა წავიდა და ჩემს მხრებზე ავიღე დიდი პასუხისმგებლობა. მამა ცოცხალი იყო, მაგრამ, ჩათვალეთ, რომ 15 წლიდან გადაწყვეტილებებს მარტო ვიღებ. ეს ისე მომეწონა, რომ ძალიან მიჭირს სხვასთან ერთად ცხოვრება. მეგობრების ისეთი ბირთვი მყავს, სულ რომ არავის ვუყვარდე, ვიცი, რომ მათ ვუყვარვარ. ისინი ჩემი ერთგულები არიან და მე მათი ერთგული ვარ.

- გამოდის, თქვენი მარტოობა იმით არ არის გამოწვეული, გვერდით გყავთ თუ არა ვინმე, ვისაც უყვარხართ.

- არა, არ ვარ მარტო. თუ ადამიანმა ღმერთი შემოუშვა თავის ცნობიერებაში, მარტო არ იქნება. ზუსტად ეს მითხრა პატრიარქმა. მკითხა, მარტო ცხოვრობთ, თუ ოჯახთანო. ვუთხარი, რომ მარტო ვცხოვრობ. და მაშინ მითხრა, თქვენ იცოდეთ, რომ მარტო არ ხართო. აბსოლუტურად სწორია. 

- თანამედროვე შოუბიზნესის შესახებ თქვენი შეფასება მინდა, შეგახსენოთ: „თანამედროვე შოუბიზნესი, კერძოდ კი პოპკულტურა, თავისი ბუნებით არაინტელიგენტური, - ფართოდ უღებს კარს ყოველგვარ უხამსობას, უტიფრობას, თავაშვებულობას და ხშირად ამ თვისებების მატარებელი ადამიანები, თუნდაც, მდარე ნიჭი ჰქონდეთ, წარმატებას აღწევენ.“ მიგაჩნიათ, რომ შოუბიზნესში რაიმე განსაკუთრებული ხდება, თუ იგივე პროცესია სხვა სფეროებშიც - მედიაში, პოლიტიკაში, მედიცინაში, მეცნიერებაში და ასე შემდეგ?

- არ არის გამორიცხული, რომ ასეც იყოს. საერთოდ, ხელოვნება და, მათ შორის, მუსიკა ადამიანის ცნობიერებაზე ზემოქმედების დიდი ბერკეტია. რა თქმა უნდა, ყველა ეპოქას შესაბამისი გამოძახილი აქვს ხელოვნებაში და, კერძოდ, მუსიკაშიც. ის, რაც სცენაზე ხდება, შემდეგ ადამიანის სულში აისახება. ფაქტობრივად, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მოხდა (ვუდსტოკიდან დაწყებული, ასე ვფიქრობ) ტრადიციული ღირებულებების მსხვრევა. ძალიან დიდი ნაპრალი გაჩნდა მშობლებსა და შვილებს შორის, თუმცა, ეს მარადიული პრობლემაა. დღეს უკვე ნორმად ითვლება, რომ მაილი საირუსი უხამსად იქცევა; რომ უმაღლესი დონის არტისტი ბიონსე, რომლის ვოკალური შესაძლებლობები ურყევი და უკიდეგანოა, უკაცრავად და, ქვედა საცვალში შეიძლება დარბოდეს სცენაზე, ისევე, როგორც ბრიტნი სპირსი. აქ ისმის კითხვა: ეს კარგია, თუ ცუდია? ადამიანები ასეთ ქცევას პროგრესულს ეძახიან - მერე რა, რომ მომღერალი საცვალში დარბის სცენაზე? კინემატოგრაფშიც გაჩნდა „ღია სცენები“, რომლის თანახმა მე არასდროს არ ვყოფილვარ.

 
ძალიან ბევრი ლიბერალისგან ქვა წამოვა ჩემი მიმართულებით, მაგრამ უხამსობა არ მიყვარს. მე მიყვარს სილამაზე, ესთეტიკა. მე მიყვარს როდენი.

