×
„როდესაც ადამიანს ეხება საქმე, ძალიან დამზოგავიც ვარ”

ბაია პატარაია

უფლებადამცველი, ჯგუფ „ქალთა მოძრაობის“ დამფუძნებელი, კავშირ „საფარის“ ხელმძღვანელი


2112

ინტერვიუს შესახებ

ბაია პატარაიას პირადად არ ვიცნობდი, ტელევიზორის ეკრანზე კი სულ გაბრაზებულს ვხედავდი. იმედი მქონდა, რომ ინტერვიუს პროცესში მისი სხვა მხარეებიც გამოჩნდებოდა.

ზოგი რამ დაემთხვა პირადად ჩემს წარმოდგენებს, ზოგი - საკმაოდ ასცდა. თუმცა, მგონი, სიზუსტეს არ დავარღვევ, თუ სტუმარს ასე წარვადგენ: გაიცანით ბაია პატარაია, რომელიც საკმაოდ განსხვავდება თავისივე სატელევიზიო ორეულისგან. 

ია ანთაძე

- ბაია, იმის მიუხედავად, რომ ხშირად ჩანხართ საჯარო სივრცეში და ყოველთვის აქტიური ხართ, სინამდვილეში, საკუთარი თავი საკმაოდ ჩაკეტილ ადამიანად თუ მიგაჩნიათ? 

- არ მიყვარს ჩემს პირად ცხოვრებაზე ლაპარაკი. ამას მეგობრებიც აღნიშნავენ ხოლმე. მაქვს ჩემი სამყარო, რომლის გარეთ გამოტანასაც ვერიდები. სოციალური ბაია პატარაიასგან მე საკმაოდ განვსხვავდები. 

- გამოდის, ჩემს კითხვაზე თქვენი პასუხი დადებითია?

- დიახ. 

- თუ გახსოვთ, პირველად როდის აიღეთ თქვენს თავზე პასუხისმგებლობა?

- (პაუზა) ვფიქრობ, რა შეიძლება ჩაითვალოს პასუხისმგებლობის აღებად ბავშვობის ასაკში. უფრო რა მახსენდება, იცით? მეხუთე კლასში, როდესაც დაწყებითი კლასების მასწავლებელი შეიცვალა და ბევრ მასწავლებელთან მომიხდა კომუნიკაცია, მალევე გაჩნდა შენიშვნები და საყვედურები ჩემ მიმართ. დედაჩემი დადიოდა სკოლაში და ამბობდა, ნევროზი დამემართაო. გამოდიოდა ერთი მასწავლებელი და ამბობდა, გადასარევი ბავშვიაო. გამოდიოდა მეორე და ამბობდა: „კი, ნიჭიერია, კარგი ნიშნები აქვს, მაგრამ, რად გინდა?!“ ბოლოს, რომ გავაანალიზეთ, მასწავლებლების პრეტენზია დადიოდა იქამდე, რომ თამამად გამოვთქვამდი ჩემს აზრს, მაშინაც კი, როცა ეს აზრი შეიძლებოდა მცდარი ყოფილიყო. ზოგიერთი მასწავლებლისთვის ეს უზრდელობას ნიშნავდა. 

თქვენი მოტივაცია რა იყო, როცა იმას აკეთებდით, რაც, ზუსტად იცოდით, რომ ზოგიერთ მასწავლებელს არ მოსწონდა?

- ჩემთვის მნიშვნელოვანი იყო, ჩავწვდომოდი იმას, რაზეც ვსაუბრობდით და თუ არ ვეთანხმებოდი, გამომეხატა, რატომ არ ვეთანხმები. მინდოდა, ალტერნატიული პასუხი ან მეტი არგუმენტი მომესმინა. ხშირად ვფიქრობდი, რომ მასწავლებლები უსამართლოდ მექცეოდნენ და ამაზეც ვაკეთებდი კომენტარს. ზოგჯერ საკუთარ პოზიციას ვიცავდი, ზოგჯერ - მეგობრებს. ჩვენთან ამ დროს ჯერ კიდევ ხელით ეხებოდნენ მოსწავლეებს. მე სრული ხუთოსანი ვიყავი, მოწესრიგებულად მეცვა, დედაჩემს იცნობდნენ და ხელით არავინ შემხებია. მაგრამ ჩემს მეგობრებს ეხებოდნენ, რაც მძაფრ პროტესტს იწვევდა ჩემში. 

- შეიძლება ითქვას, რომ თქვენი ხასიათი ბავშვობის მერე არ შეცვლილა? 

- დიახ, ზუსტად. საერთოდ, არ მგონია, რომ ადამიანებს ხასიათი ეცვლებოდეთ. შეიძლება, ქცევა შეიცვალონ, კონტროლი ისწავლონ, მაგრამ ბუნება ადამიანს არ ეცვლება.

- დედათქვენი ახსენეთ და მისი რა თვისება გინდათ, რომ გქონდეთ? 

- დედაჩემი ძალიან თბილი ადამიანია და შეუძლია, ეს სითბო გამოხატოს, თუნდაც, სრულიად უცხო ადამიანების მიმართ, ბავშვების მიმართ, გარშემომყოფების მიმართ. უკუკავშირსაც შესაბამისად იღებს. მე ეს თვისება ნამდვილად არ მაქვს. 

- რა გაყენებთ უხერხულ მდგომარეობაში ახლა და რა გაყენებდათ უხერხულ მდგომარეობაში ბავშვობისას?

- მგონი, ამ მხრივ, ახალი არაფერია. 

- შეგიძლიათ, რამე გაგვიზიაროთ? 

- ალბათ, უხერხული მდგომარეობა სირცხვილის განცდას უკავშირდება. მიზანმიმართულად ისეთ რამეს არ ვაკეთებ, რისიც შეიძლება მერე შემრცხვეს. მაგრამ შეცდომები მაინც მოგდის და მერე გაწუხებს იმის გააზრება, რომ შეგეშალა. ზოგადად, სინანული არ მიყვარს. როდესაც ამბობენ, რას შეცვლიდით თქვენს განვლილ ცხოვრებაშიო, მე არაფერს შევცვლიდი. იმიტომ კი არა, რომ ყველაფერი გადასარევად იყო. უბრალოდ, ძალიან მნიშვნელოვანი მგონია საკუთარი შეცდომები - შეცდომებით ვსწავლობთ. 

