×
„პირველსაწყისად მაინც საკუთარი თავის შეცნობას ავიღებდი“

კაკი ზოიძე

ჯანმრთელობის პოლიტიკის სპეციალისტი


3670

ინტერვიუს შესახებ

კაკი ზოიძეს ისეთს, როგორსაც ამ ინტერვიუთი გაიცნობთ, აქამდე მხოლოდ მისი ახლობლები იცნობდნენ. 

ინტერნეტში ვერ ნახავთ ერთ მასალასაც კი, სადაც ყველასთვის კარგად ცნობილი ადამიანი - კაკი ზოიძე საკუთარ თავზე ლაპარაკობდეს. ჩემი კითხვების პასუხადაც უფრო ამბებს ყვება - ჩანს, რომ საჯარო სამსახურიდან გამოყოლილი გამოცდილებით, ყველა სიტყვას საცერში ატარებს. არ აქვს ჩვევა, ზედმეტად გაიხსნას, მაგრამ ბუნებით გულწრფელია. 

ამ ინტერვიუში დაინახავთ კაკი ზოიძის ენთუზიაზმსაც, მოტივაციასაც, გულისტკენასაც, ადამიანობასაც და, რაც მთავარია, „ამოუშანთავ ოპტიმიზმს“, რაც, ჩვენი მკითხველებისთვის, მგონი, საუკეთესო საახალწლო საგზალია. 

ბედნიერ ახალ წელს გისურვებთ! 

ია ანთაძე

- კაკი, ამ ორიდან რომელ ცნებას ანიჭებთ უპირატესობას - სამართლიანობა თუ თანაგრძნობა?

- (პაუზა) მაინც, ალბათ, თანაგრძნობა. ეს ცნება ნიშნავს, რომ სხვასთან ერთად განიცდი. თანაგრძნობასთან ძალიან ახლოს არის თანალმობა, რაც ნიშნავს, რომ, სხვა ადამიანთან ერთად, ერთი ალმის ქვეშ ხარ და საერთო ინტერესი გაქვს. თანაგრძნობასა და თანალმობაზეა დამოკიდებული, საზოგადოება რამდენად ერთიანია, რამდენად შეუძლია, იარსებოს. ჩემი აზრით, ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი, რამაც საუკუნეები გამოგვატარა და მოგვიყვანა იქ, სადაც ვართ, ის არის, რომ ჩვენს ხალხში თანაგრძნობა, თანაზიარობა, თანალმობა ყოველთვის განვითარებული იყო. 

- თქვენთვის რა არის ის ორი თვისება, რასაც ყველაზე მეტად აფასებთ ადამიანში?

- პირველი, ალბათ, ჭკუა და მეორე, ალბათ, დიდსულოვნება, რომელიც მოიცავს თანაგრძნობასაც, სამართლიანობასაც და ბევრ სხვა რამეს.

- როგორ ფიქრობთ, ადამიანები, რომლებიც მხოლოდ საჯარო სივრციდან გიცნობენ, დაახლოებით ისეთს გხედავენ, როგორიც სინამდვილეში ხართ? თქვენი იმიჯი რამდენად ემთხვევა თქვენს პიროვნებას?

- მე ვიტყოდი, რომ ნაწილობრივ ემთხვევა. ნამდვილად არ ვარ ნიღბით, მაგრამ წინასწარგანწყობას ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს, განსაკუთრებით, თუ ადამიანი პოლიტიკურ ასპარეზზეა. ამიტომ, არ მგონია, რომ ან დადებითი კუთხით, ან უარყოფითი კუთხით ობიექტური სურათი იხატებოდეს, თუნდაც, ჩემი პიროვნების. სადღაც შუაშია სიმართლე (იცინის).

- გქონიათ შემთხვევა, როცა თქვენი იმიჯი სპეციალურად შელახულა? მე არ მახსოვს. 

- სამწუხაროდ, საქართველოში პოლიტიკოსი ავტომატურად განწირულია ლანძღვისთვის. არ მაქვს პრეტენზია, რომ მაინცდამაინც მე ვარ წესიერი ადამიანების კვინტესენციური წარმომადგენელი. მაგრამ პოლიტიკოსის მიმართ აპრიორი უარყოფითი დამოკიდებულება ბევრ წესიერ ადამიანს უშლის ხელს, რომ პოლიტიკაში მოვიდეს, ან დიდხანს დარჩეს. ის საზომი, რითიც პოლიტიკოსს უდგებიან, დამთრგუნველია ადამიანისთვის და, უფრო, მისი ოჯახისთვის. 

- თქვენ ეს პირადად გაიარეთ? 

- რა თქმა უნდა. რაც არ უნდა ეცადო, კარგი გააკეთო, ყოველთვის იპოვიან სალანძღავს. შეიძლება, ვიღაც აფასებს შენს სულისკვეთებას,  ინიციატივებს, დამოკიდებულებებს... მაგრამ ყველაზე ხშირად ის ხდება, რომ შენს ნათქვამს კონტექსტიდან ამოჭრიან და იწყება სოციალურ ქსელში ბურთაობა - ან გაბუქება, ან სხვა კონტექსტში გადატანა იმისთვის, რომ ადამიანზე ცუდი წარმოდგენა შეიქმნას. ამიტომაც, ბევრს ჰგონია, პოლიტიკაში ყველა იმისთვის მოდის, რომ ხალხის ძარცვით გაკეთდეს. ეს ძალიან სამწუხაროა. ნამდვილად ვიცნობ არაერთ პოლიტიკოსს, რომელიც გულანთებული პატრიოტია და რომელსაც დიდი, არაეგოისტური მიზნები ამოძრავებს. მაგრამ, თუ პოლიტიკაში მიდიხარ, მზად უნდა იყო, რომ ბევრი ტალახი მოგხვდება. ეს ტალახი, ჩემი აღქმით, ხშირად დაუმსახურებელია. 

- ვფიქრობდი, რომ ძალიან პოზიტიური იმიჯი გაქვთ და მაინტერესებდა, ეს იმიჯი რამდენად ახლოსაა რეალობასთან. ასეთ პასუხს თქვენგან არ ველოდი. 