მაგრამ ადამიანის ბუნების ყველაზე დაბალი და მძიმე რეგისტრების მსხვილი ხედით წამოწევა ჩემთვის კატასტროფაა. ხომ არის რაღაც საკრალური?! რა ხდებოდა „ბითლზების“ კონცერტზე? რა ხდებოდა მაიკლ ჯექსონის კონცერტზე? მუსიკა საოცრებაა, მაგრამ ერთია, მოუსმინო, ისიამოვნო და აღფრთოვანდე; მეორეა - იკივლო, იწივლო, მერე ცუდად გახდე და პოლიციელებმა საავადმყოფოში წაგიყვანონ. მინდა გითხრათ, რომ პოპკულტურამ ძალიან დიდი როლი ითამაშა გარკვეული ვექტორების არასწორი მიმართულებით შეტრიალებაში. 

- ადამიანების შინაგან მდგომარეობას გულისხმობთ? თუ საზოგადოებრივ პროცესებს?

- ორივეს. ადამიანების შინაგანი მდგომარეობა საზოგადოებრივ პროცესებზე აისახება  და პირიქით. 

- თქვენ ამბობთ: „დღეს მაღალმა გემოვნებამ და სინატიფემ კამერულ დარბაზებში გადაინაცვლა.“ ეს ნიშნავს, რომ სინატიფეს ცოტა გამზიარებელი ჰყავს, უხამსობას და უტიფრობას კი - ბევრი. მეორე მხრივ, თქვენ გჯერათ, რომ თუ მაყურებელს გაზრდი, იმას მოუსმენს, რასაც შესთავაზებ. დღევანდელ რეალობაში, როგორ წარმოგიდგენიათ ეს პროცესი - მცირემ ბევრი როგორ უნდა გაზარდოს? 

- რომელიღაც ფილოსოფოსთან წავიკითხე, მგონი, პლატონი იყო (არ ვიცი, იგავ-არაკია თუ ნამდვილი ამბავი): მოდის სოკრატე და ადამიანების რიგი მოსდევს. შემოხვდათ მეძავი, რომელმაც უთხარა: ხელს ერთხელ დავიქნევ და ეს ხალხი მე გამომყვებაო. სოკრატემ უპასუხა: რა თქმა უნდა, გამოგყვება; მე ვცდილობ, ისინი ზევით ავიყვანო და შენ ქვევით მიგყავსო. რთულია, ადამიანმა ისე სრულყოს საკუთარი თავი და სულიერად ისეთ მაღალ საფეხურზე ავიდეს, რომ მხოლოდ სინატიფე და სილამაზე ანიჭებდეს კმაყოფილებას. გაცილებით ადვილია ადამიანების ქვენა გრძნობების კულტივირება. შესაბამისად, მეტი მსმენელი ჰყავს პოპულარულ კულტურას, სადაც ნაკლებია მუსიკა და მეტია უხამსობა. მარტო მუსიკაზეც არ ვლაპარაკობ. ეს ეხება კინოსაც და, ზოგადად, გემოვნების დეფიციტს. ძალიან ადვილია ადამიანის ქვევით ჩამოქაჩვა და ძალიან ძნელია მისი მაღალ სულიერ პლასტამდე აყვანა. 

- ამ ტენდენციის დაძლევა როგორ წარმოგიდგენიათ? ცხადია, რეცეპტს არ გთხოვთ, თქვენი მოსაზრება გაგვიზიარეთ. 

- ძალიან ძლიერი უნდა იყოს საპირწონე. მაგრამ, სად არის?! რაზე ლაპარაკობს დღეს ხალხი სატელევიზიო გადაცემებში? ამ ბოლო დროს აღმოვაჩინე, რომ ჩემს მუსიკალურ კომპოზიციებზე გაცილებით მეტად ადამიანებს ის აინტერესებთ, რას ვამბობ. და მით უფრო მეტად აინტერესებთ, რაც უფრო მარტივად მიმაქვს სათქმელი. სიმარტივისკენ ლტოლვა, მე მგონი, დამღუპველია. კიდევ ვამბობ, საპირწონედ უნდა იქმნებოდეს ის, რაც ადამიანის სულიერებას აამაღლებს. 