 

 

„მედიისთვის საინტერესო პროდუქტი უნდა შემექმნა, თუ მინდოდა, რომ ხმა უფრო მეტი ადამიანისთვის მიმეწვდინა.“

 

 

- სხვა ადამიანის არასწორი ქცევა თუ გაყენებთ უხერხულ მდგომარეობაში?

- (იცინის) დიახ, ასეა. მაგალითად, ტყუილი არ მიყვარს. ცხოვრებაში კი არა, ფილმშიც თუ ვხედავ, რომ ადამიანი იტყუება და ახლა შეიძლება ეს გამომჟღავნდეს, ისე უხერხულად ვგრძნობ თავს, რომ შემიძლია, სულ გამოვრთო ტელევიზორი. 

- მშობელს რა ხდის შვილისთვის პატივსაცემ ადამიანად? 

- როდესაც მშობელი იმას აკეთებს, რასაც ამბობს და თავის სიტყვას, თავის პრინციპებს საქმითაც განამტკიცებს, მაშინ იმსახურებს შვილის პატივისცემას. ჩემი მშობლები ასეთები არიან. მამაჩემს ბევრჯერ ჰქონდა საშუალება, რომ გამდიდრებულიყო ცუდ პერიოდში, როდესაც ყველას უჭირდა. მაგრამ ეს არ გააკეთა და დიდ პატივს ვცემ ამის გამო. 

- ქართულ ვიკიპედიაში არის მშრალი ბიოგრაფიული ცნობები თქვენ შესახებ და სტატია მთავრდება ფრაზით: „გამოირჩევა სკანდალური განცხადებებითა და პერფორმანსებით.“ თქვენთვის რამდენად მისაღებია ვიკიპედიაში ასეთი დახასიათება? 

- გამიკვირდა, არ მეგონა, ჩემზე რამე თუ ეწერა ვიკიპედიაში. მე ასე არ დავახასიათებდი საკუთარ თავს. თუმცა, ვერც იმას ვიტყვი, რომ სიცრუეა. გენდერთან და ფემინიზმთან დაკავშირებით ჩემი ცნობადობა ძალიან მაღალია. ხშირად უკითხავთ, თუ რამ განაპირობა ეს ცნობადობა. ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორი, ჩემი აზრით, მედიასთან თანამშრომლობაა. როცა აქტივიზმში ჩავერთე და გამოცდილების შეგროვება დავიწყე, მივხვდი, რომ სანამ არავინ გიცნობს და სოციალური კაპიტალი არ გაგაჩნია, მედიის ყურადღება უნდა მიიქციო. არის ფორმები, რომლებიც ძალიან უყვარს მედიას. მარტო ამ ფორმების გამო გააშუქებს, რასაც არ უნდა ამბობდე. როდესაც ამას მივხვდი, ისიც  გავაცნობიერე, რომ მედიისთვის საინტერესო პროდუქტი უნდა შემექმნა, თუ მინდოდა, რომ ხმა უფრო მეტი ადამიანისთვის მიმეწვდინა. ხშირად თვითონ ჟურნალისტები გაძლევენ ინფორმაციას იმასთან დაკავშირებით, თუ რას გააშუქებდნენ. 

- შეიძლება ითქვას, რომ თქვენი საზოგადოებრივი იმიჯი მედიის გემოვნებაზეა მორგებული? 

- რა თქმა უნდა. თემები, რაზეც მე ვმუშაობ, არ არის პოპულარული და თუ რამე პოპულარულია, იმის გაპოპულარულებაში დიდი წვლილი მიმიძღვის - ამას ყოველგვარი ზედმეტი თავმდაბლობის გარეშე ვამბობ. დღის წესრიგში საკითხის დაყენება როგორ უნდა, ადვოკატირება და ლობირება როგორ უნდა, საკუთარი გამოცდილებით ვისწავლე, რაიმე თეორიული განათლება არ მიმიღია. გინდა-არგინდა, მიჰყვები იმ სტანდარტს, რასაც დღევანდელი მედია გთავაზობს. ჩემ ირგვლივ არაერთი კომპეტენტური გენდერის სპეციალისტი და ექსპერტია, მაგრამ მათ ფართო საზოგადოება არ იცნობს. 

 

 

„მე ვიცი, რომ შეუპოვრობა გამარჯვების გასაღებია.“

 

 

- როგორც მესმის, ბრაზი თქვენი საქმიანობის ერთ-ერთი მთავარი მოტივატორი და დამხმარეა. მაგრამ თუ ხდება ხოლმე, რომ ბრაზი ხელოვნური კი არ არის, არამედ, ბუნებრივია და ხელს გიშლით მუშაობაში?

- მე ვიტყოდი, რომ ჩემი ყველა ბრაზი ბუნებრივია. საერთოდ, ბრაზი ძალიან დიდი რესურსია, მაგრამ ჩვენთან გაბრაზებული ქალი არ უყვართ. არადა, ქალი თუ არ გაბრაზდა და ოდესმე რამე თუ არ გააპროტესტა, სულ დაჩაგრული იქნება. ბრაზის არ უნდა გვეშინოდეს, მაგრამ მას სჭირდება კალაპოტი, რომ სწორი მიმართულება მიეცეს და ქმედებად ჩამოყალიბდეს. მქონია შემთხვევები, როდესაც ჩემი ბრაზის მართვა გამჭირვებია. 

- სწორედ ეგ გკითხეთ. 

- ბრაზის მართვა არ არის მარტივი, მაგრამ დასწავლადია. მე მეტ-ნაკლებად ვისწავლე ჩემი ბრაზის მართვა და მისგან რაღაც კარგის გამოყვანა. ალბათ, თითზე ჩამოსათვლელი შემთხვევა ყოფილა, როცა ბრაზი უკონტროლოდ გამომიმჟღავნებია. ადამიანი უნდა ეთანამშრომლოს საკუთარ ემოციას და მის ტყვეობაში არ უნდა ჩავარდეს. 

- თქვენ გამოქვეყნებული გაქვთ ბლოგი, სადაც წერთ, რომ ბრაზი ის ემოციაა, რომელიც არ უნდა ჩაახშოს ფემინისტმა. ციტატა: „ჩვენ გვჭირდება, პატრიარქატს თავს ვესხმოდეთ აგრესიულად და წინააღმდეგობას ვუწევდეთ გაშმაგებით.“ იქ კიდევ წერია არგუმენტები და ბლოგი მთავრდება სიტყვებით: „შესაბამისად, გინება ფემინისტურია!“ ხელოვნური ხომ არ არის ეს საქმიანი ფემინისტური გინება? და, შესაბამისად, აცდენილი ხომ არ არის თქვენს მიზნებთან?