- მარტივ მაგალითს მოგიყვანთ. 2017 თუ 2018 წელს პარლამენტთან მორიგი დემონსტრაცია ტარდებოდა კონკრეტული მოთხოვნით, რომ პენსია გაიზარდოს და საარსებო მინიმუმს გაუტოლდეს. მოვიდა ჟურნალისტი და მკითხა, თქვენ თუ ემხრობით, რომ პენსია საარსებო მინიმუმს გაუტოლდესო. მე ვუთხარი, საარსებო მინიმუმი სტატისტიკური ცნებაა და არ ვემხრობი, რომ პენსია მას გაუტოლდეს, რადგან პენსია ისედაც საარსებო მინიმუმზე მეტი გამოდის; ვემხრობი, რომ პენსია გაცილებით გაიზარდოს და რეალურ საჭიროებებს აკმაყოფილებდეს-მეთქი. ამის შემდეგ, ინტერნეტში ვხედავ სათაურს: „ზოიძე: პენსია საარსებო მინიმუმზე მეტია“. ამას მოჰყვა უამრავი გაჭირვებული ადამიანის ბრაზი და აგრესია. მეორე მხრივ, როცა პოლიტიკიდან მიდიხარ, უარყოფითი ნაკადიც იკლებს.

- თქვენმა მეგობარმა გიორგი გოცაძემ თქვა, კაკი ის ადამიანია, ვისთვისაც ჭიქა მუდამ ნახევრად სავსეაო. ამ ფრაზით მან მიანიშნა თქვენს ოპტიმისტურ ხასიათზე, რასაც თქვენც არ უარყოფთ. რა უდევს საფუძვლად თქვენი ხასიათის ამ თვისებას? შემთხვევით ხომ არ ხდება, რომ ადამიანი დადებითად არის განწყობილი სამყაროს მიმართ?

- თავიდანვე გამოუსწორებელი ოპტიმისტი ვიყავი. ყველაზე ბნელ წლებშიც ვფიქრობდი, რომ აუცილებლად განათდებოდა ქვეყანა; აუცილებლად გვექნებოდა წამლები, რომლებითაც ავადმყოფებს ვუმკურნალებდით. ერთ-ერთი მოტივი, რის გამოც პრაქტიკოსი ექიმობიდან წამოვედი (თუმცა, ძალიან მიყვარს ეს პროფესია), ის იყო, რომ 90-იანებში ჯანმრთელობის დაცვის სისტემა, ფაქტობრივად, გაჩერდა. ვიღაცას უნდა ემკურნალა სისტემისთვის და მაშინ ამ ამბიციით წამოვედი, ამ მიმართულებით მუშაობა ჩავთვალე საჭიროდ. იმ პერიოდის ერთ ამბავს მოგიყვებით: ახალი წლის ღამეს, საავადმყოფოში ვმორიგეობდი. არც შუქი იყო, არც წყალი, არც გათბობა. ავადმყოფებს გაზქურებით და საკუთარი ფულით ნაყიდი საწვავით ვათბობდით. ამ დროს, რეანიმაციის კარზე ბრახუნი გავიგეთ. აფხაზეთის ომი ახალი დამთავრებული იყო. ერთ-ერთი, ეტყობა, ომიდან დაბრუნებული ადამიანი, ნარკოტიკულ საშუალებას ითხოვდა. ოღონდ, ჯერ ახალი წელი მოგვილოცა და მერე ავტომატი მოგვიშვირა. ნარკოტიკული საშუალება არ გვქონდა და სხვა გზა არ იყო, ამინაზინი მივეცით. ექიმებმა იციან, რომ საკმაოდ მძიმე ფსიქოტროპული პრეპარატია. როცა ახალი წლის მოლოცვასთან ერთად, შუბლში მოშვერილ ავტომატის ლულას მიიღებდი, მაშინაც კი ოპტიმისტი ვიყავი. ერთია, რომ როცა ახალგაზრდა ხარ, წესით, ოპტიმისტი უნდა იყო. მაგრამ 52 წლის ვარ და ამ მხრივ არ შევცვლილვარ. კი, გიორგიმ შეიძლება დამამუნათოს, რომ ჭიქას ყოველთვის ნახევრად სავსედ ვხედავ, მაგრამ, ჩემი აზრით, ცხოვრების  სწორი ხედვაა. სხვათა შორის, ბევრი რამ, რისი იმედიც მქონია, ასრულებულა. ალბათ, ესეც არის ჩემი ოპტიმიზმის საფუძველი. თუ ადამიანი სწორად ცხოვრობ, თუ შრომობ, თუ არ გეზარება... თუ სხვის ცრემლებზე, უბედურებაზე, სიკვდილზე არ ააგებ საკუთარ კეთილდღეობას, ეს კეთილდღეობა აუცილებლად მოვა. ჩემი ერთი მეგობარი ამბობს: „უარი ხომ ჯიბეში გვიდევს?! ვცადოთ!“ ჩემი კრედოც ეს არის. 

 

 

 „დიახ, 90-იან წლებში, ყველაზე მძიმე პერიოდში მიმუშავია სანიტრადაც, ექთნადაც და ექიმადაც.“

 


- ახლა რეანიმაცია და აფხაზეთი ახსენეთ. ორივესთან დაკავშირებით მაქვს თითო კითხვა. რაც კი ინტერნეტში იძებნება, თქვენს ყველა „CV”-ში წერია, რომ 1990-1991 წლებში საწარმოო გაერთიანება „აზოტის“ მედსანნაწილში, რეანიმაცია/ინტენსიური თერაპიის პალატების სანიტარი იყავით. რატომ აღნიშნავთ ამ ფაქტს? ეს თქვენთვის ემოციურად ან პროფესიულად მნიშვნელოვანი გამოცდილება იყო?  

- ეს ჩემი შრომითი ცხოვრების ნაწილია. ყველა იმ ადამიანის შრომა, რომელიც მეორე ადამიანის გადარჩენას ემსახურება, არა მხოლოდ დასაფასებელია, არამედ, საამაყოც.  სამედიცინო ინსტიტუტის ბევრი სტუდენტი მუშაობდა საავადმყოფოში სანიტრად ან ექთნად იმისთვის, რომ პირველი შეხება ჰქონოდა თავის პროფესიასთან. 

- ამას „CV”-ში წერენ? 