- შეცდომებზე მინდა, ვილაპარაკოთ. ჩემთვის ძალიან საინტერესოა, რომ თქვენ საკუთარი შეცდომები გააზრებული გაქვთ არა მხოლოდ იმის შემდეგ, რაც მათ დაუშვებთ, არამედ, მანამდეც. „რა შეცდომასაც ვუშვებდი, გააზრებული მქონდა. შეცდომას ემოციას აყოლილი არასდროს ჩავდიოდი. კონკრეტულ ნაბიჯს ვდგამდი და ვიცოდი, რომ ეს იყო შეცდომა.“ თუმცა, თქვენმა გამოცდილებამ მოგვიანებით გათქმევინათ: „კლიშეა, რომ შეცდომებზე ვიზრდებით. შეცდომები ანგრევს. ნუ გავიზრდებით ჩვენს შეცდომებზე.“ სინამდვილეში, თქვენც ხომ თქვენმა საუკეთესო შეცდომამ შემოგიბრუნათ ცხოვრების ვექტორი და სიღრმეს გაზიარათ?

- პირდაპირ გეტყვით - ის შეცდომები რომ არ ყოფილიყო, ბევრ რამეს ავირიდებდი. ნამდვილად ვისურვებდი, რომ ის შეცდომები არ ყოფილიყო. უბრალოდ, არის რაციო და არის სუსტი ნებისყოფა, შეიძლება, ქალური სისუსტე, რაც ამ შეცდომებს გაშვებინებს. შეიძლება, რისკისკენ მიდრეკილებაც იყოს. 

- და რისკი შეიძულეთ.

- რისკი, გააჩნია, რაში. ცხოვრებაში არა, მაგრამ შემოქმედებაში რისკი კარგია. დევიდ ბოუიმ თქვა ერთხელ - სწორედ მაშინ იქმნება საოცრება, როდესაც იატაკი ფეხქვეშ გეცლება და კომფორტის ზონიდან გამოდიხარო. ერთმა წმინდა მამამ თქვა, ქრისტიანობა არის კომფორტის ზონიდან გამოსვლა და რისკის ზონაში შესვლაო. სხვათა შორის, რომის პაპის ნათქვამია: რწმენა არის რისკი, რომლის გარეშეც სიცოცხლეს ვერ გავრისკავდიო. მოკლედ, შემოქმედებაში რისკი საჭიროა, პირად ცხოვრებაში კი ექსპერიმენტების წინააღმდეგი ვარ. 

- ეს ვიცი, მაგრამ „ჩაის თემაში“ რაზეც ისაუბრეთ, იმას მინდა, დავუბრუნდეთ - როგორ არ დააბრუნეთ შემთხვევით გადმოყოლილი ფული. მთელი ცხოვრება მოგყვებათ იმ შემთხვევის გააზრება და გაკვეთილი. რატომ არ აღიარებთ, თუნდაც, ამ შეცდომის პოზიტივს? 

- ძალიან სახიფათოა. შეიძლება, ვინმემ წაიკითხოს და იფიქროს, რომ შეცდომა კარგია. არ არის საჭირო. დაუჯერეთ, თუკი გყავთ ადამიანი, რომელიც დაგიცავთ და გეტყვით: „ეს შეცდომაა და ფრთხილად იყავი!“ 

- მაგრამ ხომ აღიარებთ, რომ თქვენმა შეცდომებმა გაგზარდათ?

- დიახ, მაგრამ ჯობდა, არ ყოფილიყო. ჯობდა, სხვანაირად გავზრდილიყავი. სხვის შეცდომაზეც კი არ მინდა, რომ გავიზარდო.