- ეს ნამდვილად საინტერესო და მუდმივად ცოცხალი თემაა, რომელსაც ყველა ფემინისტი არ ეთანხმება. ცოტა უფრო ღრმად რომ შევხედოთ ამ საკითხს, ასეთი რამ იკვეთება:

 
ჩვენ თუ ვებრძვით რაღაც ტიპის ბოროტებას, ზედმეტად არ დავემსგავსოთ ამ ბოროტებას, თუ მათივე იარაღით შევებრძოლებით. დღეს მაგინებელი და აგრესორი და მჩაგვრელი ნამდვილად არის პატრიარქატი და მის სამსახურში მდგომი ქალებიც და კაცებიც. და ბევრი ადამიანი მიიჩნევს, მათ შორის, ფემინისტი, რომ საერთოდ უარი უნდა ვთქვათ, აი, ამ ტიპის საშუალებებზე.

მესმის, რომ აგრესორებს არ უნდა დავემსგავსოთ. მაგრამ სად გადის ზღვარი გამართლებულსა და გაუმართლებელს შორის? ქალის მხრიდან გინებას რაც გაამართლებდა, ეს არის მორჩილი ქალის სახე-ხატის მსხვრევა. ზრდილობა ქალების გასაჩუმებელი იარაღია. როდესაც ზრდილობასა და ეტიკეტს ქალის წინააღმდეგ იყენებენ, მაშინ ამ ზრდილობასა და ეტიკეტზე უარს ვამბობ. სხვა მხრივ, ცხადია, მიმაჩნია, რომ ადამიანს ქმნის ზრდილობა და ეტიკეტი - ეს ცივილიზაციის ნიშანია. 

- თქვენი აგრესიის ის ხარისხი, რაც თქვენივე იმიჯის შემადგენელი ნაწილია, მთლიანობაში როგორ შეიძლება შეფასდეს - როგორც ბუნებრივი თუ როგორც ხელოვნური? 

- რა ვიცი... მე შემიძლია, სხვადასხვანაირი ვიყო. ზოგს ჰგონია, რომ ძალიან აგრესიული უფროსი ვარ ჩემი თანამშრომლების მიმართ. სინამდვილეში, არასოდეს ვუყვირი, ან ვსჯი, არასოდეს ვარცხვენ ჩემს თანამშრომლებს - არც პირისპირ საუბრისას და არც კოლექტივის წინაშე. თუკი რომელიმე მათგანს რამე შეეშალა და გარედან თავდასხმის მსხვერპლი გახდა, ყოველთვის ვცდილობ, რომ პასუხისმგებლობა გავინაწილო. ყველაზე ხშირად ადამიანები აგრესიულები არიან საკუთარ შვილთან. მე ჩემი შვილისთვის ხელი არასდროს დამიკარებია. ზოგჯერ მიყვირია იმიტომ, რომ ფიცხი ბუნება მაქვს. მაგრამ ჩემს შვილს ჩემი არ ეშინია და ყოველთვის მეუბნება, თუკი რაღაც ეშლება, ან არ გამოსდის.  იცის, რომ ამის გამო არ დავსჯი. როდესაც ადამიანს ეხება საქმე, ძალიან დამზოგავიც ვარ. ჩემს საჯარო საქმიანობაში კონკრეტულ ადამიანებს თითქმის არასდროს ვუტევ, ყოველთვის სისტემის წინააღმდეგ ვილაშქრებ.

- შეუპოვრობასა და სიჯიუტეს რით განასხვავებთ ერთმანეთისგან? 

- პატარა განსხვავებაა. ვფიქრობ, რომ შეუპოვრობა ერთ-ერთი ყველაზე საჭირო თვისებაა. მე დიდი სირთულეების გადალახვაში დამხმარებია, განსაკუთრებით, როცა წლების განმავლობაში ერთსა და იმავე საკითხზე ვმუშაობ. მაგალითად, ქალთა კვოტებს ექვსი წელია, ვლობირებ. ექვსი წელი ცოტა არ არის. როცა ამ გზაზე ბევრ მარცხს განიცდი და უამრავი მოწინააღმდეგე გყავს - ბევრი ადამიანი, შეიძლება, დანებდეს კიდეც. მაგრამ მე ვიცი, რომ შეუპოვრობა გამარჯვების გასაღებია. სიჯიუტისგან განვასხვავებ ერთი ნიშნით: უნდა შეგეძლოს საკუთარი შეცდომის აღიარება. უნდა შეგეძლოს, რომ რისიც გჯერა, ზოგჯერ ისიც დააყენო კითხვის ნიშნის ქვეშ. მე არაერთხელ შემიცვლია აზრი. ვფიქრობ, რომ განვითარება წარმოუდგენელია ამის გარეშე.

- რა გახსენდებათ ახლა ისეთი, რაზეც აზრი შეგიცვლიათ? 

- ანეკდოტურ ამბავს მოგიყვებით. ცენტრალური ევროპის უნივერსიტეტში ვსწავლობდი, საზღვარგარეთ. ერთხელ ლაპარაკი იყო ლგბტ უფლებებზე, ქორწინების და ბავშვის აყვანის თემაზე. ერთი კანადელი ამხანაგი მყავდა, საკმაოდ მოძველბიჭო ტიპი. თბილისელ „ძველ ბიჭად“ უპრობლემოდ გასაღდებოდა. მასთან ვსაუბრობდი და ვუთხარი, ლგბტ ადამიანების უფლებებს სრულად ვიზიარებ, მაგრამ შეკითხვები მაქვს ბავშვის აღზრდასთან დაკავშირებით-მეთქი. რა შეკითხვები, გგონია, ორი ქალი ბავშვს ვერ გაზრდისო? - მკითხა. მე ვუთხარი, ორი ქალი როგორ ვერ გაზრდის ბავშვს, მაგრამ ორმა კაცმა როგორ უნდა გაზარდოს-მეთქი?! (იცინის) მართლა ასე ვფიქრობდი. ნანახი არ მყავდა მზრუნველი კაცები. ამ ბიჭს უცბად სახე წაეშალა და მითხრა: მე არ ვიცი, თქვენ საქართველოში კაცებს რა ცხოველებს ეძახით, მაგრამ ორ კაცსაც და ერთსაც ძალიან კარგად შეუძლია ბავშვის აღზრდაო. და წავიდა. შევწუხდი. გამოვიდა, რომ პერსონალური შეურაცხყოფაც კი მივაყენე ადამიანს. ამ ინციდენტის გამო დამამახსოვრდა, როგორი შეხედულებები მქონდა. ახლა მიმაჩნია, რომ კაცსაც შეუძლია, ძალიან კარგად გაზარდოს ბავშვი და მე ასეთ კაცებს ვიცნობ. 