- რა ვიცი... არ მიმაჩნია, რომ ჩემი ცხოვრების რომელიმე მონაკვეთი დასამალი იყოს. როცა ვწერ, ვინ ვარ, ამ ჩანაწერით ვამბობ, რომ მე ვიცი, რას ნიშნავს სანიტრობა,  ასევე, ვიცი, რას ნიშნავს ვიცეპრემიერობა თუ საპარლამენტო კომიტეტის თავმჯდომარეობა. დიახ, 90-იან წლებში, ყველაზე მძიმე პერიოდში მიმუშავია სანიტრადაც, ექთნადაც და ექიმადაც. ამას ხაზგასმით არ ვამბობ. რადგან მკითხეთ, გპასუხობთ. არ იყო სასიამოვნო მძიმე მდგომარეობაში მყოფი ადამიანების მოვლა, მაგრამ ჩემი ცხოვრების არცერთ ნაწილს არ ამოვშლიდი ჩემი „CV”-დან, არც ისტორიიდან, არც ჩემი მოგონებებიდან. 

- სულ მალე გეტყვით, რა არ გიწერიათ „CV“-ში, მაგრამ მანამდე მინდა, აფხაზეთის ომი გავიხსენოთ. 1993 წლის სექტემბერში, სოხუმის დაცემის შემდეგ, თქვენ, 25 წლის ახალგაზრდა ექიმი, მოხალისედ წახვედით სვანეთში, სოფელ ჭუბერში და, ერთი თვის განმავლობაში, გადაუდებელ დახმარებას უწევდით აფხაზეთიდან დევნილ მოსახლეობას. შეიძლება თუ არა, ვთქვათ, რომ ეს იყო გამოცდილება, რომელმაც ბევრი რამ შეცვალა თქვენში? 

- ემოციურად ძალიან მძიმე ერთი თვე იყო. დილის ექვსიდან ღამის პირველ საათამდე შეუჩერებლად ვმუშაობდით. „ექიმები საზღვრებს გარეთ“ ორგანიზაციის ესპანელ ექიმებთან და ექთნებთან ერთად ვიყავი. ბრწყინვალედ იმუშავეს. იმ დღეებში მივხვდი, რას ნიშნავს დევნილობა და ეს ჩემთვის სხვისგან მოსმენილი ამბავი აღარ იყო შემდეგ, ცხოვრების სხვა ეტაპებზე.

 
თითოეული დღე მახსოვს, თითოეული კადრივით არის ჩაბეჭდილი. ბევრი რაღაც დამავიწყდა იმის მერე... ძალიან ბევრი წელი გავიდა, მაგრამ ის დღეები არ დამვიწყებია. თითოეული დღე მახსოვს, რა ხდებოდა, როგორ იყო...

ვისმენდი ისეთ ისტორიებსაც, ასეთ ისტორიებსაც და, რა თქმა უნდა, ვხედავდი ტრაგედიებს. იცით, როგორი დრო იყო? იმდენად შეძრწუნებულები ვიყავით სოხუმის დაცემით, რომ იმ მომენტში ყველა ერთნაირად უბედურად ვგრძნობდით თავს. შესადარებელი არავინ გვყავდა, ვინ იყო ცუდად და ვინ - უარესად. მაგრამ მეორე მხარესაც ვუყურებ და გეტყვით, რომ ათასობით ადამიანი ფიზიკურად გადავარჩინეთ. მთელი ჩემი საექიმო კარიერის მანძილზე, ალბათ, ამდენი ადამიანისთვის დახმარების საშუალება არ მქონია. ერთ ფაქტს გავიხსენებ, რომელიც საჯაროდ არ მომიყოლია, მაგრამ მეხსიერებაში ძალიან ჩამრჩა. მაშინ უზარმაზარი სიკეთე ჩაიდინა ჭუბერის მოსახლეობამ. შეიფარეს, რამდენიც შეეძლოთ და ვინც შეეძლოთ. დიდი კეთილშობილება გამოიჩინეს, თვითონ რა ჰქონდათ, მაგრამ დევნილებს ყველაფერი გაუნაწილეს. ისე მოხდა, რომ ესპანელი ექიმები და მე ერთ-ერთ ოჯახში ვცხოვრობდით, თორმეტ ადამიანს გვეძინა ერთ ოთახში. გვერდზე ოთახში კი თხუთმეტიოდე დევნილი აფარებდა თავს. ერთ დღეს დაიკარგა ათასი დოლარი, ორგანიზაციის თანხა, რომელიც ესპანელებს საერთო ხარჯისთვის ჰქონდათ. იმ დროს დიდი თანხა იყო. ძალიან მძიმედ განვიცადეთ. ოჯახი არ მოიპარავდა და გამოვიდა, რომ გვერდზე ოთახში მცხოვრებმა დევნილებმა მოიპარეს. გავედი მათთან და ვუთხარი: არ მაინტერესებს, ვისი წაღებულია. წარმოიდგინეთ, ამ ადამიანებმა რამდენი ქართველი გადაარჩინეს. არავის არაფერს გაბრალებთ, თქვენს თავზე ნუ მიიღებთ. მაგრამ თუ ეს ფული სადმე აქ არის, იქნებ, ერთ საათში დატოვოთ ამა და ამ ადგილზე. ერთ საათში ის თანხა იმ ადგილზე დამხვდა. რომ მეკითხებით, თქვენს ოპტიმიზმს რა საფუძველი აქვსო, ასეთი საქციელი მაძლევს საფუძველს, ვიფიქრო, რომ ჩვენს ერში არის ღირსება. ეს მაძლევს სტიმულს ბევრი ნაბიჯის გადასადგმელად, თუნდაც, იმის საფუძველს მაძლევს, რომ ორჯერ დავბრუნდი პოლიტიკაში. 

 

 

„კითხვა „როგორ ხარ?“ ქართველისთვის ნიშნავს, რომ მართლა გაინტერესებს, როგორ არის ის ადამიანი.“

 


- ახლა იმ გამოცდილებაზე ვისაუბროთ, რაც თქვენს „CV“-ში არ წერია და რასაც ძლივს სადღაც მივაგენი: 2003-2016 წლებში თქვენ კონსულტანტი და ანალიტიკოსი იყავით ისეთ ორგანიზაციებში, როგორებიცაა მსოფლიო ბანკი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია, ევროგაერთიანება, აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტო და სხვა... ამ პერიოდში 15 სხვადასხვა ქვეყნის ჯანდაცვის პოლიტიკის შემუშავებასა და განხორციელებაში მონაწილეობდით. რამ განაპირობა, რომ ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად სხვა ქვეყანაში არ წახვედით? 