 

„ძალას მაძლევს ის, რომ ჩემს ცხოვრებაში არ შემოვუშვი სულელი ადამიანი.“

 


- ახლა იმის შესახებ ვისაუბროთ, რომ თქვენი ემოციური ასაკი უკან-უკან მიდის, როცა ბიოლოგიური ასაკი მიდის წინ. რა არის მთავარი მოტივი, რაც გაახალგაზრდავების ძალას გაძლევთ?

- მუსიკა, შემოქმედება, ჩემი საქმიანობა... ის, რომ ძალიან მიყვარს ჩემი საქმე; ის, რომ ამ საქმის შედეგი ადამიანებს მოსწონთ; ის, რომ ძალიან ბევრს ვმოგზაურობდი და ის, რომ მცირედითაც ბედნიერი ვარ; ის, რომ შემიძლია, უცხო ქალაქში, ყავის ჭიქით ხელში, ქუჩაში უსასრულოდ ვიარო - ეს ისეთ ბედნიერს მხდის. 

- თბილისში სიარულიც, მგონი, ბედნიერს გხდით.

- დიახ, თბილისშიც 15 კილომეტრს დავდივარ ყოველდღიურად. რაც არ უნდა მოხდეს ჩემს ცხოვრებაში, ვიცი, იმიტომ ხდება, რომ ღმერთს ვუყვარვარ. შესაბამისად, აღარ ვფართხალებ და წვრილმანებზე არ ვნერვიულობ. ძალას მაძლევს ის, რომ ჩემს ცხოვრებაში არ შემოვუშვი სულელი ადამიანი - მამაკაცს ვგულისხმობ, რა თქმა უნდა. მარტო იმიტომ თუ შემოვუშვებდი, რომ დაქორწინებული ვყოფილიყავი. მაგრამ არ შემოვუშვი და ამ ადამიანმა ცხოვრება არ გამიმწარა. არადა, ჩემს სახლში როდესაც შევდივარ, ეს არის კომფორტის ზონა. ეს არის სიმშვიდე. ძალას მაძლევს ის, რომ, როგორც გითხარით, შესანიშნავი მეგობრები მყავს. ძალიან იშვიათია ასეთი მეგობრობა ახალ თაობაში - რომ ისინი ჩემთვის არიან და მე მათთვის ვარ. 

- მაგრამ ემოციური გაახალგაზრდავების პროცესში ჩავარდნებიც გქონდათ. 

- რა თქმა უნდა, 15 წლიდან 32 წლამდე რთული ცხოვრება გავიარე. ცხოვრება ჩემს მხრებზე მომქონდა. მსუბუქი და ფარფატა ვერ ვიქნებოდი იმიტომ, რომ საქმე მქონდა წამოკიდებული: უნდა გავმხდარიყავი ადამიანი, უნდა მესწავლა ერთგან, მეორეგან, მამისთვის უნდა მომევლო, ენები უნდა შემესწავლა, ფული უნდა მეშოვა. რაც მე სამსახურებში ვიმუშავე, მუსიკალური კარიერის პარალელურად, რა გითხრათ... მაგრამ ახლა უკვე მაქვს უფლება, რომ ვაკეთო ის, რაც მიყვარს და ვაკეთო ისე, როგორც მიყვარს. მადლობა უფალს ამისთვის. 

- მე როგორც გამოვთვალე, როცა 25 წლის იყავით და მუსიკალური კარიერა დაიწყეთ, მამათქვენი უკვე საკმაოდ ასაკოვანი იყო. თქვენი სტუდენტობის დროსაც, როდესაც ძალიან გაკონტროლებდათ, უკვე ასაკში იყო. 

- მე გვიანი შვილი ვარ. 

- გასაგებია, მაგრამ რანაირად ხდებოდა ასე, რომ ოჯახს ფინანსურად თქვენ უზრუნველყოფდით, ამდენს შრომობდით და მაინც ვერ დააღწიეთ თავი მამის სიმკაცრეს? 

- დავაღწიე. ოღონდ, ამას დრო დასჭირდა. 

- რა ასაკში დააღწიეთ თავი? 