- ვინ თუ არა თქვენ, შესანიშნავად იცით, რომ საქართველოს მოსახლეობა იყოფა ორ არათანაბარ ნაწილად. უფრო დიდი ნაწილი წარმოადგენს ტრადიციულ საზოგადოებას, უფრო მცირე ნაწილი კი - სამოქალაქო საზოგადოებას. სხვა ტერმინებითაც რომ ვთქვათ, დიდი ნაწილი კოლექტივისტური კულტურის წიაღიდან არის, მცირე ნაწილი ინდივიდუალისტურ კულტურას მიეკუთვნება. ხომ არ არის ჩვენი დიდი უბედურების, ქმრების მიერ ცოლების მოკვლის (ანუ ფემიციდის) მიზეზი ის ფაქტი, რომ ცოლი და ქმარი შეიძლება სხვადასხვა კულტურული წიაღიდან იყოს? თქვენთან ვამოწმებ ჩემს ვარაუდს.

- არ მგონია, რომ დაპირისპირების მიზეზის  კარგი მაგალითი მოიყვანეთ. ზოგჯერ ის კაცებიც კლავენ, რომლებიც ინდივიდუალისტებად და ლიბერალებად მიიჩნევენ საკუთარ თავს. ის კაცები კი არ კლავენ, რომლებსაც ტრადიციული ოჯახი აქვთ. ასევე, იმ ქალებსაც უნდებათ ოჯახიდან წასვლა, რომლებიც ფიქრობენ, რომ საკმაოდ ტრადიციულები არიან. ფემიციდის საკითხს მე აქ არ შემოვიტანდი. 

 

 

„ქორწინება არის კრიზისში.“

 

 

- როგორ ხდება, რომ ზოგიერთ ოჯახში ქალის და მამაკაცის დაცილება არის მშვიდობიანი, ხოლო ზოგ შემთხვევაში ქმართან დაცილების ინიციატივა ქალის მოკვლის მიზეზი ხდება? სინამდვილეში ხომ მაგიტომ კლავენ, რომ ქალს აღარ უნდა ამ კონკრეტულ კაცთან ცხოვრება?

- დიახ, კაცებს უარყოფა ვერ გადააქვთ. ყოველთვის ეს არის მიზეზი, სხვა მიზეზი არ არსებობს. მაგრამ ღრმად ინდივიდუალური პრობლემაა, როცა კაცს არ შეუძლია, გაუშვას ქალი, რომელსაც წასვლა უნდა. ეს კონკრეტული კაცის ფსიქოლოგიური კონსტიტუციიდან გამომდინარე პრობლემაა. თუ კაცი თვლის, რომ ქალის მხრიდან უარყოფით ის პიროვნულად ჩამოიშალა და მისი კაცობა გაცამტვერდა, მაშინ შეიძლება იფიქროს ფემიციდზე. ასევე, ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს გარემოს. როცა საზოგადოება გეუბნება, რომ „შენ კაცი აღარ ხარ, ცოლი თუ გაგექცა“, მაშინ  შეიძლება როგორც სხვისი, ასევე საკუთარი თავის გამანადგურებელი ნაბიჯი გადადგა. აი, აქ ვხედავ დიდ სოციალურ პრობლემას საქართველოში. ჩვენი საზოგადოება, სამწუხაროდ, კაცებს იმას უფრო შთააგონებს, რომ ცოლი ბოლომდე უნდა აკონტროლოს, ვიდრე იმას, რომ ცოლს თუ პრობლემა აქვს, წავიდეს, შენ კი შენი ცხოვრება განაგრძეო. სოციალური წნეხი რომ არ არსებობდეს, შეიძლება, ფემიციდის რიცხვი მკვეთრად შემცირებულიყო. 

- თანამედროვე ქართულ საზოგადოებას რომ შევხედოთ, პრაქტიკულად, ორივენაირი ხედვა არსებობს. ისიც, რომ ცოლის სახლიდან წასვლა უპატიებელია და ისიც, რომ ყველას აქვს უფლება, თავისი ნებით იცხოვროს. ალტერნატივები ნამდვილად არის დღევანდელ საქართველოში. 

- გაჩნდა ალტერნატივები. მე მგონი, ადრე უფრო არ იყო, უფროს თაობაში.

 
ძალიან ხშირად, როცა ვსაუბრობთ ხოლმე, ხალხს მართლა თბილისი ჰგონია საქართველო. ანდა, ამ თბილისშიც ყველა ერთნაირი ჰგონიათ. და ასე არ არის. ახლა, მაგალითად, იგივე ქალიშვილობის ინსტიტუტს... ძალიან ბევრი ამბობს: „ოჰ, ვიღას აინტერესებს!“ რაის ვიღას აინტერესებს?! ეგ აინტერესებს, თუ აინტერესებს, რა ვიცი, მოსახლეობის ნახევარზე მეტს. და ახლა ესე საკუთარი „ბაბლიდან“ ხომ არ შეიძლება სულ იყურებოდეს ადამიანი და ლაპარაკობდეს?!

ასევე საინტერესოა, რომ ოჯახში ძალადობის სტატისტიკის მიხედვით, ეს დანაშაული ბერდება. სულ უფრო ასაკოვანი ადამიანები ძალადობენ ოჯახში. და ისიც შეიძლება ვთქვათ, რომ რაც უფრო განათლებულია ადამიანი, მით უფრო ნაკლებად ძალადობს ოჯახის წევრებზე. სამწუხაროდ, არც ასაკი და არც განათლება გარანტია არ არის, მაგრამ ტენდენციებზე ვსაუბრობ.