- ასეთი რამ აზრადაც არ მომსვლია. ვერ წარმომიდგენია, როგორ შეიძლება, საქართველოს გარეთ ვიცხოვრო. მომიხდა ამერიკაში ორი წელი ცხოვრება, თან, იმ პერიოდში, როდესაც არც სკაიპი იყო, არც მობილური ტელეფონი. წერილს რომ ვგზავნიდი ელექტრონული ფოსტით, ჩემი მეუღლე სადღაც ოფისში უნდა მისულიყო, რომ ეს წერილი აეღო. ჯერ კოლუმბიის უნივერსიტეტში ვსწავლობდი და მერე ვმუშაობდი ამერიკაში ჯანდაცვის დაზღვევის უზარმაზარ კომპანიაში Kaiser Permanente", რომელიც მაშინ 8 მილიონ ადამიანს უვლიდა. 

- როგორც ვიცი, კოლუმბიის უნივერსიტეტში ჯანდაცვის პოლიტიკას სწავლობდით.

- დიახ, ერთი წელი ნიუ-იორკში ვცხოვრობდი და მერე ერთი წელი ვცხოვრობდი სან-ფრანცისკოში, რომელიც აშშ-ის მარგალიტია. ვმუშაობდი, საკმაოდ მაღალი შემოსავალი მქონდა, მანქანა მემსახურებოდა, გადასახადებს არ ვიხდიდი, რადგან ასეთი შეთანხმება იყო ჩვენ შორის. ოჯახიც უკვე თან მყავდა. იმის მიუხედავად, რომ ძალიან კარგი პირობები გვქონდა, - „ძროხა მოგვენატრა“ იყო სერიოზული თემა ოჯახში, თუნდაც, როდესაც „დისნეილენდში“ მიმყავდა შვილები. ამ „ძროხა მოგვენატრას“ ეგიდით ჩამოვედით საქართველოში და იმის შემდეგ თავში აზრად არ მომსვლია, სადმე წავსულიყავი. მიმაჩნია, რომ ერთ-ერთი საუკეთესო ქვეყანა გვაქვს. ის სოციუმი, რაც ჩვენს ქვეყანაშია; ის სამეგობრო წრე, რომელიც გვყავს; ის საახლობლო, რომელიც ჩვენს გარემოს ქმნის; ის დამოკიდებულება, რაც ერთმანეთთან გვაქვს, - არსად არ არის მსოფლიოში. კიდევ ერთ ამბავს მოგიყვებით. როცა ამერიკაში პირველად ჩავედი და უცხო გარემოში პირველი ადამიანები გავიცანი, შემდეგ შეხვედრაზე ერთ-ერთმა მათგანმა მკითხა: „How are you?” („როგორ ხარ?“) მეც მოუვუყევი - ასე ვარ, ცოტა აქეთ, იქით... ზრდილობიანად კი მომისმინა ამ ადამიანმა, მაგრამ, ამის შემდეგ, რომ დამინახავდა, ქუჩის მეორე მხარეს გადადიოდა. იქ კითხვა: „როგორ ხარ?“ ნიშნავს, რომ უნდა უპასუხო „Excellent!" „Good!" („კარგად ვარ!“). ეს არის მომართვის ზრდილობიანი ფორმა, რომელსაც ასევე ზრდილობიანად უნდა შეაგებო მოკლე პასუხი, რომ კარგად ხარ, - და არა შეთავაზება: „წამოდი, ავიღოთ კიტრი, პამიდორი, ყველი, მშობლიური „რვა ნომერი“ და მომიყევი, ერთი, რა ტრაგედია დაატრიალე ოჯახში.“ ცნობილი ფილმიდან ეს ციტატა ზუსტად ასახავს ჩვენს დამოკიდებულებას ერთმანეთის მიმართ. შემდეგ ამერიკელებს ვუხსნიდი, რომ ჩვენთან თუ ადამიანს ჰკითხე, როგორ არის და შეამჩნიე, რომ უხასიათოდაა, შეიძლება, ყველაფერი გვერდზე გადადო, ხელი მოხვიო, წაიყვანო და თავისი დარდი მოაყოლო. კითხვა „როგორ ხარ?“ ქართველისთვის ნიშნავს, რომ მართლა გაინტერესებს, როგორ არის ის ადამიანი. ჩვენთან სოციალური მხარდაჭერის ქსელები მძლავრია და ადამიანებს შორის დამოკიდებულება სხვა ქვეყნებისგან განსხვავდება. ეს არის, რის გამოც  ვერასდროს დავრჩებოდი საცხოვრებლად სხვა ქვეყანაში. 

- ისიც უნდა ვთქვათ, რომ ზრდასრულობიდან მოყოლებული, თქვენს საქმიანობას, პირდაპირ თუ ირიბად, გასდევს ერთი ხაზი - ქვეყნის სამსახურში ყოფნის სურვილი. დაკვირვებული თვალისთვის ეს შესამჩნევია. საიდან მოვიდა საკუთარი ფუნქციის ასეთი გააზრება? ასე გზრდიდნენ? თუ პირადად თქვენი მონაპოვარია, რომ სულ ამ თემას უტრიალებთ?

- დიახ, ვუტრიალებ. დარწმუნებული არც ვარ, მესამედაც რომ არ მომიხდეს პოლიტიკაში დაბრუნება. თუმცა, ჩვეულებრივ, ერთსა და იმავე წრეზე არ ბრუნდებიან ხოლმე, მით უმეტეს, პოლიტიკაში. მაგრამ ეს შინაგანი სტიმულია, შინაგანი ცდუნებაა, რომ როდესაც საქვეყნო საქმისთვის მეძახიან, როდესაც ვფიქრობ, რომ აგურის დადება შემიძლია ახალი სისტემის მშენებლობაში, - მინდა, რომ საქმე ბოლომდე მივიყვანო. 

- საიდან გაჩნდა თქვენში ეს მისწრაფება?