- როგორც კი მუშაობა დავიწყე და ჩემი შემოსავალი გამიჩნდა, ასაკთან ერთადაც, რა თქმა უნდა, კონტროლი ნულზე დავიდა. 

- ამის მოსმენა მინდოდა. ეს არსად არ გითქვამთ. 

 
მე ვარ კარგი კონიაკივით. რაც დრო გადის, მით უკეთესად ვგრძნობ თავს.

 

- თქვენ ამბობდით, რომ ასაკთან ერთად, ყელის კუნთები დუნდება და ბევრი ვარჯიშია საჭირო, რომ ეს არ მოხდეს. მეორე მხრივ, თქვენი ციტატაა: „კარგად მახსოვს უფროსი კოლეგის, დიდი არტისტის ნათქვამი - 50 წლის რომ გავხდი, მერე მივხვდი, როგორ უნდა მემღერაო“. ზუსტად ეს სიტყვები მითხრა ქალბატონმა ნანი ბრეგვაძემ, როცა მასთან მქონდა ინტერვიუ და ეჭვი მაქვს, თქვენც მისგან მოისმინეთ ეს ფრაზა. 

- დიახ, ქალბატონი ნანის ნათქვამია. 

- თქვენს პროფესიონალიზმში რა შეცვალა გამოცდილებამ?

- სიმღერა არ არის მარტო ხმა, ან მარტო ტექნიკა. ეს არის სული. 50 წლის ასაკში ადამიანს უკვე გამოვლილი აქვს გარკვეული გზა; უკვე შემდგარია. იცის, რა უნდა. გარკვეულია ღირებულებებში. ეს ყველაფერი მის შემოქმედებაში აისახება. 

- ყოველთვის პლუსად?

- რა თქმა უნდა. იმიტომ, რომ ემოციის გამოხატვა ახალგაზრდა ასაკში უფრო ზედაპირულია. 13 წლის მაიკლ ჯექსონს რომ ვუსმენდი, საიდან ჰქონდა ბრძენი მოხუცი ადამიანის ემოციების პალიტრა, არ ვიცი. ეს ძალიან იშვიათია. როგორც წესი, ჩვეულებრივი მოკვდავები ემოციურად წლებთან ერთად ვმდიდრდებით. ფიზიკური და ემოციური მხარის შერწყმა შესანიშნავად შეიძლება, თუკი იმუშავებ. მე კლასიკურ მუსიკას მივმართე. დოდო დიასამიძესთან ვმეცადინეობ პერიოდულად, სამი თუ ოთხი წელია. 14 არია მაქვს ჩემთვის შემონახული. ჩემი საოცნებო არიებია და, იმედი მაქვს, ამ მიმართულებითაც რაღაც ნაბიჯებს გადავდგამ. 

- როგორ ფიქრობთ, ტალანტი აზროვნების მასშტაბს თუ უკავშირდება? 

- რა თქმა უნდა. ტალანტი ინტელექტის ნაწილია, მაგრამ ისიც მთავარია, როგორ განავითარებ. ადამიანს, ტალანტის სახით, დიდი საგანძური აქვს, ალმასი, რომელსაც შემდგომი დამუშავება სჭირდება, ბრილიანტად რომ გადაიქცეს. 

- დავაზუსტებ შეკითხვას: ადამიანს, ტალანტთან ერთად, აზროვნების მასშტაბი თუ ეძლევა? 

- აუცილებლად. როცა ტალანტი გეძლევა, რა თქმა უნდა, იქ გარკვეული პლასტები იხსნება. 

- თქვენთვის რა უფრო მნიშვნელოვანია - რას აკეთებთ, თუ რას არ აკეთებთ?

- ფილოსოფიური შეკითხვაა, მაგრამ პასუხი ჩემთვის ერთმნიშვნელოვანია - რასაც ვაკეთებ და რაც უნდა გავაკეთო - ეს არის მნიშვნელოვანი.

 

„კლასიკოსების მუსიკის ინტერპრეტაცია კარგია, მაგრამ ჯერ არ მიმღერია ჩემი სიმღერა.“

 


- რა არის ის, რაც ახლა - თქვენი ცხოვრების ამ ეტაპზე - ნამდვილად გჭირდებათ?