- მინდა, რომ ჩემი ერთი მოსაზრებაც გადავამოწო თქვენთან. ტრადიციულ საზოგადოებაში დედა გადასცემს შვილს ტრადიციას და დამკვიდრებულ ნორმებს. ფაქტობრივად, დედას სიმბოლური რეპროდუქციის ფუნქციაც აკისრია. ამიტომ, იგი მკაცრად კონტროლდება ოჯახის ინსტიტუტის მეშვეობით (ანუ კონტროლდება გარედან). მაგრამ ის ადამიანები, რომლებსაც კონტროლის წერტილი აქვთ საკუთარ თავში და არა გარეთ - ოჯახში, მეზობლებში, ნათესავებში - რა თქმა უნდა, გარეგან წნეხს წინააღმდეგობას უწევენ. თბილისში იმიტომ ხომ არ არის ოჯახური ძალადობის მეტი შემთხვევა, ვიდრე რეგიონებში, რომ დედაქალაქში გაზრდილ ქალებს ეს შინაგანი კონტროლის წერტილი უფრო ძლიერი აქვთ, ქალაქური აღზრდის და განათლებაზე მეტი ხელმისაწვდომობის გამო?

- დიახ, საქართველოში ქალებს არ აქვთ თავისუფლება, ისე აღზარდონ შვილები, როგორც მათ მიაჩნიათ სწორად. მაგრამ, ქალაქში მცხოვრებ ქალებს, სოფლად მცხოვრებ ქალებთან შედარებით, ბევრი უპირატესობა აქვთ: განათლებაზეც მეტად მიუწვდებათ ხელი, ნაკლები შრომაც უწევთ. თბილისში ბევრნაირ ადამიანს შეხვდები და აქ უფრო ადვილია სოციალიზაცია; უფრო ადვილია, შენთვის შესაფერისი ჯგუფები მოძებნო და, თუ დაგჭირდა, ჯგუფიდან ჯგუფშიც გადახვიდე. სოფლად მცხოვრებ ქალებს ამის საშუალება არ აქვთ. საოცარი ქალები მინახავს სოფლებში. მათ წარმოუდგენლად ბევრ რამეს მიაღწიეს, ძირითადად, შინაგანი ძალის საფუძველზე. მე რომ მკითხო, ქალებისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ეკონომიკური დამოუკიდებლობაა. თუ ქალს აქვს ფინანსური რესურსი, რომ თავი ირჩინოს, ის ყველაფერს შეძლებს, რასაც მოისურვებს. ბოლოს და ბოლოს, ცხოვრებას დამოუკიდებლად დაიწყებს. 

- ახლა სხვა ტიპის ოჯახებს შევხედოთ. პირობითად რომ ვთქვათ, 100 ოჯახიდან რამდენი გეგულებათ ისეთი, სადაც ცოლი და ქმარი ერთმანეთთან ლაპარაკობს მათი ურთიერთობის ფსიქოლოგიურ, სიღრმისეულ პრობლემებზე? ან, თუნდაც, ურთიერთობის „გადატვირთვის“ აუცილებლობაზე? 

- ათიც რომ ვთქვათ ასი ოჯახიდან, შეიძლება, ესეც გაბერილი რიცხვი იყოს. ცოლი და ქმარი ძალიან ივიწყებენ ერთმანეთს. ბავშვებს ზრდიან, მეურნეობას ეწევიან და უამრავ სხვა საქმეს აკეთებენ, მაგრამ რამდენად რჩებიან ერთმანეთის საუკეთესო მეგობრებად და მესაიდუმლეებად? ნაკლებად. სხვა მეგობრებთან ურჩევნიათ ხოლმე გულის გადაშლა. 

- რატომ? 

- მე ვფიქრობ, ეს არანაირად არ არის საქართველოს პრობლემა. ეს ზოგადად ოჯახების პრობლემაა. ქორწინება არის კრიზისში. არც ვიცი, როდის არ იყო კრიზისში. მრავალწლიანი თანაცხოვრების უღლის ქვეშ ხშირად იკარგება ის მთავარი, რის გამოც ორი ადამიანი შეუღლდა - სიყვარული, მეგობრობა, ურთიერთმხარდაჭერა. 

- თანაცხოვრება იგულისხმეთ, როცა თქვით, რომ ქორწინება კრიზისშია? თუ ქორწინებით აღებულ სამოქალაქო ვალდებულებებს გულისხმობდით? 

- პირად ურთიერთობებს ვგულისხმობ. ჩვენთან ხომ სტატუსს მნიშვნელობა არ აქვს. ძალიან ბევრი ადამიანი არარეგისტრირებულ ქორწინებაში ცხოვრობს.

- ჩვენთან თუ უცხოეთში? რას გულისხმობთ?

- უცხოეთში სტატუსს სწორედ დიდ მნიშვნელობას ანიჭებენ. საქართველოში კი თუ წყვილი ერთად ცხოვრობს, მათ ყველა ცოლ-ქმრად მოიაზრებს. თვითონაც ლამის ცოლ-ქმრად მოიაზრებენ ერთმანეთს. სულ უფრო მეტი ევროპეიზაციის გამო, ეს რეალობა, ალბათ, შეიცვლება. სტატუსი უფრო დიდ მნიშვნელობას შეიძენს. მაგრამ ჩემი მშობლების თაობაში, თუ ქალი საცხოვრებლად კაცთან გადავიდოდა, ეგ იყო ქორწინება, სხვა კი არაფერი. 

- მე მგონია, რომ თუ საქართველოში წყვილი ერთად ცხოვრობს, უმეტეს შემთხვევაში, ან სამოქალაქო ქორწინებაში არიან, ან ჯვარი აქვთ დაწერილი. 

- საქართველოში ჯვრისწერას არანაირი იურიდიული ძალა არ გააჩნია. საბჭოთა კავშირში კი რელიგიურ რიტუალებს თავს არიდებდნენ და ბევრ ოჯახს არც ერთი აქვს, არც მეორე. 

- რა არის ის, რაც თქვენი შვილისგან ისწავლეთ?

- ჩემი შვილისგან ვისწავლე მოთმინება. დიდი მოთმინება სჭირდება ბავშვის სწორ აღზრდას. ვისწავლე, რას ნიშნავს ბავშვის პატივისცემა, ანუ იმ ადამიანის პატივისცემა, რომელიც ბევრ რამეს არასწორად აკეთებს. თურმე, მაინცდამაინც ქცევაზე არ ყოფილა მიბმული პატივისცემა. ვისწავლე, რას ნიშნავს უპირობო სიყვარული - სინამდვილეში, ეს ერთადერთია, რაც შვილს მშობლებისგან სჭირდება. 