- ოჯახიდან, რა თქმა უნდა. ბაბუა ცნობილი ექიმი იყო, ნევროლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში. „პროფესორი ზოიძე“ - ასე ეძახდნენ პაციენტები. ბევრისთვის საყვარელი მასწავლებელი და პატივცემული პროფესორი იყო. მე ოჯახში უფროსი შვილი და უფროსი შვილიშვილი ვიყავი. ბაბუა სულ მეუბნებოდა: „შენ უნდა გამოხვიდე ექიმი და უნდა ემსახურო ხალხს.“ მამა ინჟინერი იყო, მეტალურგიის დოქტორი. მას არ უყვარდა ხმამაღალი საუბარი პატრიოტიზმზე. მაგრამ ხუთი-ექვსი წლის ვიყავით ჩემი ძმა და მე, დაგვკიდა ზურგჩანთა და მთელი საქართველო ფეხით მოგვატარა. გვითხრა: „აი, შვილო, თქვენი სამშობლო რა არის.“ ყველა კუთხის ენით აუწერელი სილამაზე გვიჩვენა; გაგვაცნო ხალხი სოფელში, ქალაქში. ყველა ციხის, ყველა ეკლესია-მონასტრის ისტორია გვიამბო. ცამეტი წლის რომ ვიყავი, მთელი საქართველო ბილიკებით მქონდა მოვლილი. ალბათ, ამ ორმა ფაქტორმა მოიტანა სწორი კომბინაცია - როგორც ექიმს, მქონდა ხალხის მსახურების განცდა და როგორც ადამიანმა, ვნახე, რა არის სამშობლო, რას უნდა ვემსახურო, რისთვის უნდა ვიშრომო. აქედან არის იდეალიზმი და ოპტიმიზმიც, რომლებიც ცხოვრების რეალიებმა დღემდე ვერ ამოშანთა, სამწუხაროდ. 

- რატომ „სამწუხაროდ“?

- (იცინის) პიროვნულად, გარკვეული დისკომფორტების წყაროა პოლიტიკაში ყოფნა. უფრო, ალბათ, ჩემი ოჯახისთვის არის პრობლემა. 

- კარგით, ვილაპარაკოთ პოლიტიკაზე. თქვენ ორ მთავრობასთან თანამშრომლობდით, რასაც იმით ხსნიდით, რომ პოლიტიკა არის საშუალება მიზნის მისაღწევად, ანუ ქვეყნისთვის საჭირო რეფორმების განსახორციელებლად. ბოლოს, პოლიტიკა დატოვეთ და თქვით, რომ ქვეყნის სამსახურში ყოფნა მხოლოდ პოლიტიკაში ყოფნას არ ნიშნავს. დღევანდელი გადასახედიდან, ამართლებთ თქვენს მცდელობებს, რომ სწორედ პოლიტიკის გავლით მიგეღოთ მონაწილეობა ქვეყნის განვითარებაში? თუ პოლიტიკური საქმიანობა თქვენს შეცდომად მიგაჩნიათ?

- არაფერს ვნანობ იმის გარდა, რომ, ალბათ, მეტის გაკეთება შემეძლო თითოეულ იმ პოზიციაზე, სადაც ვიყავი. თუმცა, მიმაჩნია, რომ რაღაც შევცვალე, ან სასიკეთო ცვლილებებში წვლილის შეტანა შევძელი. ვამაყობ იმით, რაც გავაკეთე; გული მწყდება იმაზე, რაც ვერ გავაკეთე. მაგალითად, გული მწყდება, რომ ნარკოპოლიტიკის რეფორმა ვერ გავიტანეთ, მაგრამ მჯერა, რომ ამ საქმეს სხვა მიიყვანს ბოლომდე. 

- ვამაყობო, თქვით და - რითი ამაყობთ?

- ვამაყობ იმით, რომ ახლა ამ შენობაში (და სხვა შენობებში) არ ეწევიან. შემცირდა იმ ადამიანების რიცხვი (2000-მდე ადამიანი), რომლებიც ყოველწლიურად იღუპებოდნენ პასიური მოწევისგან. ზუსტად ვიცი, მე რომ არ ვყოფილიყავი, ეს კანონი პარლამენტში ვერ გავიდოდა. ყოველგვარი თავმდაბლობის გარეშე გეტყვით, არაფრით არ გავიდოდა ეს კანონი, ლევან კობერიძე და მე რომ არ ვყოფილიყავით. ქალბატონი გუგული მაღრაძის დამსახურებაც დიდია, რომელმაც ეს კანონი წინა მოწვევის პარლამენტიდან მოიტანა. რამდენიმე არასამთავრობო ორგანიზაცია გვედგა მხარში, ძალიან ცოტა, ჩვენ წინააღმდეგ კი ბევრი ძლიერი ინტერესი იყო. ზოგადად, პოლიტიკაში ყოფნამ იმედგაცრუებები და ჭაღარა მოიტანა; თითოეული წამოსვლის შემდეგ, ჯანმრთელობის პრობლემები მოიტანა. მაინც არ ვნანობ. ევროპის განვითარებულ ქვეყნებში ადამიანებმა ბევრი იშრომეს, რომ აქამდე მოსულიყვნენ. ინსტიტუტების შექმნასა და განვითარებაში უამრავი ადამიანის სისხლი და ოფლია ჩადებული. ასეთ ქვეყნებს მხოლოდ ის ადამიანები აშენებენ, რომლებიც საკუთარი თავის და საკუთარი ოჯახების იქით იყურებიან; რომლებიც ცდილობენ, რომ საერთო საქმე გააკეთონ და ამაში იპოვონ ცხოვრების აზრი. თავისი აზარტიც აქვს, როდესაც ასეთ საქმეს აკეთებ, თავისი ხიბლიც აქვს. მაგრამ განხიბვლაც ძალიან ადვილია ხოლმე. 

- კარგ მოქალაქეობად რა მიგაჩნიათ - ხელისუფლების მიმართ ნდობა თუ უნდობლობა?

- ხელისუფლებას არასდროს არ უნდა ვენდოთ. ყოველთვის არის ცდუნება, რომ ხალხის ნდობა გადაწყვეტილების მიმღებმა პირებმა ბოროტად გამოიყენონ. ზოგადად, ხელისუფლების მიმართ ნდობა არის ის იდეალი, რომლისკენაც უნდა მივილტვოდეთ. ოღონდ, ქვეყანაში უნდა მუშაობდეს „კონტროლისა და ბალანსის“ მექანიზმი. დემოკრატიული ქვეყნების მთავარი მონაპოვარი სწორედ საპირწონეების სისტემაა და მხოლოდ ამ სისტემის პირობებში, მოსახლეობა ენდობა საკუთარ ხელისუფლებას. იციან, რომ მათი არჩეულია და მათ ინტერესებს წარმოადგენს. თუ აღარ წარმოადგენს, გადაირჩევენ. იქაური დემოკრატიული ინსტიტუტები არ დაუშვებენ, რომ ვინმემ ძალაუფლება ბოროტად გამოიყენოს - ამის ნდობა აქვთ ადამიანებს. გაზაფხულზე, როცა ეპიდემიოლოგიური ბარიერი დავაყენეთ და პანდემიის პირველი ტალღა მოვიგერიეთ, საზოგადოების ნდობა ჩვენი ხელისუფლების მიმართ საკმაოდ მაღალი იყო. დემოკრატიული რეფორმებით, სასამართლოს და პარლამენტის გაძლიერებით, ურთიერთკონტროლის მექანიზმების ამუშავებით უნდა განვამტკიცოთ ეს ნდობა. 