- სულის სიმშვიდე მჭირდება. ღვთიური ენერგიის მოპოვება საკუთარ თავში - ეს მჭირდება ყველაზე მეტად. პროფესიაში, ვიცი, რაც მჭირდება - მუშაობა და მუშაობა. მაგრამ სულის სიმშვიდე და ღმერთთან სინერგია ყველაზე მნიშვნელოვანია.

- თქვენ თქვით, მთავარი სიმღერა ჯერ არ მიმღერიაო. სწორი იქნება თუ არა, ეს გამონათქვამი თქვენს ცხოვრებაზე რომ განვაზოგადოთ და გავიგოთ, როგორც ფრთიანი ფრაზა? 

- არა, მხოლოდ და მხოლოდ სიმღერა ვიგულისხმე. კლასიკოსების მუსიკის ინტერპრეტაცია კარგია, მაგრამ ჯერ არ მიმღერია ჩემი სიმღერა - ისევე, როგორც ნანიმ იმღერა თავისი; ისევე, როგორც ელა ფიცჯერალდმა იმღერა. ეს აუცილებლად მოხდება, თუ ღმერთი მაცოცხლებს და თუ ჯანმრთელად ვიქნები. 

- დიდი მადლობა საინტერესო საუბრისთვის. ინტერვიუს დავასრულებთ თქვენი კომენტარით ცნობილი ადამიანების ორ გამონათქვამზე. პირველი ციტატა ეკუთვნის შოტლანდიელ მწერალს რობერტ ლუის სტივენსონს (1850-1894): „ლომი ნადირთა მეფეა და, ამის გამო, შინაურ ცხოველად არ გამოდგება. ზუსტად ასევე, სიყვარული მეტისმეტად ძლიერი გრძნობაა იმისთვის, რომ ბედნიერი ქორწინების საფუძვლად გამოდგეს.“ 

- სტივენსონი მიყვარს, მაგრამ კატეგორიულად არ ვეთანხმები. ვთვლი, რომ სიყვარული უნდა იყოს ყველაფრის საფუძველი და, მათ შორის, ქორწინების. სიყვარული ღმერთის თვისებაა და ადამიანი ოჯახში სწავლობს ღმერთის სიყვარულს, ეგოიზმის უგულებელყოფას, შვილებისთვის და მეუღლისთვის თავგანწირვას. ამიტომ, დიდი პატივისცემით სტივენსონთან, მაგრამ კატეგორიულად არ ვეთანხმები. 

- მეორე ციტატის ავტორია გერმანელი კულტურის ფილოსოფოსი, ჰუმანისტი ალბერტ შვაიცერი (1875-1965): „ბედნიერება კარგი ჯანმრთელობა და ცუდი მეხსიერებაა.“

- ცუდი მეხსიერება, ამ შემთხვევაში, ცუდის მიმართ გულმავიწყობას გულისხმობს. ეს ბედნიერების ერთ-ერთი ასპექტი ნამდვილად შეიძლება იყოს. მაგრამ გააჩნია, ვისთვის რა არის ბედნიერება: ზოგისთვის წუმპეში ჩაწოლა და თავისი ვნებებისთვის წყლის დასხმაა; ზოგი ფიქრობს, რომ მდიდარი მოსავლის აღებაა ბედნიერება; ვიღაცისთვის ბედნიერება შვილების ყოლაა, ვიღაცისთვის - წარმატებული პროფესიული კარიერა. ჩემთვის ბედნიერება სულიერი კატეგორიაა, სულის გადარჩენაა ბედნიერება. 


 

ფოტომასალა: ზურაბ ქურციკიძე

გუნდი

ირაკლი გედენიძე

ზურაბ ქურციკიძე

გიო კუსიანი

გიორგი ურუშაძე

თამთა ყუბანეიშვილი

ნანა ყურაშვილი

ინგა ქორიძე