- მძიმე სამუშაო რეჟიმი გაქვთ და ეს ხომ არ უშლის ხელს თქვენს შვილს, რომ მრავალმხრივ განვითარდეს? 

- მე ვფიქრობ, რომ შეიძლება დედა და შვილი 24 საათს ერთად ატარებდნენ, მაგრამ საერთოდ არ საუბრობდნენ ღრმა, სერიოზულ თემებზე. ბავშვს, რა თქმა უნდა, მუდმივად სჭირდება მოფერება და სიყვარულის გამოხატვა. მაგრამ ღირებულებითი ღერძი რომ სწორად ჩამოუყალიბდეს, ამ კუთხით ბავშვთან ყოველდღე არავინ საუბრობს. ჩვენთან თითქმის ყველა ასეთი საუბარი ჩემი შვილის ინიციატივით იწყება - როცა ის არის ამის ხასიათზე; როცა მას უჩნდება კონკრეტული კითხვები. 

- რამდენი წლის არის? 

- ცამეტის. ხანდახან იტყვის ხოლმე, მოდი, რამეზე ვილაპარაკოთო. ეს ჩემთვის არის ნიშანი, რომ ახლა შეიძლება ნებისმიერი თემა „ამოაგდოს“. ჩემი შვილისთვის არ არსებობს უხერხული კითხვები. ყველაფერი უკითხავს და ისეთი კითხვებიც დაუსვამს, რომლებზე პასუხისთვის მზად არ ვყოფილვარ. 

- სკოლაში ათი წელი ერთსა და იმავე კლასს ვასწავლიდი და მეც გავლილი მაქვს ეს რთული და უხერხული კითხვების ეტაპი. 

- ეს კომპლიმენტია თქვენთვის, რადგან ბავშვი ასეთ კითხვებს უსვამს იმ ადამიანს, ვისაც ყველაზე მეტად ენდობა, ვისიც არ რცხვენია და არ ეშინია. ღირებულებით ნაწილს იმდენად ბევრი დრო არ სჭირდება, რამდენადაც სჭირდება სწორი კომუნიკაცია და მაგალითი. ბავშვს თუ ეუბნები, არ მოწიოო და ცხვირში „უფუილებ“ სიგარეტს, რატომ უნდა დაგიჯეროს?! 

- პირადი მაგალითი ყოველთვის გადამწყვეტია. 

- მგონია, რომ ბავშვებს ბევრი თავისუფლება უნდა მივცეთ და სულ არ არის საჭირო მათი კუდში დევნა. დედა შვილს მაშინ სჭირდება, როცა მართლა დედა სჭირდება. ზოგჯერ მეკითხებიან ხოლმე, როგორ გაზარდე ასეთი შვილიო? - როდესაც მოსწონთ ეს ბავშვი. ვეუბნები ხოლმე, რომ ჩემს შვილს ძალიან ცოტა აკრძალვა აქვს. ის იღებს ცოტა შენიშვნას და მხოლოდ იქ, სადაც წითელი ხაზები გადის. იმის იქით, ეს არის თავისუფალი ადამიანი, რომელიც ბევრი რამით მე საერთოდ არ მგავს. ხასიათი და ტემპერამენტი აბსოლუტურად განსხვავებული აქვს. 

- თქვენ ხართ მამაცი ადამიანი, სულ დინების საწინააღმდეგოდ ცურავთ. უპირისპირდებით პატრიარქალურ სისტემას და უპირისპირდებით საკმაოდ ენერგიულ და აგრესიულ ადამიანებსაც. ძალიან მოკლედ, პუნქტებად ჩამოგვითვალეთ, რას მიაღწიეთ თქვენს საქმიანობაში ასეთი ხასიათით. 

- რასაც ახლა ჩემს მიღწევებად ჩამოვთვლი, ცხადია, არავითარ შემთხვევაში არ არის მხოლოდ ჩემი, პერსონალური მიღწევები. მირჩევნია კიდეც, „ჩვენ“ წინადადებებით ვილაპარაკო და არა „მე“ წინადადებებით. დავიწყოთ იმით, რომ ფემინისტები გახდნენ ხილულები. ქალთა საკითხები დადგა პოლიტიკურ დღის წესრიგში. კანონმდებლობა გენდერულად ბევრად მგრძნობიარე გახდა და ქალების დაცვის უკეთესი მექანიზმები გაჩნდა. სექსუალური შევიწროება დღეს აკრძალულია. გარკვეული ტიპის სტრუქტურები შეიქმნა, ვთქვათ, შინაგან საქმეთა სამინისტროში, რომ ის კანონები და ვალდებულებები შეესრულებინათ, რაც ავიღეთ. დავიწყეთ ლაპარაკი იმაზე, რომ პოლიტიკაში ქალის მონაწილეობა მნიშვნელოვანია. ვერ ვიტყვი, რომ ბევრს მივაღწიეთ ამ მხრივ, მაგრამ გვაქვს სავალდებულო კვოტირება, რის შემდეგაც 120 პარლამენტარს შორის ყოველი მეოთხე ქალი იქნება. ჯამურად 20% გამოდის. მანამდე 16% იყო. პოლიტიკაში ქალის გასაძლიერებლად კიდევ ბევრი სამუშაოა. დავიწყეთ საუბარი ქალთა ეკონომიკურ გაძლიერებაზე, მაგრამ ხელშესახები შედეგი ჯერ არ გვაქვს. სისტემატურად ვხვდები სკოლის მოსწავლეებს და თვალს ვადევნებ, როგორ იცვლება თაობა. შემიძლია ვთქვა, რომ სკოლის მოსწავლეებისთვის თანასწორობა ქალსა და კაცს შორის სრულიად ბუნებრივი მოვლენაა. მათ ამის ახსნა არ სჭირდებათ. კიდევ იმას ვიტყვი, რომ ბევრი ადამიანი, სანამ რამეს იტყვის ქალებზე, დაფიქრდება ხოლმე, ბაია პატარაია არ „შემომივარდესო“ (იცინის). ცენზურა გაუჩნდათ სექსიზმების მიმართ. 

- მაშინ მეც გეტყვით, როდის გადავწყვიტე, რომ თქვენთვის სტუმრობა შემომეთავაზებინა. ჩემს დედულეთში, თელავის რაიონის სოფელ აკურაში მითხრეს, ერთი კაცი ამბობს ბირჟაზე, რომ ოჯახში ხმისთვის ვეღარ ამიწევია, ბაია პატარაია არ დამადგეს თავზეო. ეს ხუმრობით ნათქვამიც კი ნიშნავს, რომ სისტემური ცვლილების მომსწრე ვართ. 