 

 

„არანაირი კმაყოფილება იმასთან დაკავშირებით, რომ მე აღმოვჩნდი მართალი, არ მაქვს.“

 


- პანდემიის სხვადასხვა ეტაპზე, თქვენ სწორი პროგნოზებით გამოირჩევით - თვეებით ადრე ასახელებთ სწორ რიცხვებს. მე პირადად ვადევნებ თვალს თქვენს პროგნოზებს და ამ ფაქტს სხვებიც აღნიშნავენ. სწორი პროგნოზი ანალიტიკოსის გამოცდილებით აიხსნება, გამჭრიახობით, კარგი ინტუიციით, თუ რაიმე სხვა ფაქტორით?

- არასდროს დამისახელებია რიცხვები იმისთვის, რომ ვინმეზე შთაბეჭდილება მომეხდინა. რიცხვებს იმიტომ ვასახელებდი, რომ გვეფიქრა, რა სცენარით შეიძლებოდა განვითარებულიყო მოვლენები. ჩემი პროგნოზები ეყრდნობოდა ეპიდემიოლოგიურ მოდელებს და ანალიტიკურ მონაცემებს (სიეტლის ჯანმრთელობის გაზომვების ინსტიტუტის, ბაზელის ინსტიტუტის, CDC-ს); ასევე, ეყრდნობოდა კოლეგებთან კონსულტაციებს.  პირველი 7-8 თვის განმავლობაში კოვიდის მოგერიების მიზანი ის იყო, რომ დრო მოგვეგო და ქვეყანა უფრო რთული პერიოდისთვის მოგვემზადებინა. საკმაოდ დიდი დრო დასჭირდა, რომ სისტემა ერთი წონასწორობიდან მეორეზე გადაწყობილიყო, მაგრამ გაზაფხულზე 7000 პაციენტს ნამდვილად ვერ გაუძლებდა. მე მაშინ ვამბობდი, რომ სექტემბერში მდგომარეობა გართულდებოდა. არანაირი კმაყოფილება იმასთან დაკავშირებით, რომ მე აღმოვჩნდი მართალი, არ მაქვს. თუმცა, მაშინ, თქვენ იცით, რა ცუდი რეაქცია მოჰყვა ჩემს პროგნოზს. 

- დიახ, მაშინ კატასტროფულად ჟღერდა თქვენი რიცხვები. 

- გაზაფხულზე ამბობდნენ, რომ ინფიცირებულთა რიცხვი ათასს გადააჭარბებსო და მე ვამბობდი, არ გადააჭარბებს-მეთქი. იმიტომ, რომ ვხედავდი კონსოლიდაციას,  რეგულაციების დაცვას. შემოდგომაზე კი დავინახე კოვიდ-19-ით დაღლილობა, რაც ობიექტური ფენომენია: ადამიანი აცნობიერებს საფრთხეს, მაგრამ ვეღარ უძლებს მუდმივ მოლოდინს, მუდმივ შიშს და აღარ იცავს რეგულაციებს. ოქტომბრის დასაწყისში ვთქვი, რომ დღეში 4000 შემთხვევა გვექნებოდა, თუ რეგულაციებს არ დავიცავდით. ეს პროგნოზი გამართლდა და რეალურმა რიცხვმა გადააჭარბა კიდეც 4000-ს. ჩემი პროგნოზი ნამდვილად არ ემყარება ხილვებს, უცხოპლანეტელების ნაკარნახევ ტექსტებს და ღამის სიზმრებს. ჩემი ამოცანა ხალხის გაფრთხილებაა. 

- თქვენ ნათქვამი გაქვთ, რომ პარლამენტში უნდა შეიქმნას საგამოძიებო კომისია, რომელიც დაადგენს, იყო თუ არა კორონავირუსის პანდემიის მართვისას დაშვებული სისტემური შეცდომები. საერთოდ, რატომ გაგიჩნდათ საგამოძიებო კომისიის იდეა? 

- ჩემი ეს იდეა იმ აჟიოტაჟის პასუხი იყო, რომელიც მედიაში ატყდა. როგორც კი რამე ცუდი ხდება, მაშინვე ვიწყებთ დამნაშავის ძებნას, იმის ნაცვლად, რომ პრობლემას მოვუაროთ. როდესაც მეხანძრე ცეცხლში შედის, იმის გარჩევას ხომ არ იწყებს, რატომ გაჩნდა ხანძარი? ჯერ ცეცხლს აქრობს. ეს იყო ჩემი შეთავაზება. მოდი, ჯერ ეპიდემიოლოგიური ხანძარი ჩავაქროთ და მერე დავადგინოთ, ვინ რაზე იყო პასუხისმგებელი. როდესაც საპარლამენტო კომისიაზე ვლაპარაკობდი, რა თქმა უნდა, მრავალპარტიულ პარლამენტს ვგულისხმობდი. მედიასასამართლოები კი არ უნდა მოგვეწყო ისედაც გადაღლილი და შეშინებული ექიმებისთვის, არამედ ობიექტურად უნდა გაგვერკვია, გვქონდა თუ არა სისტემური პრობლემები. მედიის მხრიდან ზეწოლის შემდეგ, ექიმი ვეღარ გაბედავს, რომ შედარებით მსუბუქ ავადმყოფს უარი უთხრას საავადმყოფოში დაწვენაზე. მაგრამ მსუბუქ ავადმყოფს რომ დააწვენს, მძიმესთვის ადგილი აღარ დარჩება. თუ ვინმემ ფული მოიპარა, თუ ვინმემ ცუდი ინვენტარი ან აპარატურა იყიდა, ეს ყველაფერი გავარჩიოთ, დასასჯელი დავსაჯოთ, ოღონდ, იმ დროს, როცა ცეცხლი აღარ იქნება. 

- თქვენი ხედვით, პანდემიის მართვასთან დაკავშირებული პასუხისმგებლობა როგორ ნაწილდება სხვადასხვა სეგმენტს შორის? 

- უპირველეს ყოვლისა, რა თქმა უნდა, მთავრობა არის პასუხისმგებელი ყველაფერზე. მაგრამ, ზოგადად, ჯანმრთელობა ინდივიდუალური პასუხისმგებლობაა. ძალად ჯანმრთელი ვერ იქნები. ინფექციური დაავადებები კიდევ მთლად უნიკალური შემთხვევაა, რომელთან დაკავშირებული პასუხისმგებლობა საუკუნეების განმავლობაში ჩამოყალიბდა. ეს არ არის თანამედროვე ეთიკური სავარჯიშოების თემა. ინფექციური დაავადების შემთხვევაში, შენ პასუხისმგებელი ხარ არა მხოლოდ საკუთარ ჯანმრთელობაზე, არამედ შენი გარშემომყოფების ჯანმრთელობაზეც. სახელმწიფოს პასუხისმგებლობაა, ინფორმაცია ისე მოგაწოდოს, რომ დაგაჯეროს. და მეორე - რომ ხელი შეგიწყოს, სხვის გამო არ დაავადდე: კი, ბატონო, დავიჯერე, ყველაფერს ვასრულებ, მაგრამ სხვა რომ არ იცავს რეგულაციას და მე მიქმნის საფრთხეს, - ეს უკვე სახელმწიფომ უნდა აღკვეთოს. ამიტომ, პანდემიის დროს შეხამებაა ინდივიდუალური და სახელმწიფო პასუხისმგებლობის, სადაც პირველადი მაინც ინდივიდუალური პასუხისმგებლობაა. თუმცა, არც ის შეიძლება, რომ ყველაფერი ინდივიდებს დააბრალო და არც ის შეიძლება, რომ თქვა, მე არაფერს გავაკეთებ და სახელმწიფომ მომიაროსო. 3700000 ადამიანს პოლიციელს და მოდარაჯე აღმასრულებელს ვერ დაუყენებ. 

- თქვენ ამბობთ, რომ თითოეული ადამიანი უნდა იყოს საკუთარი თავის დარაჯი. დარაჯის მთავარი მახასიათებელი კი სიფხიზლეა. სიფხიზლე მხოლოდ კოვიდს არ ეხება, ეხება ყველაფერს და იმას, თუ როგორი ქვეყანა გვაქვს, რამდენად ფხიზელი საზოგადოება გვყავს. თქვენ როგორ ხედავთ, საქართველოს მოსახლეობის ფხიზელი სეგმენტი მთელის რა ნაწილია?

- იმაზე ნაკლებია, რასაც ვისურვებდი, რომ ყოფილიყო. სკანდინავიის ქვეყნებს ან გერმანიას რომ შევხედოთ, მათთან შედარებით გაცილებით ნაკლებია. თუმცა, იტალიას, საბერძნეთს, თურქეთს და სამხრეთის სხვა ქვეყნებს რომ შევხედოთ, ერთმანეთს ვგავართ. ვისურვებდი, რომ  ნამდვილი ევროპული სახელმწიფო ვყოფილიყავით ამ კუთხითაც, რასაც მოსახლეობის სიფხიზლე ჰქვია. ჯანსაღი ცხოვრების წესი დღეს ბევრი ევროპული საზოგადოებისთვის გრძელვადიანი, ხანგრძლივი, ჯანმრთელი ცხოვრების, თვითრეალიზაციის და ბედნიერების საფუძველია. საბოლოო ჯამში, ჩვენ ხომ ბედნიერებისთვის ვიბადებით?! ბედნიერებას ვერ მიაღწევ ფიზიკური და გონებრივი სიჯანსაღის, სოციალური კეთილდღეობის გარკვეული სტანდარტების გარეშე.

 
ეს ყველაფერი მოითხოვს სიფხიზლეს; სიფხიზლეს ზოგადად; სიფხიზლეს იმ ინსტიტუტების მიმართ, რომლებსაც შენ ნდობით აღჭურვავ, - იქნება ეს ხელისუფლება, თუ იქნება სხვა არასამთავრობო ორგანიზაციები, საზოგადოებრივი თუ ასე შემდეგ... სიფხიზლეს, იგივე - რა ვიცი, რა გითხრათ - ყოველდღიურ ურთიერთობაში, რომ შენ არ დაუშვა არასამართლიანი და უხეში, გულგრილი დამოკიდებულება შენი ახლობლების მიმართ, შენი საყვარელი ადამიანების მიმართ, უბრალოდ, უცნობების მიმართ, რომლებიც შენი საზოგადოების წევრები არიან.

სიფხიზლის პირველი წინაპირობა საკუთარი თავის გარედან ყურებაა. კრედო ეს არის, რომ გეყოს სიფხიზლე, არ მოექცე სხვას ისე, როგორც არ გინდა, რომ შენ მოგექცნენ. და კიდევ, თვალებში უნდა უყურო სინამდვილეს, არ უნდა გაექცე. 

 

 

„გამოცდა დიდებითაც და გამოცდა გაჭირვებითაც - ორივე გვაქვს.“

 


- ჩვენი ინტერვიუ 29 დეკემბერს გამოქვეყნდება და ეს იქნება მიმდინარე წლის ბოლო ინტერვიუ. თქვენი მოწვევა მაინცდამაინც ამ დღეს ორი მიზეზით მინდოდა. ჯერ ერთი, სხვა თემებთან ერთად, წლის მთავარ თემაზე ვისაუბრებდით და მეორეც, რა თქმა უნდა, ვისურვებდი ოპტიმიზმით გამორჩეულ სტუმარს იმ ახალი წლის წინ, რომელსაც ყველა იმედით ველოდებით. როგორ ხედავთ შემდეგ რამდენიმე წელიწადს ჩვენი საერთო სამშობლოსთვის? 

- როგორც გამოუსწორებელი ოპტიმისტი, რომელიც ხედავს ნახევრად სავსე ჭიქას...

- მაგრამ, ამავე დროს, სწორ პროგნოზებს აკეთებს...