- ერთმა გოგომ დაწერა, რომ ტელევიზორს უყურებდა მამაჩემი და დედაჩემს გასძახა, წყალი მომიტანეო. უცბად ბაია პატარაია გამოჩნდა ეკრანზე და დაიყვირა: არ მინდა, არ მინდა, მე თვითონ მოვიტანო (იცინის).

- მე ვთქვი, რომ მამაც ადამიანად მიმაჩნიხართ. თუ არსებობს რამე, რასაც გააკეთებდით, რომ არ გეშინოდეთ?

- (პაუზა) საბედნიეროდ, ამ ქვეყანაში არ მაქვს ისეთი შიში, როგორიც რუსეთში აქვთ აქტივისტებს. არასოდეს ვფიქრობ, რომ ჩემს სიცოცხლეს, ან ჩემი ახლობლების სიცოცხლეს საფრთხე ემუქრება. თუმცა, ჩემი მშობლებისთვის მითქვამს, რომ მზად უნდა იყვნენ უარესისთვის. ისიც კი მითქვამს, მაშინ, ასეთი რატომ გამზარდეთ-მეთქი? მათ ჰქონდათ ამბიცია, რომ მთელი ქვეყანა უნდა გადამერჩინა. შეიძლება, იმ მძიმე 90-იან წლებში ყველა მშობელი „ქვეყნის გადამრჩენად“ ზრდიდა შვილს. მე ყველაფრისთვის მზად ვარ, მათ შორის, ყველაზე უარესისთვისაც. ერთადერთი, რასაც ვუფრთხილდები, ის არის, რომ  საქმე არ დავაზიანო. შეიძლება, უფრო რადიკალურიც ვყოფილიყავი, ამაზე რომ არ ვფიქრობდე. ვგიჟდები რადიკალ ფემინისტებზე. 

- გამოდის, მუდმივად ეძებთ ბალანსს ზომიერ და რადიკალურ აგრესიულობას შორის?

- დიახ. მე უფრო როგორ ვმუშაობ, იცით? მუდმივად რომ აწვები საზღვრებს. მაგრამ ჯოხი ისე არ უნდა გადაღუნო, რომ ხელში შემოგატყდეს. ეს მუდმივი მიწოლა აბსოლუტურად აუცილებელია, რომ მეტი სივრცე მოიპოვო. 

- პარადოქსს ჰგავს, მაგრამ თქვენი ამ აგრესიული საქმიანობის საფუძველი ადამიანის მიმართ სიყვარულია. ეს რომ არ გქონდეთ, თავს არ შეიწუხებდით. მაგრამ თქვენი საზოგადოებრივი იმიჯი მეტისმეტად ხისტია. თქვენი პიროვნების ჰუმანური მხარეც რომ ჩანდეს, მეტ თანაგრძნობას და მხარდაჭერას ხომ არ შემოუკრებდით თქვენს საქმეს?

- დიახ, გეთანხმებით. რა თქმა უნდა, ეს უკეთესი იქნებოდა. ჩემი მეგობრები ყოველთვის სინანულით ამბობენ - შენ სინამდვილეში არ გიცნობენო. ზოგჯერ მეკითხებიან, ხომ არ უნდა იარო ისეთ გადაცემებში, სადაც არა საქმეზე, არამედ სხვა რამეზე საუბრობენო. ნამდვილად უკეთესი იქნება, რომ სხვა მხარეც ჩანდეს, მაგრამ არ ვიცი, ეს როგორ გავაკეთო. ყველას ყველაფერი ხომ არ გამოსდის? დედაჩემმა იცის. მე არ ვიცი. თუმცა, სულ რაღაცას ვსწავლობ, ვვითარდები. ხანდახან ვამბობ, რომ ჩემი ახალგაზრდობა მიშლის ხელს. როდესაც უფრო ნაკლები ენერგია მექნება და დაღვინებისკენ წავალ, შეიძლება, მერე უფრო დავინახო, ვისწავლო, როგორ ხდება ეს.

- „ეს“ - ანუ რა?

- არ ვიყო სულ ასეთ ხმალამოღებულ ბრძოლაში. მაგრამ მაშინ ან გარემო უნდა იყოს ბევრად უფრო მისაღები, ან ვიღაც სხვამ უნდა ჩამანაცვლოს ფუნქციურად. ზოგჯერ მწერენ ხოლმე, პოპულარობა გინდაო. ვუხსნი, მე რომ პოპულარობა და „ინფლუენსერობა“ მინდოდეს, გამოვდებდი ჩემი ფეხების ფოტოებს და ძალიან პოპულარული გავხდებოდი-მეთქი. კომფორტის ზონაში ყოფნა რომ მინდოდეს, ჩემს ცოდნასაც უფრო მეტად გამოვიყენებდი: პოლიტიკის დოკუმენტებს და საკანონმდებლო ინიციატივებს დავწერდი. მაგრამ მე რომ კომფორტის ზონაში ჩავჯდები, ჩემი აქტივიზმი იქ დამთავრდება. 

 

 

„საზოგადოება მიჩვეულია, რომ მე ვარ სამართლიანობის აღსრულების შეუბრალებელი ხელი.“

 

 

- ახლა მინდა,  ერთი შემთხვევა გვიამბოთ, როცა სერიოზულ რისკზე წახვედით.

- (პაუზა) ვერ ვიტყვი, რომ დიდი რისკი იყო, მაგრამ პირველი რაც გამახსენდა, იმას მოვყვები. როდესაც სავალდებულო კვოტები პირველად გადიოდა საპარლამენტო კენჭისყრაზე, ვარკვევდით, ვინ უჭერს მხარს და ვინ არა. გავიგე, რომ ელენე ხოშტარია ამ საკითხს მხარს არ უჭერდა, არც მისი პარტია. კენჭისყრის წინა დღეს დავპოსტე ამ თემაზე და ძალიან შევუტიე არა ბოკერიას ან ვიღაც სხვას, არამედ, ისევ ელენეს, რომელიც მაშინაც ერთ-ერთი ყველაზე სიმპათიური ახალგაზრდა პოლიტიკოსი იყო. ვთქვი, შენ თუ ამბობ, რომ ხარ ქალებთან, მაშინ უნდა იყო ქალებთან. შენ თუ გგონია, რომ კვოტები სწორი არ არის, მაშინ უარი უნდა თქვა შენს პოზიციაზე იმიტომ, რომ ამ საქმის სპეციალისტები, ქალთა ყველა ორგანიზაცია და ჯგუფი ამბობს, რომ ეს არის სწორი. უნდა ხვდებოდე, რომ შეიძლება შენ საუკეთესოდ არ იცოდე ეს საკითხი. თუ ხარ ჩვენთან, იყავი ჩვენთან, თუ არადა, ნუ გექნება პრეტენზია, რომ ქალების წარმომადგენელი ხარ პოლიტიკაში. ამ პოსტს დიდი ამბავი მოჰყვა. მერე მისმა პარტიამ იკადრა და თქვა, რომ ჩემი პოსტის გამო არ დაუჭირეს მხარი კვოტირებას. მაგრამ ეს იყო ტყუილი. ელენეს რომ დავუპირისპირდი, სრულიად მარტო დავრჩი. ჩემი თანამოაზრეებიც ამბობდნენ, როგორ შეიძლება, რომ ისევ ელენე გავაკრიტიკოთო. ძალიან მინდოდა, რომ მას პოლიტიკური ფასი გადაეხადა თავისი პოზიციისთვის და გადავახდევინე კიდეც - ასე გამოვიდა. საბედნიეროდ, ელენე ხოშტარია ის ადამიანი აღმოჩნდა, რომელსაც ბევრი რამის სწავლა და გაგება შეუძლია. დღესაც ვთანამშრომლობთ და მიმაჩნია, რომ ქალების მხარდამჭერ პოლიტიკოსთა შორის ერთ-ერთი საუკეთესოა. 

- დიდი მადლობა საინტერესო საუბრისთვის. ინტერვიუს დავასრულებთ თქვენი კომენტარით ცნობილი ადამიანების ორ გამონათქვამზე. პირველი ციტატის ავტორია ინგლისელი მწერალი-ფანტასტი ტერი პრატჩეტი (1948-2015): „ცხოვრებაში ყველგან არის გმირობის ადგილი. მთავარია, ამ ადგილიდან თავი შორს გეჭიროთ.“

- ეს ციტატა ძალიან მომეწონა. მგონია, რომ რასაც ადამიანები გმირობას ვუწოდებთ, ერთი მომენტია. შეიძლება ეს მომენტი იყოს ლამაზი და შთამაგონებელი, ტრაგიკულიც კი, მაგრამ მეც ვცდილობ, შორს ვიყო მაგ ადგილიდან. სტაბილური შრომა, საზღვრების მუდმივი გაწევა მიმაჩნია ჩემს გზად. 

- მეორე ციტატის ავტორია კურტ კობეინი, ამერიკელი მუსიკოსი, „ნირვანას“ ვოკალისტი და სიმღერების ავტორი (1967 – 1994): „ჯობია, შემიჯავრონ იმისთვის, ვინც ვარ, ვიდრე შემიყვარონ იმისთვის, ვინც არ ვარ.“

- მე საკუთარ თავზე უარს არ ვიტყვი. ერთ უცნაურ შემთხვევას გავიხსენებ. 2018 წელს საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოში ვაკანსია გამოცხადდა სახალხო დამცველის კვოტაზე. განაცხადი შევიტანეთ მეც და ზვიად დევდარიანმაც, რომელიც მაშინ ჩემს მეგობრად მიმაჩნდა. სახალხო დამცველმა ზვიადი წარადგინა და იმ დღესვე გამოჩნდნენ ქალები, რომლებმაც ზვიადი ამხილეს სექსუალურ შევიწროებაში.  დიდი ამბავი ატყდა. მაშინვე მოვხსენი ჩემი კანდიდატურა. დავწერე, რომ ინტერესთა კონფლიქტი მაქვს და ამიტომ, განზე უნდა გავდგე; მაინცდამაინც ჩემი ხელით არ უნდა „მოიკვეთოს“ ჩემი მეგობრის თავი. ძალიან გამაკრიტიკეს ამის გამო. ზოგმა ისიც კი ჩათვალა, რომ ზვიადის მხარეს ვიყავი. არ იყო ასე, მაგრამ საზოგადოება მიჩვეულია, რომ მე ვარ სამართლიანობის აღსრულების შეუბრალებელი ხელი, რომელიც არ ცნობს არავის, თვალახვეული თემიდასავით. მაგრამ მე ამ როლზე უარი ვთქვი. სხვა შემთხვევაში, არ ვიქნებოდი ის, ვინც ვარ. მართალია, მოლოდინი იყო, რომ ზუსტად ისევე უნდა მოვქცეულიყავი, როგორც სხვა დროს, მაგრამ ვთქვი, რომ ზუსტად ისე ვერ მოვიქცეოდი, რადგან ეს საკითხი პერსონალურად მეხებოდა. ვარჩიე, პროცესებს ჩამოვშორებოდი.

- ფაქტობრივად, ზუსტად უპასუხეთ კურტ კობეინის ციტატას. 

- რამდენჯერმე დამიდგა ცხოვრებაში ეგ მომენტი, როდესაც მეუბნებოდნენ, რომ ასე უნდა მოიქცე იმიტომ, რომ ქალთა მოძრაობის სახე ხარ. ზოგადად, ბევრ რამეს ვითვალისწინებ, მაგრამ რამდენჯერმე ძალიან დავეჯახე საკუთარ გუნდს და ვთქვი, რომ მე ამას არ გავაკეთებ, რადგან მიმაჩნია, რომ არა საკუთარ აზრებთან, არამედ საკუთარ თავთან მოვდივარ კონფლიქტში. ზოგისთვის ეს დიდი იმედგაცრუება იყო. მაგრამ რობოტი და მანქანა ვერ ვიქნები. მართლა თვალახვეული თემიდა ხომ არ ვარ?! მაინც გამოდის, რომ მე ვინც ვარ, ყოველთვის უფრო წინ დადგება, ვიდრე ჩემი სოციალური როლი. საკუთარ თავს ვერ ვუღალატებ. 
 

ფოტომასალა: ირაკლი გედენიძე

გუნდი

ირაკლი გედენიძე

ზურაბ ქურციკიძე

გიო კუსიანი

გიორგი ურუშაძე

თამთა ყუბანეიშვილი

ნანა ყურაშვილი

ინგა ქორიძე