- მე რეალისტი ოპტიმისტი ვარ, ასეც შეიძლება ვთქვათ. დიახ, 2020 ბევრი თვალსაზრისით მძიმე წელი იყო, არა მხოლოდ კოვიდის გამო, საზოგადოებაში არსებული მძიმე დაპირისპირების გამოც. თუმცა, იმედის მომცემი იყო ის სოლიდარობა, თანალმობა, რაც ყველამ ვნახეთ გაზაფხულზე, როცა საზოგადოება ერთად, მედგრად დადგა პანდემიის წინააღმდეგ და უდიდესი თანაგრძნობა გამოიჩინა ყველაზე მეტად გაჭირვებულების მიმართ. ეს კიდევ ერთხელ მაძლევს ოპტიმიზმის საფუძველს, იმ იმედის საფუძველს, რომ დროებით სიძნელეებს აუცილებლად გადავლახავთ, გამოვივლით ამ ტანჯვას და ჩამოვყალიბდებით იმ საზოგადოებად, საითაც დამოუკიდებლობის პირველივე წლებიდან ვესწრაფოდით. ამას დრო სჭირდება. გამოცდა დიდებითაც და გამოცდა გაჭირვებითაც - ორივე გვაქვს. მომდევნო წლები უკეთესი იქნება თუნდაც იმიტომ, ჩვენი შვილების თაობა მოდის ყველა სფეროში. ისინი დამოუკიდებელ საქართველოში დაბადებული ბავშვები არიან, რომლებსაც იარაღით ხელში დაპირისპირების პერიოდი არ გამოუვლიათ, ამით დამძიმებულები არ არიან. წელს კი, ჩვენს ხალხთან ერთად ვისურვებ, ახალი წელი ოჯახურ წრეში ვიზეიმოთ, თავი მოვარიდოთ მასობრივი თავშეყრის ადგილებს, დიდ წვეულებებს, თუნდაც, ყველაზე საახლობლო წრეში. კოვიდმა ის მოიტანა, რომ ახლა კიდევ მეტად ვაფასებთ სამეგობრო და საახლობლო წრეს, ერთმანეთის თანადგომას. მომავალი წლის ბოლოს ჩვენ შეგვეძლება, ვთქვათ, რომ კოვიდთან დაკავშირებით ყველაზე მძიმე პერიოდი გამოვიარეთ. ჩვენი მოქალაქეების უმეტესობას, იმედი მაქვს, ვაქცინა უკვე გაკეთებული ექნება და მოვა დრო, როდესაც შევძლებთ, გავაანალიზოთ  კოვიდის გაკვეთილები, ცუდიც და კარგიც. ყველას ვულოცავ დამდეგ ახალ წელს! გაცილებით ნათელი ყოფილიყოს და გაცილებით მეტი დრო გაგვეტარებინოს ჩვენს მეგობრებთან და ახლობლებთან ერთად.

- თუ არის რამე ისეთი, რისი მიღწევაც გინდათ, ან აუცილებლად მიგაჩნიათ მანამ, სანამ ცოცხალი ხართ? თუ გაქვთ რაიმე ერთი, ფუნდამენტური მიზანი?

- ასეთი მიზანი ბევრი მქონდა, ჩრდილოეთ პოლუსზე წასვლით დაწყებული, ჯომოლუნგმაზე ასვლით დამთავრებული. ძალიან მინდა, ისეთ საქართველოს მოვესწრო, რაზეც ჩვენ ვილაპარაკეთ: სოლიდარული საზოგადოება, სადაც ადამიანი დაბადებისთანავე არ არის განწირული სიღარიბისთვის, რადგან შრომის და უნარების ადეკვატური შესაძლებლობები აქვს; ქვეყანა, სადაც არ იქნება სირცხვილი პოლიტიკური საქმიანობა, არ იქნება ამორალური და ბინძური ის, რასაც ჩვენ საზოგადოებრივ ცხოვრებას ვუწოდებთ. აი, ასეთ ქვეყანას მინდა მოვესწრო და, რა თქმა უნდა, ძალიან მინდა, რომ ასეთ ქვეყანას მოესწროს ჩემი ორი წლის შვილიშვილი. უფრო სწორად, ეს უკვე სურვილი არ არის, ეს მინდა, რწმენის დონეზე ვთქვა. ქართველი ხალხი ამას ვიმსახურებთ. ბევრი ადამიანი ჩვენს ქვეყანაში ამას იმსახურებს. 

- დიდი მადლობა საინტერესო საუბრისთვის. ინტერვიუს დავასრულებთ თქვენი კომენტარით ცნობილი ადამიანების ორ გამონათქვამზე. პირველი ციტატის ავტორია ანტიკური ხანის მწერალი ფილოსტრატე ფლავიუსი (170-247): „პატივი ეცი ბევრს, მაგრამ მიენდე ცოტას.“

- უპირობოდ ვეთანხმები იმ ნაწილს, სადაც ნათქვამია, რომ ბევრს უნდა ვცეთ პატივი. თუმცა, მე მიმნდობი ადამიანი ვარ და სანამ საწინააღმდეგოს არ დამიმტკიცებენ, მანამდე ყველას აპრიორი ვენდობი. და როცა დამიმტკიცებს, რომ არ უნდა ვენდო, მხოლოდ მაშინ ვიცრუებ გულს ადამიანზე. 

- მეორე ციტატა ეკუთვნის გერმანელ მწერალს, კარლ ლუდვიგ ბერნეს (1786-1837): „საკუთარი თავი რომ იცოდე, სხვები უნდა შეიცნო.“

- მე უფრო პირიქით ვიტყოდი. საკუთარი თავი უნდა შეიცნო, რომ სხვებს გაუგო და სხვების მოტივაციას მიხვდე. თვალი უნდა გაუსწორო საკუთარ თავს, შინაგან მეს; გულწრფელად უნდა უპასუხო კითხვას: რატომ აკეთებ იმას, რასაც აკეთებ. თუმცა, სხვების შეცდომა, გარკვეულწილად, გეხმარება, რომ იმ შეცდომას თავი აარიდო. სინამდვილეში, ინტერაქტიული პროცესია. მაგრამ პირველსაწყისად მაინც საკუთარი თავის შეცნობას ავიღებდი. 

ფოტომასალა: ირაკლი გედენიძე

გუნდი

ირაკლი გედენიძე

ზურაბ ქურციკიძე

გიო კუსიანი

გიორგი ურუშაძე

თამთა ყუბანეიშვილი

ნანა ყურაშვილი

ინგა ქორიძე